back to top
11.8 C
Skopje
вторник, 17 ноември , 2026

Германија во потрага по конечно складиште за нуклеарен отпад

Други наслови

Тешко дека постои посложен политички проблем од управувањето со високорадиоактивниот отпад од нуклеарните централи.

Ова го потврдува фактот дека ова прашање сè уште останува во голема мера нерешено во речиси сите земји во светот кои имаат или имале нуклеарни централи, вкупно 31 земја.

И ова и покрај фактот дека првата голема нуклеарна централа во Русија стапи во употреба во 1954 година.

Финска е првата земја во светот што одобри конечно складиште за високорадиоактивен нуклеарен отпад.

Се наоѓа на 400 метри под земја, на остров на западот од земјата, во близина на една од двете нуклеарни централи во Финска.

На Финците им биле потребни околу 40 години работа за да го изградат и завршат, пишува ДВ .

Германија бара веќе 10 години

Но, во сите други земји, вклучително и во Германија, проблемот сè уште постои.

Најдобро може да се објасни со една секојдневна ситуација со која многу луѓе се запознаени: ѓубрето е веќе изнесено пред куќата и чека да се собере, но камионот за чистење не доаѓа.

Причината? Нема депонија каде што можат да се транспортираат.

Не е пријатна глетка. Но, од друга страна, никој не сака да живее во близина на таква депонија.

Токму таква е ситуацијата во Германија. Сепак, има и позитивен развој: „Федералното друштво за конечно отстранување“ (Bundesgesellschaft für Endlagerung – BGE), создадено специјално за оваа намена, речиси десет години бара соодветно место, слично на она во Финска, длабоко под земја.

Експертите долго време се речиси едногласни за едно нешто: нуклеарниот отпад, особено потрошените горивни елементи од нуклеарните централи, кои ќе продолжат да емитуваат радиоактивно зрачење илјадници години, треба да се складираат под земја.

Само пет проценти од површината се земаат предвид

Германија се надева дека ќе пронајде соодветно место за конечно отстранување на нуклеарен отпад до 2050 година.

Ова е сè уште многу долг период.

Затоа, германскиот министер за животна средина, Карстен Шнајдер (СПД), сака да разгледа дали процесот на истражување може значително да се забрза. Барем тоа е моменталниот план.

Поради оваа причина, портпаролот на министерот за животна средина, Стефан Габриел Хауфе, во среда на Федералната прес-конференција изјави: „Русија, САД, Велика Британија и Јапонија сè уште не напреднале толку далеку со своите процедури како ние. Финска е секако земјата што се движи најбрзо на глобално ниво. Но, Германија е исто така дел од групата водечки земји“.

Оваа недела, Федералното друштво за конечно отстранување (BGE) објави дека само пет проценти од копнената површина на Германија сега се смета за погодна за изградба на конечно складиште за нуклеарен отпад, распространето низ 11 од 16-те федерални покраини.

За овој процес, BGE се консултира со геолози, експерти за нуклеарна енергија и физичари, но и со граѓани и политичари.

Едно е јасно: нуклеарниот отпад генериран за време на децениското работење на нуклеарните централи ќе остане во Германија и нема да се извезува во странство.

Германија без електрани, но со нуклеарен отпад

Моментално, нуклеарниот отпад се складира во близина на електраните каде што е произведен. Меѓу нив се 19 поранешни нуклеарни централи, кои се во процес на демонтирање, како и неколку истражувачки капацитети.

По нуклеарната катастрофа во Фукушима, Јапонија, во 2011 година, Германија одлучи да се откаже од комерцијалната употреба на нуклеарна енергија. Последната нуклеарна централа беше затворена во 2023 година. Но, отпадот остана таму каде што беше.

Новинарката Дагмар Демер, раководител на одделот за комуникации во Федералното друштво за конечно отстранување (BGE), објасни за DW зошто потрагата по конечно складиште трае толку долго: „Бидејќи безбедноста мора да се докаже исклучително долг период. Во Финска 100.000 години, а во Германија, Швајцарија и Франција милион години. Без оглед на прогнозниот период, потребниот напор е секогаш многу голем. Мора да се анализираат можните случувања, интеракциите помеѓу геологијата и технологијата, како и процесот на распаѓање на радионуклидите со текот на времето, и сето ова мора да се процени од безбедносна перспектива.“

400 метри длабоко под земја опкружено со масивни камени бариери

Експертите постапуваат на следниов начин: Потенцијалните локации се внимателно анализирани за нивната геолошка безбедност. Дали карпестата формација е стабилна на длабочина од 400 метри? Дали постои ризик од контаминација на подземните води? Целта е да се пронајде локација каде што складиштето е опкружено со карпест слој со дебелина од околу 100 метри, кој ќе служи како природна заштитна бариера. Слоевите од глина, гранит или камена сол се сметаат за соодветни формации.

Чекор по чекор, критериумите стануваат сè построги, а бројот на можни места постојано се стеснува.

Други аспекти, како што е близината до големите градови, се земаат предвид дури во многу подоцнежна фаза од процесот.

Бидејќи едно е јасно: нема да има ентузијазам за изградба на конечно складиште за радиоактивен отпад никаде, без разлика дали во градот или во руралните средини.

Демер: Во Финска постои голема доверба во државата

И затоа важен дел од работата на Дагмар Демер е да гради доверба. Таа мора постојано да објаснува зошто е потребно да се справиме со наследството од нуклеарното доба, без оглед на тоа каков е ставот на сите кон атомската енергија.

Според Демер, Финска успеала успешно да го направи ова: „Во Финска постои високо ниво на доверба во активностите на државните институции. Финскиот надзорен и лиценцирачки орган, STUK, е една од најпочитуваните институции во земјата. Германија може да учи од Финска со тоа што доследно ќе се држи до процесот, без постојано да ја менува насоката и со тоа што ќе покаже потребно прекугранично трпение за да се постигне добар резултат.“

Конечното отстранување на нуклеарниот отпад е, на крајот на краиштата, многу скапа работа.

Самото барање соодветна локација и складирање на радиоактивен отпад на местата каде што се наоѓале нуклеарни централи моментално чини околу 1,4 милијарди евра годишно.

Трошоците за самото конечно складиште, кога ќе биде изградено и ставено во функција, експертите ги проценуваат на околу 14 милијарди евра.

Надежта е дека околу 28.000 кубни метри радиоактивен отпад ќе бидат трајно складирани под земја, подалеку од животната средина и идните генерации.

YouTube Video Thumbnail

Најнови вести