Проблемите со спиењето не се само извор на замор, туку можат да бидат поврзани и со поголем ризик од мозочен удар, хоспитализација и други проблеми со здравјето на мозокот.
Една голема нова студија ја поврза несоницата со 26 проценти поголем ризик од мозочен удар и 28 проценти поголем ризик од хоспитализација од која било причина.
Прегледот, исто така, укажува на поврзаност на несоницата со деменција, депресија и суицидално однесување. Водечкиот автор Лука Вињатели истакнува дека несоницата треба да се гледа како можен знак на нарушено мозочно и ментално здравје.
Д-р Карин Џонсон, професорка по неврологија која не учествувала во истражувањето, наведува дека здравиот сон му помага на мозокот да ги отстрани отпадните материи и игра важна улога во неговата заштита, пишува Everydayhealth .
Несоница поврзана со мозочен удар и други проблеми
Несоницата значи тешкотии при заспивање или одржување на сонот, со последици врз функционирањето во текот на денот, дури и кога лицето има доволно време и услови за спиење. Тоа е најчестото нарушување на спиењето кај возрасните и се проценува дека се јавува кај околу едно од пет лица.
За новиот преглед, истражувачите анализирале две големи медицински бази на податоци до август 2025 година. Тие вклучиле постоечки истражувања за поврзаноста на несоницата со седум здравствени исходи, вклучувајќи деменција, мозочен удар, депресија, самоубиство и хоспитализација. Девет студии со повеќе од 1,3 милиони луѓе ги исполниле критериумите за анализа на мозочен удар , додека хоспитализацијата била оценета во пет студии.
Меѓу главните наоди беше дека ризикот од деменција е зголемен во повеќето анализирани студии, иако резултатите не беа целосно униформни; поврзаноста беше најизразена и конзистентна кај Алцхајмеровата болест; ризикот од депресија беше повеќе од трипати зголемен кај луѓе со несоница; смртта од самоубиство, обидите за самоубиство и самоубиствените мисли беа почести кај луѓе со несоница; додека поврзаноста на несоницата со смртта од која било причина не е утврдена.
Зошто несоницата е поврзана со мозочен удар?
Истражувачите сè уште не ја разбираат целосно оваа врска, но Вињатели наведува неколку можни објаснувања. Долгорочните проблеми со спиењето можат да го држат телото во состојба на постојан стрес и да ги активираат системите поврзани со реакцијата „бори се или бегај“.
Може да влијае на крвниот притисок, срцевиот ритам и крвните садови. Зголемените нивоа на хормонот на стрес кортизол можат дополнително да придонесат за зголемен крвен притисок, воспалителни процеси и нарушувања во регулацијата на шеќерот и мастите. Со текот на времето, ваквите промени би можеле да придонесат за формирање на плаки во артериите.
Воспалението може да ја зголеми и можноста за пукање на постоечките наслаги и формирање на згрутчувања на крвта, додека оштетувањето на крвните садови може дополнително да ја наруши нивната функција. Несоницата влијае и на хормоните што го регулираат апетитот, го зголемува ризикот од зголемување на телесната тежина и го отежнува регулирањето на шеќерот и мастите во телото.
Сонот игра директна улога во одржувањето на здравјето на мозокот, според д-р Карин Џонсон, професор по неврологија на Медицинскиот факултет на УМАСС. За време на здравиот сон, мозокот ги отстранува отпадните материи преку процес познат како глимфатичен систем, за кој се смета дека е важен во заштитата од Алцхајмерова болест и други невродегенеративни заболувања. Крвниот притисок обично паѓа за време на здравиот сон. Сепак, кај одредени нарушувања на спиењето, како што е опструктивната ноќна апнеја, тој може да се зголеми, што со текот на времето може да предизвика дополнителен товар на крвните садови.
Како да се заштити сонот и здравјето на мозокот?
Американската асоцијација за срце (AHA) го вклучи квалитетниот сон меѓу осумте клучни фактори за кардиоваскуларно здравје . Препораката за возрасни е генерално седум до девет часа сон навечер.
Некои од препораките се:
🔷 Грижете се за светлината – намалете го осветлувањето навечер и намалете ја изложеноста на екрани.
🔷 Придржувајте се до распоредот – обидете се да си легнувате и да се будите приближно во исто време секој ден.
🔷 Воспоставете рутина пред спиење – поминете ги последните 20 до 30 минути во тивка активност без екран, како што е читање или опуштање.
🔷 Стишете го телефонот – вклучете го режимот „Не вознемирувај“ за да не ве будат известувањата во текот на ноќта.
