Војната во Иран изврши голем притисок врз светската рафинерија, поради што цените на дизелот и бензинот би можеле да останат на покачено ниво со години, предупредува Ројтерс во анализа.
Иако пазарот на сурова нафта се прилагоди релативно добро на остриот пад на производството на Блискиот Исток, рафинериите имаат значително помалку можности да го компензираат изгубениот капацитет. Ова јасно се гледа во растечкиот јаз помеѓу цените на суровата нафта и рафинираните производи.
Цената на Брент моментално е околу 90 долари за барел, околу 25 проценти повисока отколку на почетокот на конфликтот, но далеку под воениот врв од 118 долари.
Сепак, цените на горивата значително се зголемија. Од почетокот на војната, европскиот дизел поскапе за повеќе од 70 проценти, а американскиот бензин за околу 60 проценти.
Војната стави надвор од употреба повеќе од една петтина од капацитетот на рафинериите на Блискиот Исток, додека затворањето на Ормутскиот теснец дополнително го ограничи извозот на гориво.
Дополнителен проблем се украинските напади врз руската енергетска инфраструктура. Во последните месеци, тие ја намалија руската преработка на нафта за речиси 30 проценти, на помалку од четири милиони барели дневно, па Москва го забрани извозот на дизел во јули.
Последиците најдиректно се гледаат во маржите на рафинериите, кои достигнаа рекордни нивоа во Европа, Азија и САД.
Во Европа, разликата помеѓу цената на дизелот и суровата нафта се зголеми повеќе од трипати од февруари, на повеќе од 75 долари за барел. Маржите на дизелот во САД се зголемија за повеќе од 140 проценти и достигнаа рекордни 100 долари во понеделник.
Според Меѓународната агенција за енергија, преработката во светските рафинерии во вториот квартал изнесувала 5,1 милиони барели дневно помалку од претходната година.
Побарувачката за преработени производи се намали за четири милиони барели дневно, но дури ни тоа не беше доволно за да се компензира падот на понудата. Така, на пазарот му недостасуваа повеќе од еден милион барели дневно, а во третиот квартал се очекува дополнително влошување на односот понуда-побарувачка.
Во исто време, залихите на гориво, кои досега го ублажуваа недостигот на пазарот, исто така брзо се намалуваат.
Глобалните залихи на нафта се намалија за 3,5 милиони барели дневно од март до јули, што е повеќе од три проценти од светската потрошувачка, и се очекува да продолжат да опаѓаат до крајот на годината.
Според официјалните податоци од американските власти, залихите на дизел во САД се најниски за овој период од годината во последните три децении, додека залихите на бензин се на најниско сезонско ниво од 2012 година.
Дури и евентуален дипломатски договор меѓу Вашингтон и Техеран и повторното отворање на Ормутскиот теснец не би морало нужно брзо да ги намали цените на горивата. Повеќе од 20 рафинерии во земјите од Персискиот Залив беа оштетени за време на војната, а поправките би можеле да потраат поради долгите рокови за испорака на клучната опрема.
Сето ова го зголемува ризикот високите цени на енергијата да останат извор на инфлаторен притисок подолго време.
Ова го покажуваат и податоците за инфлацијата, бидејќи високите цени на енергијата веќе се пренесуваат на потрошувачите, додека исцрпените залихи и намалените капацитети на рафинериите продолжуваат да вршат притисок врз рафинериската индустрија.
Притисокот врз пазарот на енергија би можел да стане долгорочен проблем за глобалната економија, особено за Европа и Азија, каде што цените на течниот природен гас, исто така, се зголемија покрај горивата.
