Лос Анџелес Тајмс опиша како шпионите на ЦИА го регрутирале шефот на државната безбедност на Србија и прв разузнавач на претседателот на Србија, Слободан Милошевиќ

Според тие информации, Јовица Станишиќ им ги открил тајните на режимот на Милошевиќ и локацијата на масовните гробници во БиХ на своите колеги од Централната разузнавачка агенција, но исто така го озборувал Милошевиќ и го нарекол „страшен, неискрен и корумпиран, пишува Блиц.

За возврат, според Блиц, американската разузнавачка агенција го однела на студиско патување во седиштето на ЦИА во 1996 година, каде што добил повеќе од топло добредојде. Американски колеги го однеле да слуша џез во Blues Alley Club во Џoрџтаун и го одвеле до источниот брег на Мериленд за да лови патки.

Џон Дојч, тогашен шеф на ЦИА, дури му подарил ловечка пушка Паркер од 1937 година, вреден колекционерски предмет.

Белградскиот весник потсетува дека соработката помеѓу Станишиќ и ЦИА ја потврди адвокатот на Станишиќ, Вејн Џордаш, кој во Хаг изјави дека Станишиќ стапил во контакт со американската ЦИА во 1991 година и дека во 1993 година ја водел ЦИА на локациите на масовни гробници во Босна.

И кога Станишиќ се појави пред Хашкиот трибунал под обвинение за учество во заедничко злосторничко здружување со Милошевиќ со цел отстранување на Бошњаците и Хрватите од делови на БиХ и Хрватска за воспоставување етнички чиста српска држава, поранешниот шеф на српската ДБ ги повика пријателите од ЦИА. И тие ја подадоа раката кон него, се наведува во текстот.

ЦИА доставила таен документ до Хашкиот трибунал, во кој се наведени сите заслуги на Станишиќ, како своевидна потврда за неговата добра улога, со услов документот да биде и да остане запечатен.

Вилијам Лофгрен, пензиониран агент на ЦИА во Белград, кој беше одговорен за Станишиќ, објасни дека ЦИА го направила документот за да покаже дека оваа наводно лоша личност навистина направила многу добри работи. ЦИА одби да коментира понатаму за овој документ и бидејќи содржината на писмото е доверлива, Хашкиот трибунал го разгледа на затворена седница.

Станишиќ е опишан во споменатиот текст на Лос Анџелес Тајмс како клучен човек на ЦИА во Србија.

На Агентот на ЦИА Вилијам Лофгрен му имаше требаше помош. ЦИА беше слепа откако Југославија се распадна во граѓанската војна. Во тоа време, војната започна во БиХ. Милошевиќ се сметаше за закана за европската безбедност, а ЦИА беше очајна да добие какви било информации. И така, на една полноќна прошетка, двајца шпиони изградија нераскинлива врска што остана тајна до денес: Осум години, Станишиќ беше главниот човек на ЦИА во Белград, пишува Лос Анџелес Тајмс.

Самиот Станишиќ во документот составен додека бил во притвор во Хаг, изјавил дека ја институционализирал соработката со американската разузнавачка заедница и покрај добро познатите лоши односи меѓу двете држави.

Лос Анџелес Тајмс напиша дека Станишиќ командувал со маса од над две илјади луѓе на врвот. Носеше темни одела и очила за сонце, како балканскиот Џејмс Бонд. Неговиот прекар беше Ајс. Тој се приклучил на титовата ДБ во 1965 година, но никогаш не покажал склоност кон која било идеологија, дури ни кон национализмот. Имаше редок талент за шпионажа.

Станишиќ не беше обичен информатор. Тој беше интелектуалец, не тврд полицаец. Тој беше образован и вешт и знаеше како да ја организира тајната служба, го опиша Добрица Ќосиќ, писател и поранешен дисидент, претседател на Србија во 1992 и 1993 година.

Токму поради тие вештини, Милошевиќ го направи Станишиќ негов прв разузнувач, и покрај недовербата меѓу двајцата.

Агент на ЦИА, кој во тоа време служел во регионот, за Лос Анџелес Тајмс изјави дека претпоставуваа дека Станишиќ не е наивен, но дека никогаш не виделе докази што го поврзуваат со воени злосторства. Наместо тоа, тие гледаа на него како на клучен сојузник во ситуација кога работите брзо се лизгаа од контрола.

Од самиот почеток, Станишиќ беше решен да ги зацврсти своите односи со ЦИА. На еден од неговите состаноци со Лофгрен, тој му предаде куп документи, вклучувајќи планови за засолништа и други објекти изградени од српски компании во Ирак за Садам Хусеин. Но, Станишиќ исто така јасно ги дефинираше границите. Тој никогаш не земал пари од ЦИА, никогаш не работел со агенцијата за конкретни задачи и никогаш не преземал чекори што може да се толкуваат како флагрантно предавство на Милошевиќ, пишува Лос Анџелес Тајмс.

Во писмото до Хаг, ЦИА ги опиша напорите на Станишиќ да смири некои од најексплозивните ситуации во босанската војна. Пролетта 1993 година, тврди ЦИА, Станишиќ извршил притисок врз Ратко Младиќ да престане да го гранатира Сараево барем за кратко време.

Две години подоцна, Станишиќ помогна во ослободувањето на 388 војници на НАТО. Во своите белешки, Станишиќ тврди дека преговарал за ова ослободување со поддршка на клучни луѓе од ЦИА. Истата година, Станишиќ интервенираше кога беа соборени заробени француски пилоти.

Станишиќ го придружуваше Милошевиќ во Дејтон на мировните разговори, а потоа се врати во Србија за да ги спроведе најважните делови од мировниот договор.Станишиќ требаше да го убеди претседателот на Република Српска, Радован Караџиќ, да го потпише документот во кој тој поднесува оставка.

Станишиќ и помогна на ЦИА да изгради мрежа на бази во Босна за да контролира прекинот на огнот на теренот. Даг Смит, шефот на станицата на ЦИА во Босна, се сеќава на состанокот со Станишиќ и група српски официјални лица од Босна, одржан во Белград.

Продлабочувањето на врските на Станишиќ со ЦИА стана извор на конфликт со Милошевиќ, кој се загрижи дека неговиот прв разузнавач заговара пуч вво Србија. Во 1998 година, Станишиќ беше сменет од функцијата.

Денес, Станишиќ и Франко Симатовиќ Френки, поранешен командант на ЈСО, се обвинети од Хашкиот трибунал за учество во заедничко злосторничко дело предводено од тогашниот српски претседател Слободан Милошевиќ за отстранување на Бошњаците и Хрватите од делови на БиХ и Хрватска за воспоставување етнички чиста српска држава.

По првостепениот судски процес, Хашкиот трибунал ги ослободи Станишиќ и Симатовиќ во 2013 година, но Апелациониот совет ја прифати жалбата на Обвинителството во 2015 година и нареди повторно судење за истото обвинение поради неправилности во постапката. За прв пат во историјата на тој суд, Апелацискиот совет одлучи целосно да обнови едно судење.

Ново судење започна летото 2017 година, додека пресудата, според претходните најави, може да се очекува во мај.

Станишиќ и Симатовиќ беа уапсени од српските власти во 2003 година. Станишиќ поради болест, од јули 2017 е на привремена слобода во Белград. Ниту еден од нив не присуствуваше на завршните зборови на судењето во изминатите неколку дена во Хаг.