Заборавете ги апликациите за достава на храна – се покажува дека едноставното готвење дома може да направи голема разлика во здравјето на мозокот и да го намали ризикот од деменција. Покрај нутритивните придобивки, подготовката на оброци вклучува изненадувачки сложени физички, ментални и социјални вештини, од планирање и купување намирници до сечкање, готвење и чистење.
Ново истражување објавено во Journal of Epidemiology & Community Health сугерира дека овие секојдневни активности играат важна улога во здравото стареење и можат да го намалат ризикот од развој на деменција.
Како беше спроведена студијата?
За да ја истражат врската помеѓу честотата на готвење и деменцијата, истражувачите користеле податоци од големата јапонска студија за здраво стареење (JAGES). Тие следеле нешто повеќе од 10.000 возрасни лица над 65 години во текот на околу шест години, објави EatingWell.
Во овој период, тие собирале податоци за фреквенцијата на готвење, готварските вештини на учесниците и новите случаи на деменција. Учесниците пополнувале прашалници за тоа колку често ги готват своите оброци, не сметајќи ги готовите оброци. Нивните готварски вештини биле оценети врз основа на нивната способност да извршуваат основни задачи како што се лупење овошје, варење зеленчук или печење риба на скара.
Истражувачите беа особено заинтересирани за тоа дали врската помеѓу готвењето и деменцијата варира во зависност од вештината, што им овозможи да ги споредат резултатите кај почетниците и искусните готвачи. Тие следеа нови случаи на деменција преку поврзување на учесниците со јапонски јавен регистар за долгорочна нега.
Исто така, беа земени предвид и други фактори што можат да влијаат на ризикот од деменција, како што се возраста, полот, образованието, приходот, пушењето и консумирањето алкохол.
Што откри студијата?
Во текот на шестгодишно следење, истражувачите откриле дека учесниците кои готвеле барем еднаш неделно имале помал ризик од развој на деменција во споредба со оние кои готвеле поретко. Податоците покажале дека ризикот од деменција се намалува со зголемување на фреквенцијата на готвење, што укажува на директна врска помеѓу подготовката на оброци дома и здравјето на мозокот.
Дури и по земањето предвид на социодемографските фактори, готвењето барем еднаш неделно останало поврзано со значително помал ризик од деменција и кај мажите и кај жените. Учесниците кои редовно готвеле имале околу 30% помал ризик во споредба со оние кои готвеле помалку од еднаш неделно.
Интересно е што забележаната врска зависела и од нивото на готварски вештини. Учесниците со послаби вештини генерално имале поголем ризик од деменција, но оние кои почнале да готват барем еднаш неделно имале најголема корист. Меѓу овие почетници готвачи, редовното готвење било поврзано со 70% помал ризик од деменција.
Од друга страна, учесниците со веќе развиени готварски вештини имале помал ризик на почетокот, а готвењето почесто не им донело дополнителни придобивки.
Иако резултатите се ветувачки, студијата има некои ограничувања. Можно е бројот на случаи на деменција да е нецелосен бидејќи користениот регистар можеби не ги вклучувал сите заболени. Исто така, учесниците самостојно ги пријавиле своите вештини за готвење, што може да доведе до неточности.
Иако истражувачите контролирале голем број фактори, можно е други необјаснети варијабли да влијаеле врз резултатите. Конечно, бидејќи студијата е спроведена на постари возрасни лица во Јапонија, резултатите може да не се директно применливи на други популации со различни навики во исхраната и начинот на живот.
Примена во секојдневниот живот
Наодите од оваа студија сугерираат дека придобивките од готвењето дома се протегаат многу подалеку од она што е на вашиот чинија. Готвењето е сеопфатна активност што комбинира физичка работа и когнитивни вештини, и токму овие фактори помагаат мозокот да остане активен додека старееме.
За среќа, не мора да подготвувате сложени оброци секоја вечер. Како што покажуваат истражувањата, готвењето само еднаш неделно е поврзано со помал ризик од деменција, што значи дека малите промени можат да направат голема разлика со текот на времето. Ако сакате да поминете повеќе време во кујната, започнете полека и не мора веднаш да станете врвен готвач. Изберете едноставни рецепти што бараат малку состојки.
Исто така, добра идеја е да се обидете да го направите вашето омилено јадење дома, кое обично го нарачувате. Можете исто така да го претворите готвењето во друштвен настан со тоа што ќе поканите пријател или член на семејството да пазарувате, готвите или да споделите оброк заедно. Пробувањето нова храна, кујни или техники на готвење ќе обезбеди дополнителна когнитивна стимулација.
Навика што го поддржува здравјето
Резултатите од оваа студија сугерираат дека обезбедувањето можности за постарите возрасни лица да готват барем еднаш неделно може да игра важна улога во поддршката на долгорочното здравје на мозокот.
Покрај нутритивните придобивки, целиот процес – од планирањето оброци и купувањето намирници до подготовката и чистењето на храната – бара комбинација од физичка активност, когнитивен ангажман и социјална интеракција, кои се поврзани со здраво стареење.
Иако готвењето не е загарантиран начин да се спречи когнитивниот пад, редовното подготвување оброци дома може да биде едноставна и пријатна навика што го поддржува целокупното здравје на мозокот во постара возраст.
