Постојаното чувство на исцрпеност стана толку вообичаено за многу луѓе што го прифаќаат како нормално, иако не треба. Исцрпеноста е очекувана во одредени периоди од животот, како на пример по раѓањето на дете или за време на испитните сесии, но секојдневниот замор не треба да биде трајно искуство. Освен што го нарушува квалитетот на животот, тој често е знак на здравствен проблем што не треба да се игнорира.
Според д-р Мајкл Билингтон, научен директор во PrimaryMD, пациентите кои се јавуваат со замор прво се тестираат за да се исклучат посериозни состојби, објавува Parade .
,,Секој што ќе забележи ненамерно губење на тежина, треска, ноќно потење, отежнато дишење, болка во градите, необично крварење, вклучувајќи обилни менструации или крв во столицата или нови отечени лимфни јазли треба да се тестира што е можно поскоро“, вели тој.
За среќа, причината за замор во повеќето случаи не е толку сериозна. Тројца лекари од матичната здравствена заштита се согласија дека причината често лежи во недостатокот на специфични хранливи материи.
Недостаток на железо и витамин Б12 како клучна причина
„Заморот може да биде симптом на речиси сè, па затоа не брзам со заклучоци веднаш“, вели д-р Александар Акоста, матичен лекар во „СондерКеар“.
Тој вели дека прво ги прашува пациентите за квалитетот на нивниот сон, бидејќи недоволниот сон е најочигледната причина за замор. Исто така, прашува за нивната исхрана и стрес, фактори кои се силно поврзани со нивото на енергија.
Сите тројца лекари нагласуваат дека основната крвна слика и проверката на нивото на хранливи материи се клучни чекори во дијагнозата. Според нив, заморот често е резултат на недостаток на железо или витамин Б12.
„Во Соединетите Американски Држави, недостатоците на железо, витамин Д, Б12, фолна киселина и магнезиум се чести“, вели д-р Алекса Мисес Малчук, лекар по семејна медицина.
Таа објаснува дека луѓето кои јадат претежно растителна храна се најсклони кон недостатоци на железо и витамин Б12, и додава дека жените кои имаат менструација се изложени на поголем ризик од недостаток на железо.
Д-р Акоста додава дека многу луѓе имаат недостаток на железо, витамин Б12 и витамин Д истовремено, што може да предизвика замор.
„Б12 е неопходен за производство на црвени крвни зрнца, кои носат кислород до сите ткива. Ако нивоата на Б12 се премногу ниски, испораката на кислород е намалена, што може да доведе до замор, ментална магла и мускулна слабост“, објаснува тој.
„Витаминот Б12, исто така, го одржува здравјето на миелинската обвивка на нервите. Ако неговите нивоа останат ниски долго време, симптомите стануваат посериозни од само замор и почнуваат да влијаат на нервниот систем“, додава тој.
Ова е потврдено со научна статија од 2022 година, во која се открива дека дури и ниските нивоа на витамин Б12 можат да доведат до замор. Истражувањата, исто така, покажаа дека недостатокот на железо може да предизвика замор и проблеми со концентрацијата.
Исхрана против недостаток на хранливи материи
Доколку вашиот лекар потврди ниско ниво на железо или витамин Б12, идентификувана е потенцијална причина за замор. Следниот чекор е да ја прилагодите вашата исхрана.
,,Витаминот Б12 се произведува исклучиво од бактерии. Не го произведуваат растенија, габи или животни, па затоа го добиваме речиси исклучиво од храна од животинско потекло“, вели д-р Билингтон.
За повеќе железо и витамин Б12, тој препорачува јајца, школки како што се школки и остриги и масна риба како лосос, скуша и сардини. Говедското месо е уште еден добар извор.
„За луѓето на вегетаријанска или веганска исхрана, збогатената храна е задолжителна“, вели д-р Билингтон, објаснувајќи дека ова вклучува збогатени житарки, соино или бадемово млеко, замени за месо и хранлив квасец.
Д-р Билингтон забележува дека ферментираната храна како темпе, мисо, кимчи и кисела зелка не содржи значителни количини на витамин Б12. Истото важи и за спирулината, која често се смета за богат извор, но всушност не содржи доволно витамин за да влијае на нивоата во телото. За внес на железо преку исхрана базирана на растенија, се препорачуваат темнозелен лиснат зеленчук, грав, леќа и домати.
Кога се потребни додатоци во исхраната?
„Понекогаш, за луѓе чии нивоа се веќе ниски, само храната не е доволна за да ги врати во нормала. Во тие случаи, додатоците во исхраната може да бидат попрактично решение“, вели д-р Акоста.
Д-р Билингтон додава дека промената на исхраната нема да помогне ако недостатокот на витамин Б12 кај некого се должи на проблеми со апсорпцијата, а не на недоволен внес. Тој објаснува дека ова може да вклучува луѓе кои имале операција на гастричен бајпас или оние со автоимуни состојби.
Сите тројца лекари се согласуваат дека многу вегани и вегетаријанци треба да размислат за додатоци на железо и витамин Б12 ако тестовите покажат недостаток. Д-р Билингтон вели дека секој што зема метформин, инхибитори на протонска пумпа или блокатори на H2 на долг рок, исто така, треба да го провери својот статус.
Тој објаснува дека неколку други лекови се поврзани со пониски нивоа на Б12 или железо, вклучувајќи колхицин, холестирамин и орални контрацептиви.
„Пациентите кои земаат лекови за слабеење GLP-1 и дијабетес се исто така изложени на ризик поради намален апетит“, додава тој.
Д-р Акоста истакнува дека постарите возрасни лица треба да размислат и за суплементација.
,,По 50-годишна возраст, количината на желудочна киселина и интринзичен фактор, кои се неопходни за апсорпција на витамин Б12 од храната, се намалува. Затоа, дури и луѓето кои редовно јадат животински производи можат да развијат недостаток. Во такви случаи, сублингвалните таблети, кои се раствораат под јазикот, или инјекциите се поефикасни, бидејќи ја заобиколуваат цревната апсорпција“, објаснува тој.
Д-р Малчук потсетува дека додатоците во исхраната не се регулирани, па затоа е важно да купувате само производи сертифицирани од независна лабораторија. За да бидете сигурни дека производот ја содржи наведената доза и дека нема штетни состојки. Д-р Билингтон нагласува дека земањето додатоци нема да ја зголеми енергијата ако немате недостаток на витамини.
Најважно е да се запомни дека не е нормално да се чувствувате исцрпено секој ден.
,,Пациентите го прифаќаат заморот како нормален со месеци или години пред да одлучат да се тестираат. Тие веруваат дека тоа се должи на стрес или стареење и не размислуваат за нивото на хранливи материи. Важно е прво да се направи крвна слика бидејќи може да има други проблеми што треба да се решат, а земањето додатоци самостојно би можело да ги маскира“, заклучува д-р Акоста.
Повеќе енергија може да ви биде достапна со едноставна промена во вашата исхрана. Затоа, ако редовно се чувствувате исцрпено, проверката на нивото на хранливи материи е чекор што вреди да се преземе.
