Стар советски сателит се распадна на неколку парчиња во ниската Земјина орбита, што е најновото во низата слични настани регистрирани во изминатиот период, што укажува дека сателитите може да бидат изложени на зголемен ризик од удар од вселенски отпад.
„ЛеоЛабс“, која се занимава со следење и анализа на ситуацијата во вселената, откри „настан што резултираше со создавање вселенски отпад“ на познатата орбитална локација на советскиот метеоролошки сателит Метеор 2-7, додека минуваше над еден од нивните објекти во Западна Австралија. Компанијата објави дека неколку десетици фрагменти се откриени во близина на вселенското летало, лансирано во 1981 година.
Распаѓањето на сателитот Метеор 2-7 следува по неколку други случаи на фрагментација на сателити во последните месеци, вклучувајќи го и американскиот шпионски сателит од времето на Студената војна, САД 32, за кој беше потврдено дека се распаднал во септември 2026 година.
„Ова е најновиот во низата настани на кои бевме сведоци во текот на изминатите шест месеци. Заедно, тие укажуваат на загрижувачки тренд кога станува збор за безбедноста и сигурноста на вселената и ја истакнуваат критичната потреба од континуирано следење“, соопшти LeoLabs на социјалната мрежа X.
Експертот за орбитални остатоци Џим Шел истакна на социјалната мрежа X дека Метеорот 2-7 претходно се распаднал во март 2004 година. Шел додаде дека овој настан се случил на надморска височина од околу 855 километри, каде што, како што изјави, „просторната густина на вселенскиот отпад е највисока“.
Покрај распадот на сателитот USA 32 во септември, според податоците од LeoLabs, кинеско ракетно тело исто така се распаднало во ниската Земјина орбита (LEO) кон крајот на август 2026 година. Малку повеќе од четири месеци претходно, фрагментација беше забележана и во еден од сателитите Starlink на SpaceX.
Во јануари 2026 година, руски сателит наменет за инспекција на други сателити, исто така, се распадна, иако тоа се случи во многу повисока геостационарна орбита.
Експертите со години предупредуваат дека зголемениот број сателити што се ставаат во орбитата го зголемува ризикот од судири и фрагментации, што би можело да започне верижна реакција. Како што се распаѓаат сè повеќе сателити, се создаваат сè повеќе парчиња вселенски отпад, што потоа може да ги загрози другите вселенски летала.
Податоците ја потврдуваат валидноста на овие предупредувања. Европската вселенска агенција (ЕСА) во 2005 година објави дека следи околу 16.000 парчиња вселенски отпад во орбитата на Земјата. Кога ги објави истите податоци во 2026 година, ЕСА следеше повеќе од 44.000 парчиња, што е зголемување од околу 180 проценти. Иако повеќето од овие фрагменти се многу мали, големите брзини со кои се движат во орбитата значат дека носат многу енергија, поради што можат да предизвикаат сериозна штета ако и кога ќе удрат во вселенски летала.
Сепак, вселенскиот отпад не е единствениот ризик. Сателитите честопати мора да изведуваат маневри за да ги избегнат другите сателити, особено бидејќи ниската Земјина орбита станува сè пооптоварена. Според податоците објавени од SpaceX во полугодишниот извештај доставен до Федералната комисија за комуникации на САД (FCC) претходно оваа година, секој сателит на Starlink извршил повеќе од 40 маневри за избегнување годишно помеѓу 1 јуни 2025 година и 31 мај 2026 година за да избегне вселенски отпад или други вселенски летала.
Некои експерти веруваат дека е само прашање на време кога еден од овие маневри ќе пропадне.
И покрај сè поалармантните податоци и предупредувањата од експертите, приватните компании и владите ширум светот продолжуваат да планираат лансирање на десетици илјади нови сателити годишно во огромни мега-соѕвездија. На пример, SpaceX постојано објавува дека сака да постави милион сателити наменети за центри за податоци во орбитата.
Веќе видовме дека зголемената количина на вселенски отпад во орбитата на Земјата ги загрозува астронаутите.
Во февруари 2026 година, Кина се соочи со краткорочна вонредна состојба на својата вселенска станица Тјангонг, кога вселенското летало наменето за враќање на тројца астронаути, односно нивниот „чамец за спасување“, беше оштетено од парче вселенски отпад, поради што враќањето на Земјата повеќе не беше безбедно. Тројца кинески астронаути, познати и како таиконаути, останаа без вселенско летало за враќање 10 дена.
