Норвешките власти го запленија рускиот брод „Професор Молчанов“ во пристаништето Баренцбург на Свалбард по барање на украинскиот Нафтогас, кој се обидува да наплати 4,22 милијарди долари од Русија за имотот изгубен на Крим.
Одлуката за конфискација ја донесе Окружниот суд на Норд-Тромс и Сења на 31 август, а властите на Свалбард ја извршија на 2 септември. На бродот му е забрането да го напушти Баренцбург сè додека судот или гувернерот на архипелагот не одлучат поинаку.
„Нафтогас“ вели дека овој потег е дел од меѓународната акција за спроведување на арбитражна одлука против Русија за средствата на компанијата на Крим. Преостанатото побарување е приближно 4,22 милијарди долари, плус камата и судски трошоци. Пресудата претходно беше признаена како извршна и во Норвешка.
– Ова е уште еден важен чекор кон воспоставување правда. Ќе продолжиме да бараме руски средства низ целиот свет сè додека не се исплати отштетата доделена на Нафтогас и другите компании од групацијата – изјави вршителот на должноста претседател на Нафтогас Сергеј Федоренко.
Бродот останува заробен во Баренцбург
„Професор Молчанов“ е руски научно-истражувачки брод управуван од структурите на Рошидромет. Од јуни 2025 година, ќе се користи и за редовни товарни и патнички линии помеѓу Мурманск и Баренцбург.
Десет повратни патувања по таа рута беа планирани за 2026 година. За време на првото патување во годината, бродот достави технички товар, храна, научници, рудари од компанијата „Арктикугол“ и членови на нивните семејства до Свалбард.
Норвешките власти потврдија дека на бродот моментално има екипаж и патници и најавија дека ќе се грижат за нив заедно со рускиот „Арктикугол“. Сепак, тие не го објавија точниот состав на патниците на тековното патување.
Бродот е изграден во 1983 година во Финска, долг е малку повеќе од 71 метар и се користи за поларни и океанографски истражувања од почетокот на деведесеттите години. Може да прими до 80 луѓе, вклучувајќи ги и членовите на екипажот.
Нафтогас ги гони руските активи низ целиот свет
Спорот што доведе до заплената трае со години.
Во 2023 година, Хашкиот арбитражен трибунал му додели на Нафтогас повеќе од четири милијарди долари отштета за средствата на компанијата во Крим. Оттогаш, украинската компанија се обидува да ја спроведе пресудата во земјите каде што може да најде руски државни средства.
Сличен потег веќе е направен во Финска, каде што руските државни објекти беа замрзнати на барање на Нафтогас. Москва потоа најави правна борба против ваквите заплени.
Русија ја оспорува постапката за спроведување на пресудата и продолжува со правните напори за поништување на конечната арбитражна пресуда. Пред американскиот суд, таа побара, меѓу другото, прекинување на постапката поради недостаток на надлежност, додека спорот се води и пред судовите во Хаг.
Со запленувањето на „Професорот Молчанов“, сепак, за прв пат, конфликтот добива особено чувствителна арктичка димензија – имено во Свалбард, каде што Русија со децении одржува трајно економско и цивилно присуство во Баренцбург.
