Една од најголемите воени мистерии на античкиот свет можеби конечно доби научно заснован одговор.
Тим истражувачи тврди дека, благодарение на современите модели кои ја анализираат потрошувачката на енергија кај луѓето, коњите и слоновите, успеале да утврдат во кој правец познатиот генерал Ханибал ги преминал Алпите за време на легендарниот поход против Рим.
Римјаните не очекувале таков потег.
Станува збор за настанот што се случил во 218 година п.н.е., кога 28-годишниот Ханибал повел околу 40.000 војници, 7.000 коњи и 37 воени слонови преку Алпите, со цел да го нападнат Рим од правецот на северна Италија.
Неговиот подвиг се смета за еден од најсмелите воени маневри во историјата, но точниот пат што го избрала војската останува предмет на дебата меѓу историчарите, објавува Дејли Меил .
Преминувањето на Алпите од страна на Ханибал се смета за пресвртница во Втората пунска војна помеѓу Картагина и Рим во 3 век п.н.е.
Откако освоил голем дел од територијата на денешна Шпанија, Ханибал решил да ја поведе својата војска кон Италија.
Наместо да се судира со римските гарнизони што ги чувале копнените приоди или да ризикува по морски пат низ Средоземното Море доминиран од римската морнарица, тој решил да изврши речиси незамислив маневар – преминувајќи ги високите алпски планини и влегувајќи во Италија преку долината на реката По.
Римјаните не очекувале таков потег. Нивните сили во северна Италија биле поразени до декември истата година, по што Ханибал војувал таму во следните 15 години.
Сепак, и покрај огромното историско значење на оваа кампања, има многу малку директни докази. Дури и најстарите зачувани историски записи не се создадени веднаш по настанот, туку само неколку децении подоцна, додека археолошките траги се оскудни.
За да се обидат да ја решат децениската загатка, истражувачите усвоија сосема поинаков пристап.
Наместо да се потпираат исклучиво на историски извори, тие развија математички модел што ја поврзува телесната маса на маршерите и наклонот на теренот за да пресметаат колку енергија би била потребна за да се помине секоја од можните рути низ Алпите.
Борбата на Ханибал Барка и Скипион Африканец…
Исклучително тешка воена кампања
Бидејќи не постојат директни податоци за однесувањето на воените слонови од античкиот период, научниците користеле биомеханички податоци добиени од студиите за современите африкански слонови. Врз основа на нив, тие процениле колку енергија би им била потребна на луѓето, коњите и слоновите за да ги надминат четирите најверојатни историски патишта.
Коавтор на студијата, д-р Емилио Берти од Центарот за интегративни истражувања на биодиверзитетот во Германија, истакнува дека прашањето за рутата на Ханибал се дискутира со генерации.
Софистицираниот модел им овозможи на истражувачите за прв пат квантитативно да споредат колку би бил тежок секој од можните рути за целата армија.
Резултатите покажаа дека рутата преку планинскиот превој Кол де ла Траверсет , кој ги поврзува Франција и Италија на надморска височина од 2.947 метри, е „енергетски најефикасен избор“.
Според пресметките, целата армија би потрошила околу 5,42 тераџули енергија на таа рута, што е приближно 11 проценти помалку отколку на втората најповолна опција – преку превојот Кол де Монтженевр и долината Суза ( Вал ди Суза ), каде што вкупната потрошувачка би била 6,02 тераџули.
Особено е интересно што рутата преку превојот Кол ди Клапиер , која многу историчари ја сметаат за најверојатен избор, е значително помалку поволна според ова истражување. За да се премине, би биле потребни околу 6,28 тераџули енергија.
Најнеповолна рута се покажа како превојот Кол ду Мон Сени , за кој целата војска на Ханибал ќе мора да потроши околу 6,45 тераџули енергија.
Генерално, преминувањето на превојот Кол де ла Траверсет би барало помеѓу 11 и 19 проценти помалку енергија од другите разгледувани правци, поради што истражувачите веруваат дека тоа е најверојатниот пат по кој картагинската војска стигнала до Италија.
Иако овој пат беше најефикасниот од понудените опции, анализата покажува колку всушност беше исклучително тешка целата кампања.
Макета на Стариот Рим;
Голема издржливост на воените слонови
Според моделот, војниците би изгубиле околу 19 проценти од своите резерви на масти во телото за време на транзицијата. Во комбинација со екстремно ниските температури, големата надморска височина и опасниот планински терен, ова би можело да го објасни големиот број човечки жртви за време на кампањата.
Од друга страна, воените слонови се снашле значително подобро отколку што би се очекувало. Пресметките покажуваат дека до моментот кога ќе пристигнат во северна Италија, тие би изгубиле само околу четири проценти од своите резерви на масти.
Истражувачите велат дека причината не е само тоа што слоновите природно имаат големи резерви на енергија, туку и нивната исклучителна способност да се движат по тежок терен.
Во трудот, објавен во списанието „ Зборник на трудови на Националната академија на науките“ , авторите истакнуваат дека денешните наоди покажуваат дека слоновите се движат речиси како возило со погон на сите четири тркала.
Затоа, според истражувачите, тие се изненадувачки погодни за совладување на планински терен.
Фактот дека ниту еден од слоновите на Ханибал не умрел за време на преминувањето на Алпите, дополнително ја потврдува нивната извонредна издржливост.
Сепак, историските извори покажуваат дека ниту еден од овие скапи воени слонови не ја преживеал следната зима.
Ова укажува дека, и покрај нивната импресивна отпорност за време на преминувањето на Алпите, Ханибал можеби подоцна се покајал што ги повел на толку тешка експедиција на прво место.
Авторите нагласуваат дека нивната анализа не ги отстранува сите сомнежи за кампањата на Ханибал, но значително ги зајакнува аргументите во корист на рутата преку превојот Кол де ла Траверсе.
