Иранскиот министер за надворешни работи, Абас Арагчи, изјави дека е блиску до постигнување договор со САД за завршување на војната во Иран и дека вклучува повторно отворање на Ормутскиот теснец.
Арагчи за државната телевизија изјави дека договорот вклучува и укинување на блокадата на САД кон Иран, но дека разговорите за нуклеарната програма на Иран ќе започнат подоцна.
Американските претставници потврдија некои од деталите од договорот, велејќи дека економските придобивки за Иран ќе зависат од тоа дали Техеран ќе ги исполни своите обврски.
Војната започна со нападите на САД и Израел низ Иран на 28 февруари, што го натера Иран да возврати на Израел и сојузниците на САД во Заливот, како и ефикасно да го затвори Ормутскиот теснец, клучен превозен пат за светската нафта и течен природен гас, пишува Би-Би-Си.
И покрај тоа што се согласија за прекин на огнот во април, САД и Иран повремено разменија оган, вклучително и два напади „око за око“ оваа недела.
Американскиот претседател Доналд Трамп во четврток изјави дека ги откажал планираните напади врз Иран бидејќи преговарачите „штотуку постигнале одличен договор“ – договор кој веројатно ќе биде потпишан наскоро.
Во петокот, иранските медиуми објавија некои детали од наводниот договор од 14 точки, за кој Трамп рече дека „нема никаква врска со договорените услови“ и „нема никаква врска со вистината“.
Неколку часа подоцна, пакистанскиот премиер Шехбаз Шариф, чија земја помогна во посредувањето во договорот, изјави дека е договорен Меморандум за разбирање (MOU) меѓу САД и Иран и дека се чека финализирање.
Иранските државни медиуми го цитираа Арагчи дека има „поддржувачи и противници“ на најновите услови од договорот меѓу највисокото безбедносно тело на Иран, Врховниот совет за национална безбедност.
Сепак, тој додаде дека не е донесена колективна одлука.
„Засега, мора да почекаме. Доколку биде одобрен, договорот ќе биде потпишан од далечина“, рече тој.
Израел не е вклучен во преговорите што треба да доведат до продолжување на примирјето и почеток на преговори за клучни прашања, вклучувајќи ја и нуклеарната програма на Иран. Со децении, западните земји го обвинуваат Иран дека се обидува да изгради нуклеарно оружје. Иран ги негира обвинувањата, велејќи дека неговата програма е за мирни цели – производство на електрична енергија и истражување.
На детален брифинг со новинарите во петокот попладне, американските претставници рекоа дека договорот ќе го отвори Ормутскиот теснец во замена за укинување на блокадата на иранскиот бродоградилиште од страна на САД.
Тие чекори би стапиле на сила повеќе или помалку веднаш. По ова би следувал период на преговори од 60 дена – фокусирани на збогатениот ураниум на Иран – клучна состојка за производство на нуклеарна бомба. Официјалните лица изјавија дека ова би резултирало со уништување на целиот тој материјал на лице место, а потоа отстранување од земјата, иако прецизниот механизам за тоа сè уште не е разработен.
Од економска страна, официјалните лица нагласија дека парите нема да бидат обезбедени однапред – очигледно отфрлање на претходните ирански извештаи кои сугерираа дека некои ирански средства ќе бидат одмрзнати пред да започнат значајни преговори.
Наместо тоа, рекоа американските претставници, ќе има постепена реинтеграција на Иран во глобалната економија, со мерки како што се укинување на санкциите и потенцијално замрзнување на средствата што ќе се одвиваат постепено.
Договорот го повикува Иран да престане да финансира прокси групи во регионот – што се однесува на Хезболах и други ирански прокси групи низ Блискиот Исток.
Американските претставници нагласија дека Меморандумот за разбирање не се заснова на доверба или ветувања, туку на „перформанси“ – Иран ќе пожнее економски придобивки само кога ќе може да се потврди дека ги имплементирал мерките на кои се обврзал.
Иако постои чувство на претпазлив оптимизам од сите страни – САД, Иран, Пакистан и Катар, кој исто така помогна во напорите за медијација – сè уште има многу работа што треба да се направи. Варијации на овој договор се очекуваа неколку пати во последните еден или два месеца, само за да исчезнат во подоцнежните фази.
Разликата сега, според американската администрација, е поголемото ниво на оптимизам и поголемата отвореност за суштината на договорот.
