Традиционалната слика за европското семејство со многу деца брзо се менува. Најновите податоци на Евростат за 2025 година откриваат длабоки демографски промени во Европската Унија: бројот на семејства со деца се намалува, додека бројот на луѓе кои живеат сами или како парови без деца драматично се зголемува.
Покрај тоа, за оние кои имаат деца, реалноста е сè повеќе дека само еден родител го носи целиот товар на нивното одгледување.
Само едно од четири семејства има деца.
Од 203,1 милиони домаќинства во ЕУ, само 47,4 милиони или скромни 23,4% вклучувале деца минатата година. Најголем број од нив се парови со деца (14,7%), по што следат други видови сложени семејства со деца (5,6%) и самохрани родители (3,0%).
Од друга страна, огромното мнозинство, до 76,6%, се семејства без деца. Во оваа категорија доминираат самци (лица кои живеат сосема сами), кои сочинуваат до 37,5% од сите семејства во ЕУ. По нив следат паровите без деца со 24,1%.
Трендот во последната деценија (од 2016 до 2025 година) јасно го покажува правецот во кој се движи Европа: Бројот на едночлени домаќинства без деца се зголеми за 19,2% (од 63,9 на 76,1 милиони); Бројот на парови без деца се зголеми за 3,3%; Спротивно на тоа, бројот на парови со деца се намали за 6,3%.
Демографската слика не е иста насекаде во Европа. Највисок процент на семејства со деца е забележан во Словачка (35,4%), Ирска (30,8%) и Кипар (28,2%). На спротивниот крај од скалата е Финска, каде што само 18,2% од семејствата имаат деца, а во слична ситуација се Литванија (18,4%) и Германија (19,9%).
Кога станува збор за бројот на деца, половина од европските семејства со деца (50,2%) имаат само едно дете, 37,6% имаат две, а само 12,2% одгледуваат три или повеќе деца. Семејствата со едно дете се најзастапени во Португалија (61,8%) и Бугарија (60,4%). Спротивно на тоа, во 14 од 27-те земји на ЕУ, доминираат семејствата со две или повеќе деца, предводени од Шведска (57,8%) и Холандија (57,6%).
Македонија е сè уште над европскиот просек во семејствата со деца. Евростат собира податоци и за семејствата за земјите кандидати за ЕУ. Така, според Евростат, од вкупно 595,6 илјади семејства во нашата земја, 66,1% (393,4 илјади) се бездетни, додека 33,9 се со деца.
Ако направиме директна паралела со Европската Унија (каде 76,6% се бездетни, а 23,4% се со деца), податоците покажуваат дека имаме значително поголем процент на семејства со деца во споредба со просекот на ЕУ. Со овој процент, нашата земја е позиционирана многу блиску до Словачка (35,4%) и Ирска (30,8%), кои се на врвот на ЕУ.
Ако ги земеме предвид само оние 202,2 илјади семејства што имаат деца и ги погледнеме внатрешните проценти, структурата во нашата земја е следнава:
– Семејства со 1 дете: 43,2% (87,3 илјади)
– Семејства со 2 деца: 43,4% (87,8 илјади)
– Семејства со 3 или повеќе деца: 13,4% (27,1 илјади).
За разлика од ЕУ, каде што половина од семејствата (50,2%) имаат само едно дете, во Македонија доминираат семејствата со две деца (43,4%), а процентот на семејства со три или повеќе деца (13,4%) е исто така повисок од просекот на ЕУ (12,2%).
Едно од осум семејства со деца се потпира на еден родител – главно на мајката.
„Изреката „потребно е цело село за да се одгледа дете“ звучи убаво, но за многу луѓе реалноста е дека само еден возрасен ја носи целата одговорност“, заклучи Евростат. Минатата година, во ЕУ имало околу 6,1 милиони семејства со еден родител, што значи дека 1 од 8 семејства со деца (12,9%) се потпира само на еден возрасен.
Овој феномен е најекстремен во Естонија, каде што до 4 од 10 семејства со деца (40,6%) се самохрани родители, што е највисок процент во ЕУ. Литванија (32,7%) и Латвија (28,5%) исто така имаат слично високи бројки. Најбезбедни земји во однос на семејства со двајца родители се Словачка (само 3,1% семејства со еден родител), Грција (3,8%) и Словенија (4,0%).
Северна Македонија, според мапата и податоците на Евростат од 2025 година, спаѓа во земјите во Европа со низок процент на еднородителски семејства со само 2,6%.
Статистиката потврдува дека овој товар паѓа главно на рамената на жените. Цели 81,6% (5 милиони) од овие семејства се на чело на самохрани мајки, додека самохраните татковци сочинуваат 18,4%. Поголемиот дел од овие семејства (60,1%) имаат едно дете.
