Едно од прашањата што со децении го окупира вниманието на научниците е како ќе изгледа крајот на планетата Земја.
Долго време се веруваше дека за околу пет милијарди години Сонцето ќе почне да се шири и во таа фаза е можно да се „проголта“ Земјата. Сепак, новите истражувања покажуваат дека сценариото за „судниот ден“ би можело да се одвива поинаку.
Судбината на Марс, Меркур и Венера
Според авторите на студијата, објавена во научното списание „Астрономија и астрофизика“ , постои можност Земјата сепак да избегне уништување.
Тие веруваат дека силните сончеви ветрови, создадени за време на последната фаза од развојот на нашата најсјајна ѕвезда, би можеле да ја турнат Земјата во подалечна орбита, наместо да биде „проголтана“.
Истражувачите наведуваат дека, според пресметките, Марс би можел да доживее слична судбина, додека Меркур и Венера речиси сигурно нема да преживеат, бидејќи Сонцето ќе ги „проголта“ за време на своето ширење.
Водечкиот автор на студијата, Матс Еселдеурс од Универзитетот во Лувен, објаснува дека судбината на Земјата зависи од деликатната рамнотежа помеѓу две спротивставени сили.
Од една страна, постојат гравитациски плимни сили кои постепено би ја влечеле Земјата кон Сонцето. Од друга страна, постојат силни сончеви ветрови кои се создаваат како што Сонцето губи маса за време на ширењето и можат да ја туркаат планетата кон подалечна орбита.
„Ако плимните интеракции се доминантни, Земјата ќе биде „проголтана“. Ако губењето на сончевата маса е доминантно, Земјата ќе се помести во орбита што ќе биде поголема од радиусот на ѕвездата“, вели Еселдеурс.
Научниците нè потсетуваат дека ѕвездите како Сонцето остануваат стабилни сè додека имаат доволно водород во своето јадро за да послужат како гориво за нуклеарна фузија. Додека има постојано согорување на водородот, гравитацијата што има тенденција да ја компресира ѕвездата е избалансирана со притисокот на енергијата на фузија.
Кога залихите на водород во јадрото се исцрпуваат, рамнотежата се нарушува и јадрото почнува да се собира и загрева. Под овие услови, се случува фузиско палење на хелиумот во јаглерод во јадрото, додека истовремено водородот продолжува да гори во слојот околу јадрото. Овие процеси ослободуваат дополнителна енергија, предизвикувајќи надворешните слоеви на ѕвездата да се шират и ладат.
Потоа Сонцето влегува во фаза на црвен џин, за време на која неговиот дијаметар може да порасне до околу 100 до 1000 пати поголеми од неговите сегашни димензии.
Фотографија: Shutterstock/Triff
Користени напредни компјутерски модели
Иако научниците сè уште не можат со сигурност да утврдат каква големина ќе достигне Сонцето, долго време преовладува мислењето дека Земјата нема да може да избегне уништување.
Причината за ова е феномен познат како плима и осека. Како што Сонцето се шири, гравитационата сила на Земјата ќе создаде мало бранување на неговата површина, слично на начинот на кој Месечината ги предизвикува плимите и осеките на Земјата.
Тој бран нема да биде целосно усогласен со положбата на планетата, туку ќе заостанува зад неа и ќе дејствува како еден вид сопирачка. Со ова, Земјата постепено ќе ја губи орбиталната енергија, поради што полека би се приближувала кон Сонцето.
До неодамна, научниците веруваа дека овој ефект ќе го надмине потисокот предизвикан од сончевите ветрови, што на крајот ќе доведе до „проголтување“ на Земјата, објавува Дејли Меил .
Сепак, Еселдеурс и неговите соработници веруваат дека претходните проценки се базираат на недоволно прецизно разбирање на процесот на плимско распрснување кај ѕвездите.
Користејќи напредни компјутерски модели, истражувачите заклучија дека влијанието на плимните сили е многу послабо отколку што се претпоставуваше претходно.
Тие ги споредија своите теоретски предвидувања со набљудувањата на блиската ѕвезда L2 Puppis , која ја опишуваат како „постар роднина“ на Сонцето.
Конечната судбина на Земјата сè уште не е сигурна
Врз основа на овие податоци, тие проценија колку сончев ветер може да произведе нашата ѕвезда за време на преминот во фазата на црвен џин.
Споредувајќи го ефектот на плимните сили и потисокот предизвикан од губењето на масата, истражувачите заклучуваат дека постои реална можност Земјата да преживее.
Коавтор на студијата, д-р Стефан Матис од центарот CEA Париз-Саклеј , наведува дека подоброто разбирање на физиката на плимните сили и најновите проценки за губење на маса овозможуваат поинаков заклучок од претходно.
„Врз основа на моменталното ниво на знаење, можеме да кажеме дека Земјата би можела да се оддалечи од Сонцето, што е спротивно на претходните предвидувања“, рече тој.
Авторите, сепак, нагласуваат дека конечната судбина на Земјата сè уште не е сигурна.
Според нив, линијата помеѓу опстанокот на една планета и нејзиното уништување зависи од многу чувствителна рамнотежа помеѓу плимата и осеката и губењето на маса од Сонцето.
Симулациите покажаа дека дури и многу мали промени во проценките се доволни за да предизвикаат Земјата постепено да падне во Сонцето или да биде турната во побезбедна орбита.
