Откако преговорите меѓу Соединетите Американски Држави и Иран во Швајцарија беа накратко доведени до работ на колапс поради заканите од Доналд Трамп, со неуморно посредништво на Пакистан и Катар, беше постигнат историски напредок.
Беше договорено укинување на санкциите за нафта, ослободување на замрзнатите средства и воспоставување клучни механизми за завршување на конфликтот во Либан.
Најновите детали од маратонските разговори, кои започнаа во недела наутро, потврдуваат дека по долг период на неизвесност, направен е голем чекор напред, и покрај тензиите што речиси го запреа целиот процес.
Портпаролот на иранското Министерство за надворешни работи, Есмаил Багаеи, ја откри позадината на драматичните моменти во Швајцарија.
„За време на квадрилатералниот состанок беше објавена заканувачка изјава од САД, што го натера Иран да објави дека под такви околности не е подготвен да продолжи со разговорите во тој формат“, објасни Багаеи, осврнувајќи се на изјавите на Доналд Трамп за „Фокс њуз“ во кои тој се закани дека ќе го бомбардира и ќе ја преземе контролата врз Ормутскиот теснец.
Сепак, процесот не пропадна. Катар и Пакистан вложија максимални напори за да ги одржат разговорите живи. Иранската делегација се согласи за продолжување, но исклучиво надвор од претходниот четиристран формат, нагласувајќи дека „другата страна мора да биде повикана на одговорност за спроведувањето на своите обврски“.
Укинување на ембаргото и економска реконструкција на Иран
Иранскиот министер за надворешни работи, Абас Арагчи, потврди дека е постигнат огромен напредок што ќе има директни економски придобивки за неговата земја.
„Благодарение на неуморното посредништво на Пакистан и Катар, санкциите за извоз на нашите нафтени и петрохемиски производи се укинуваат и блокадата е укината“, рече Арагчи. Покрај тоа, беше договорено да се ослободи дел од замрзнатите ирански средства во странство, а беше започнат и голем план за обнова и развој на Иран.
Портпаролот Багаеи додаде дека разговорите ги вклучиле преостанатите одредби потребни за почеток на конечните преговори, нагласувајќи дека е постигнат „добар напредок“ во однос на издавањето дозволи за продажба на нафта.
Едно од најчувствителните прашања, поморската безбедност, исто така е решено. Воспоставен е механизам за безбедно минување на комерцијални бродови низ Ормутскиот теснец, за кој беше најавено дека ќе вклучува директна линија на комуникација во текот на 60 дена.
Багаеи го оцени овој договор како „многу важно прашање“, намалувајќи ги стравувањата од ескалација и инциденти во овој клучен нафтен центар, што веќе доведе до стабилизација на цените на нафтата на светскиот пазар.
Иако економскиот аспект е клучен, глобалната безбедност најмногу зависи од деескалацијата на Блискиот Исток. Арагчи нагласи дека првиот вистински тест на овој договор ќе биде „ќелија за деконфликт во Либан“ чија цел ќе биде да се обезбеди крај на воените операции во таа земја, со оглед на тоа што конфликтот меѓу Израел и Хезболах останува нерешен и покрај неодамнешното обновување на прекинот на огнот.
„Војната и воените операции на сите фронтови, вклучително и на Либан, мора да завршат“, категоричен беше Багаеи.
За таа цел, и со присуство на медијатори, предвиден е посебен механизам кој ќе обезбеди и ќе го следи продолжувањето на прекинот на огнот во Либан, но и на други фронтови, што конечно би можело да донесе стабилност во овој регион. Техничките дискусии на делегациите ќе продолжат во текот на оваа недела.
