Редовното џвакање на шеќерна гума за џвакање често се поврзува со ризик од расипување на забите, но една нова студија сугерира дека може да има и неочекуван ефект врз крвниот притисок. Сепак, оваа потенцијална придобивка е индиректна и има повеќе врска со ефектот на гумата за џвакање врз хемијата на плунката отколку со самата гума за џвакање.
Влијание врз хемијата на плунката
Студија објавена во 2026 година во Британскиот журнал за клиничка фармакологија испитуваше како оралната киселост влијае на способноста на телото да ги претвора нитратите од храната во соединенија што можат да го намалат крвниот притисок. Учесниците во студијата пиеле доза сок од цвекло богат со нитрати, а потоа џвакале или обична гума за џвакање без шеќер или гума за џвакање без шеќер.
Резултатите покажаа дека џвакањето слатка гума за џвакање ја прави плунката покисела. Оваа промена во киселоста доведе до значително поефикасно претворање на нитратите во азотен оксид.
Процесот од нитрат до азотен оксид
Нитратите се природно присутни соединенија што се наоѓаат во храна како цвекло, спанаќ и рукола, а кои можат да бидат корисни за вашето здравје. Кога ги внесуваме, нашите тела не ги користат директно. Четвртина од нитратите што ги апсорбираме се акумулираат во нашата плунка и се враќаат на површината на нашиот јазик. Таму, специјални бактерии што живеат во жлебовите на задниот дел од нашиот јазик користат ензими за да ги претворат нитратите во нитрити. Ова е клучен чекор во процесот.
По внесувањето, нитритот понатаму се претвора во азотен оксид, делумно во киселата средина на желудникот, а делумно во крвотокот. Азотниот оксид е гас што им сигнализира на мускулите во крвните садови да се опуштат. Кога садовите се шират, крвта тече полесно, што доведува до пад на крвниот притисок. Успехот на овој процес зависи од голем број фактори, а без гореспоменатите бактерии во устата, поголемиот дел од нитратите од храната едноставно минуваат низ телото без никаков ефект.
Специфични резултати од студијата
Мерењата покажаа дека по џвакањето слатка гума за џвакање, учесниците имале околу 45 проценти повеќе нитрити во плунката отколку по џвакањето гума за џвакање без шеќер. Разликата била видлива и во крвотокот, каде што нивоата на нитрити биле приближно 25 проценти повисоки.
Најважното откритие беше дека крвниот притисок дополнително се намалил по џвакањето мастика засладена со шеќер. Систолниот (горен) крвен притисок се намалил за три милиметри живин столб (mmHg), додека дијастолниот (долен) крвен притисок се намалил за 2 mmHg во споредба со џвакањето мастика без шеќер. Сепак, овој ефект не бил траен и исчезнал по неколку часа.
Намерата на истражувањето
Ендру Веб, главен автор на студијата и предавач на Кингс колеџ во Лондон, нагласи дека истражувањето не е првенствено дизајнирано да ја проучува контролата на крвниот притисок.
„Не го планиравме ова како експеримент за проучување на самата контрола на крвниот притисок. Студијата беше дизајнирана како механистички експеримент. Сакавме да го тестираме фундаменталното прашање за тоа како зголемената киселост на плунката влијае на процесот на претворање на нитратот во азотен оксид по консумирање сок од цвекло, а со тоа и на крвниот притисок како еден од клучните ефекти на тој процес“, рече Веб.
Тој додаде дека резултатите покажале значително активирање на овој процес и јасен ефект врз намалувањето на крвниот притисок. Сепак, научниците ги следеле ефектите само шест часа и забележале дека тие ослабуваат кон крајот на тој период.
Прашањето за долгорочните ефекти
Исто така, се поставува прашањето дали овие ефекти врз крвниот притисок можат да се одржат на долг рок.
„Краткорочните ефекти може да бидат различни од долгорочните или хроничните ефекти од ваквите интервенции“, забележува Веб.
Индиректните докази сугерираат дека ова може да биде случај и овде. Студиите покажаа дека пиењето сок од цвекло дневно во текот на 15 дена ја намалува киселоста на плунката, додека хроничниот внес на нитрати, исто така, го менува составот на оралните бактерии одговорни за конверзијата.
„Иако гумата за џвакање може да се користи за привремено забрзување на овој процес, ние не ја препорачуваме како општ пристап за контрола на крвниот притисок“, рече Веб.
Шеќер како главно ограничување
Едно од најочигледните ограничувања на овој метод е фактот што се потпира на гума за џвакање со додаден шеќер.
„Главното ограничување и причината зошто не ја препорачуваме оваа гума за контрола на крвниот притисок е шеќерот. Има штетни ефекти врз забите и непцата и ги зголемува нивоата на гликоза во крвта“, забележа Веб.
Количината на шеќер во едно стапче гума за џвакање е релативно мала, околу шест грама, но таа количина може значително да се зголеми со честа употреба.
Големината на ефектот е исто така важна. Намалувањето на крвниот притисок од околу 3 mmHg систолен и 2 mmHg дијастолен е реално, но скромно, особено во споредба со стандардниот третман.
„Лековите за висок крвен притисок обично го намалуваат крвниот притисок за околу 5 до 10 mmHg, а понекогаш и повеќе, и обично во подолг временски период“, додава Веб.
Потенцијал во спортот
Според Веб, поголемиот потенцијал на ова откритие може да биде поврзан со физичката активност, а не со контролата на крвниот притисок. Неколку студии веќе покажаа дека нитратите во исхраната можат да ги подобрат перформансите при вежбање. Дополнителното активирање на процесот со зголемување на киселоста на плунката би можело дополнително да го подобри овој ефект.
