Дипломатските односи меѓу Киев и Варшава достигнуваат точка на вриење. Она што започна како несогласување околу историски прашања и увоз на земјоделски производи, се претвори во отворен политички конфликт што се заканува сериозно да го оштети еден од најсилните сојузи во војната против Русија.
Шефот на украинската воена разузнавачка служба (HUR) Кирило Буданов испрати најостра порака досега, додека украинските бегалци во Полска веќе ги чувствуваат последиците од затегнатите односи.
„Украина нема да подлегне на полскиот притисок и нема да го прифати ултиматумот на Варшава, исто како што не прифати ултиматуми од многу помоќната Русија“, рече Буданов во интервју за агенцијата РБЦ-Украина.
Осврнувајќи се на најновиот спор околу украинските националисти и претстојното одбележување на годишнината од трагедијата во Волинија (11 јули), Буданов предупреди на понатамошна ескалација.
„Ситуацијата дополнително ќе ескалира, ова не е голема тајна. Според моите информации, тие подготвуваат низа незрели чекори за влошување на ситуацијата“, рече шефот на украинското разузнавање.
На прашањето за можна деескалација и смирување на тензиите, Буданов беше категоричен: „Последната што се обиде да ни постави ултиматум беше Русија. Со сето должно почитување, таа е донекаде посилна од Полска, па затоа не го прифативме. Зошто некој би помислил дека ние ќе прифатиме нешто друго? Ако некој прави незрели потези, зошто ние да реагираме и да правиме грешки?“
Тој му го врати медалот на претседателот по пошта.
Коренот на најновиот дипломатски скандал лежи во одлуката на украинскиот претседател Володимир Зеленски да ѝ додели на единица на специјалните сили почесна титула „Херои на Украинската бунтовничка армија“ (УПА) за нејзините заслуги во војната. Оваа контроверзна формација од Втората светска војна се борела против нацистите и Советите, но е одговорна и за бруталните протерувања и масовните убиства на Полјаци, Евреи и Чеси во западна Украина, што е исклучително болна и чувствителна тема во Полска.
Реакцијата на Варшава беше драстична. Полскиот претседател Карол Навроцки му го одзеде на Зеленски највисокото полско државно одликување – Орденот на белиот орел. Зеленски не остана должен, па го спакува медалот и му го врати по пошта. Наскоро, други украински функционери, вклучувајќи ги поранешните претседатели Петро Порошенко, Виктор Јушченко и Леонид Кучма, почнаа да враќаат полски одликувања од солидарност.
Од друга страна, потпретседателот на полскиот Сенат, Михал Камински, возврати со иста мера, враќајќи ги своите украински одликувања, додека полскиот премиер Доналд Туск го нарече целиот конфликт „стратешка грешка“.
Оваа политичка омраза веќе се крши врз грбот на најранливите. Од 1 јули, Полска драстично ги заостри правилата за престој на украинските бегалци, откажувајќи го нивното право на бесплатен сместување во центрите за бегалци. Украинците сега мора сами да си ја плаќаат киријата или да бараат приватно сместување.
Британскиот „Телеграф“ објавува дека полската солидарност брзо се претвора во секојдневна неизвесност. Додека помладите Украинци наоѓаат работа, илјадници постари лица и лица со попреченост се соочуваат со директен ризик од бездомништво.
Полските даночни обврзници досега потрошија околу 40 милијарди злоти (околу 9 милијарди евра) за поддршка на бегалците. Иако новиот закон официјално има за цел да ја поттикне финансиската независност на бегалците, многу критичари веруваат дека ригорозните мерки се директна последица на нарушените политички односи. Покрај тоа, полските граѓани понекогаш одбиваат да издаваат станови под кирија на украински семејства, и покрај фактот дека се вработени.
Подлабоки причини за конфликтот
Односите почнаа да се заладуваат многу пред историските спорови. Варшава долго време го штитеше својот пазар од евтиното украинско жито и земјоделски производи, што предизвика масовни протести од полските земјоделци и гранични блокади со месеци.
Дополнителен проблем е либерализацијата на правилата за украинските камионџии во ЕУ, за која полските превозници тврдат дека им го уништува бизнисот и создава нелојална конкуренција.
Додека политичарите се налутуваат едни со други и разменуваат остри пораки, медиумите од двете земји се обидуваат да ги смират страстите. Група од 15 редакции од Полска и Украина објавија заеднички апел:
„Времето за сериозен разговор за минатото, признавање на вината и помирување ќе дојде само кога Украина, со поддршка на сојузниците, ќе го победи агресорот. Денес, нашата заедничка задача е да ја запреме Путиновата Русија.“
