Високиот холестерол често поминува незабележано бидејќи се насобира без никакви очигледни симптоми. Со текот на времето, покачените нивоа можат да придонесат за таложење на плаки во артериите, стеснување на протокот на крв и зголемување на ризикот од срцеви заболувања, срцев удар и мозочен удар.
Иако повеќето луѓе го поврзуваат холестеролот првенствено со исхраната, постојат и други фактори кои можат да имаат големо влијание. Од генетиката до секојдневните навики како што е спиењето, кардиолозите предупредуваат на три изненадувачки фактори кои можат тивко да влијаат на нивото на холестерол, пишува EatingWell.
Генетско наследување
Иако исхраната и вежбањето играат улога, генетиката честопати ја поставуваат основата. Кардиолозите д-р Барат Сангани и д-р Натаниел Лебовиц истакнуваат дека генетиката е една од најзанемарените причини за висок холестерол. Сангани вели дека клучот е „генетските фактори, особено липопротеинот(а) или Lp(a), наследен фактор на ризик кој не е дел од стандардниот липиден профил. Тој може да го зголеми кардиоваскуларниот ризик дури и кога нивоата на холестерол не изгледаат особено високи“.
Лебовиц додава дека „наследните состојби, како што е покачениот Lp(a), можат значително да го зголемат ризикот без оглед на здравиот начин на живот“. Тој објаснува дека тоа е особено леплива честичка која поттикнува згрутчување и воспаление во артериите и делува како лепак за плак. Бидејќи често не реагира на промени во исхраната и начинот на живот, важно е да се биде свесен за овој фактор и да се тестира.
Недостаток на квалитетен сон
Со вревата и брзината на секојдневниот живот, квалитетниот сон често се занемарува, иако игра важна улога во регулирањето на холестеролот. Лебовиц објаснува дека „многу луѓе не сфаќаат како лишувањето од сон може да ги наруши хормоните што го регулираат метаболизмот, што доведува до негативни промени во нивото на холестерол“.
Тој додава дека лошиот сон ги зголемува нивоата на стрес хормони, како што е кортизолот, и го нарушува регулирањето на апетитот, создавајќи верижна реакција што влијае на мастите во крвта.
Нутриционистката Мишел Рутенштајн ја потврдува оваа поврзаност.
„Недоволниот или слабиот квалитет на спиењето може да ги намали нивоата на HDL холестерол и да ги зголеми триглицеридите“, вели таа.
Исто така, се предупредува дека покачениот кортизол може да го зголеми LDL холестеролот, да го поттикне акумулирањето на маснотии на стомакот и да го отежни отстранувањето на холестеролот од крвта. Истражувањата покажуваат дека лошиот квалитет на спиење може да биде поврзан со повисоки нивоа на таканаречен мал, густ LDL холестерол, што е особено ризично.
Хронично воспаление
Хроничното воспаление може тивко да го оштети здравјето на крвните садови и да влијае на нивото на холестерол.
,,Може да произлезе од различни состојби, како што се автоимуни заболувања, заболување на непцата или хронични инфекции, и со тоа може да го промени начинот на кој телото управува со холестеролот и да го зголеми ризикот од формирање на плаки“, објаснува Лебовиц.
Со текот на времето, ова воспаление ги оштетува ѕидовите на артериите и го менува начинот на кој телото ги обработува мастите. Лебовиц истакнува дека ова може „да го направи LDL холестеролот полесно оксидиран и таложен во плаките“, што е клучен чекор во развојот на атеросклероза.
Што можеш да направиш?
Прашајте го вашиот лекар за детален липиден панел, вклучувајќи го и нивото на Lp(a). Превенцијата е клучна.
,,Побарајте сеопфатна евалуација што оди подалеку од стандардниот скрининг, вклучувајќи еднократен тест за липопротеин(а) и аполипопротеин Б, особено ако постои семејна историја на срцеви заболувања“, советува Лебовиц.
Справувањето со стресот е исто така важно. Рутенштајн препорачува воспоставување рутини што ви помагаат да се опуштите и да го намалите стресот. „Вклучете активности во вашата дневна рутина што ви носат чувство на мир и задоволство за да ви помогнат да ги контролирате вашите реакции на стрес“, вели тој.
Секако, основните животни навики се исто така клучни.
„Исхраната, физичката активност, одржувањето здрава телесна тежина, избегнувањето пушење и квалитетниот сон се основа за контрола на холестеролот“, истакнува Сангани.
Вклучете храна богата со растителни влакна во вашата исхрана, како што се овес, мешунки, семиња и интегрални житарки. Се препорачуваат најмалку 150 минути умерена физичка активност неделно, како што се брзо одење или танцување, заедно со две сесии за тренинг за сила.
Контролата на холестеролот е важен дел од одржувањето на здравјето на срцето. Иако исхраната и вежбањето се основа, тие не се единствените фактори. Генетиката, квалитетот на спиењето и хроничните воспаленија можат да влијаат на нивото на холестерол на долг рок. Со тоа што ќе бидете информирани, ќе се грижите за вашиот сон и ќе живеете избалансиран начин на живот, можете да направите значаен чекор кон подобро здравје.
