Скапите борбени авиони, дизајнирани да бидат тешки за откривање од непријателските радари, добиваат неочекуван ривал во вселената. Сè поголем број анализи сугерираат дека масивните сателитски констелации како „Старлинк“ би можеле многу да го отежнат криењето дури и на најнапредните стелт летала.
Симулациите на физичар кој објавува под прекарот „Чуден физичар“ привлекоа големо внимание на социјалната мрежа X. Тој покажа како американските авиони F-15 и стелт F-117 би можеле да изгледаат за време на радарско набљудување во опсегот Ka (на фреквенција од 35 GHz). Во последователните симулации, тој спореди уште поширок опсег на авиони, вклучувајќи Su-34, Su-25, F-16, хеликоптер Ka-52, па дури и беспилотни летала Shahed.
Овие визуелни симулации повторно ја разгореа дебатата околу тоа дали ерата на авиони кои успешно се кријат од радарските системи завршува.
Сепак, реалноста е многу посложена. Прикажаните слики не се вистински радарски слики направени од сателитите на SpaceX, туку компјутерски генерирани модели. Исто така, фреквенцијата од 35 GHz не е официјално потврдена како параметар што го користат сателитите на Starlink.
Сепак, идејата за користење на Starlink за откривање на вселенски летала не е само интернет фантазија. Сателитите континуирано испраќаат радио сигнали до Земјата што можат да се користат како извор за таканаречен пасивен радар. Во ова сценарио, приемникот на земјата не мора да ги пренесува своите радарски импулси – со што се избегнува откривање – туку ги следи промените и нарушувањата во веќе постоечкиот сигнал што доаѓа од вселената.
Научните студии, исто така, се занимаваат со овој концепт. Една од нив, објавена во списанието „Телеком“, го претстави концептот на пасивен радар кој ја користи емисијата на сателитите „Старлинк“ како „сигнал на можност“. Засега, научниците ја потврдија изводливоста на овој метод преку компјутерски симулации.
Кинеските истражувачи спроведоа и практичен експеримент, како што објави „Саут Чајна Морнинг Пост“. Наместо невидлив борец, во тестот беше користен комерцијалниот дрон DJI Phantom 4 Pro. Сателитот Starlink служеше како надворешен извор на сигнал, додека приемникот на земјата ги бележеше промените предизвикани од движењето на дронот (принципот на пасивен радар за напредно расејување). Експериментот потврди дека сигналот Starlink може да се користи за откривање на објекти во воздухот.
Сепак, ова сè уште не значи дека е можно сигурно да се следат стелт авиони како Ф-35 на овој начин. Детектирањето на присуството на објект во воздухот не е исто што и одредувањето на неговата точна локација, континуирано следење или добивање податоци доволно прецизни за таргетирање на оружје.
Воениот проект „Старшилд“ влегува во игра
Целата приказна добива нова димензија кога ќе се земе предвид Starshield, воен дериват на Starlink. Иако е базиран на слична технологија, Starshield е посебен систем наменет за владини агенции и секторот за национална безбедност. Компанијата SpaceX наведува дека овие сателити можат да носат специјализирани сензори, вклучително и опрема за набљудување на Земјата.
Авторот на гореспоменатите симулации истакнува дека голема констелација на сателити во ниската Земјина орбита, опремени со синтетички апертурни радари (SAR) и инфрацрвени сензори, би можеле ефикасно да детектираат и класифицираат авиони во воздухот.
„Спејс Екс“ никогаш официјално не потврди дека „Старшилд“ има способност да детектира невидливи летала, ниту пак беа објавени специфични спецификации на сензорите. Сепак, „Ројтерс“ потврди во 2024 година дека „Старшилд“ не е само теоретски проект. Повикувајќи се на пет извори, „Ројтерс“ објави дека „Спејс Екс“ гради мрежа од стотици шпионски сателити за Националната извидувачка канцеларија на САД (NRO).
Тој договор, вреден 1,8 милијарди долари, беше склучен во 2021 година. Според изворите, новиот систем треба драматично да ја подобри способноста на американската војска и влада брзо да лоцираат потенцијални цели насекаде во светот, иако деталните технички можности на овој таен проект остануваат непознати.
Доколку технологиите што користат масивни сателитски констелации се усовршат до фаза на практична воена примена, тоа би можело да создаде сериозни проблеми за војските ширум светот кои инвестираат многу во стелт технологија.
Денес, стелт технологијата првенствено ја користат американските F-22 и F-35, кинескиот J-20 и рускиот Su-57. Особено е распространет F-35, кој, покрај САД, го имаат стекнато или нарачано уште 19 земји, вклучувајќи ги Велика Британија, Германија, Полска, Израел, Јапонија и Чешка, која нарачала 24 авиони F-35A.
Важно е да се напомене дека стелт авионите не се буквално невидливи. Нивната конструкција и применетите материјали првенствено служат за да го отежнат нивното навремено откривање и следење со класични радари. Доколку сателитските сигнали овозможат нови методи на пасивно откривање, сегашните правила за воздушна супериорност би можеле значително да се променат.
