Украинската влада го одобри првиот транспарентен механизам за извоз на оружје, потег што треба да им помогне на домашните одбранбени компании да останат во бизнисот и да ја развијат индустријата на долг рок, објави министерот за одбрана Михајло Федоров на 1 јули. Ова е прв пат од почетокот на тоталната руска инвазија Украина да дозволи извоз на оружје, објави „Киев Индепендент“.
„За првпат е воспоставена јасна постапка што дефинира унифицирани правила за државата, производителите и партнерите“, рече Федоров во објава на Телеграм.
Од почетокот на руската инвазија во 2022 година, во Украина се појавија голем број иновативни военотехнолошки компании, но владата досега го блокираше нивниот извоз. Сепак, украинските одбранбени компании сега произведуваат повеќе оружје отколку што државата може да купи, поради што повикаа на отворање на извозни пазари за да се обезбеди финансиска стабилност и понатамошно проширување.
Јасни правила за извозниците
Федоров рече дека механизмот ќе „обезбеди украинските производители да имаат јасни правила за соработка со меѓународните партнери, да можат да го зголемат производството и да привлечат инвестиции, а воедно да гарантираат приоритетно задоволување на потребите на украинските одбранбени сили“.
Извозот на оружје и технологија ќе биде ограничен на земјите што учествуваат во иницијативата на украинската влада позната како „Договор за беспилотни летала“. Договорот го потпишаа 27 земји, вклучувајќи 15 членки на НАТО.
Промените ќе воведат транспарентна постапка за украинските производители да аплицираат за извоз, објасни Федоров.
„Целиот процес ќе биде максимално дигитализиран и поедноставен и се надевам дека ќе уживате во продажбата на вашите производи на нашите партнери“, им рече министерот за одбрана на присутните на настан во Киев на 30 јуни, еден ден пред објавувањето.
Федоров на конференцијата истакна дека, иако Украина „веќе усвоила повеќе од 50 законски и регулаторни акти поврзани со одбранбената технологија за време на војната“, владата работи на „овој конкретен закон веќе многу месеци – всушност, повеќе од една година“.
Но, промените ќе се случат „без пренос на правата на интелектуална сопственост“, рече Федоров, а повторниот извоз ќе биде можен само со писмена согласност од Украина.
Федоров, исто така, рече дека потребите на украинската војска ќе имаат приоритет пред каков било извоз.
Вредноста на одбранбената индустрија
Киевската школа за економија проценува дека високотехнолошкиот сегмент од одбранбениот сектор на Украина ќе достигне вредност од 6,8 милијарди долари во 2025 година, иако вели дека вистинската бројка е веројатно поголема.
Како знак за извонредниот раст на украинските одбранбени компании од почетокот на руската инвазија, извршниот директор на „ФајрПоинт“, голем производител на дронови и украинскиот крстаречки проектил „Фламинго“, во мај изјави дека неговата компанија е проценета на 6 милијарди долари.
Иако украинскиот претседател Володимир Зеленски навести можност за извоз уште во февруари 2026 година, а војната на Блискиот Исток донесе нова динамика во дискусијата, коментарите на Федоров претставуваат најконкретен чекор кон либерализација на извозот.
Сепак, останува нејасно какво влијание ќе имаат овие промени. Украина, а особено претседателот Зеленски, се двоумеа да ги ублажат ограничувањата од страв дека тоа би можело да предизвика одлив на оружје потребно за одбрана на земјата.
„Се надевам дека ова ќе ја претвори Украина во глобален играч и ќе ни овозможи да го отвориме извозот, да ги споделиме нашите технологии и да помогнеме во зајакнувањето на демократиите на нашите партнери кои нè поддржуваат денес“, рече Федоров.
