Првиот ден во мај е признат како Меѓународен ден на трудот . Овој ден се слави речиси низ целиот свет со цел да им се оддаде почит на сите работници кои во текот на 19-тиот и 20-тиот век се бореле за подобра позиција за себе и своите колеги.
Денешниот работник е навикнат на права што некогаш изгледаа како луда идеја. Осумчасовно работно време, пет работни дена во неделата, право на синдикат, годишен одмор, пензии и забрана за работа на малолетници – секое од овие права мораше да се освои, честопати со насилни штрајкови.
Штрајкот што предизвика најмногу проблеми за оние кои беа против промените се одржа во 1886 година во Чикаго, кога околу 40.000 луѓе маршираа низ улиците барајќи подобри услови за работ.
Европските работници, исто така, ги следеа случувањата во САД и почнаа да се борат за подобри услови. Ова не значи дека немало штрајкови пред 1880-тите, но по настаните во Чикаго, работничките организации станаа помасовни и поорганизирани. Тоа беше голема пресвртница во борбата за работнички права и почеток на промени што ќе доведат до подобри услови за работа.
19 век и трудот
Терминот работник за прв пат се споменува во земјите од Западна Европа и САД на преминот од 18-ти до 19-ти век. Станува збор за периодот на индустриската револуција – се создаваат првите фабрики, се градат првите железници и се создава вишок стоки што мора да се продаваат за профит . Светот пред индустриската револуција беше фокусиран на земјиштето и храната. Тој феудален систем исчезна во текот на 19-тиот век и беше заменет со капиталистички.
Потоа се појавуваат првите работници. Луѓето кои порано работеле на земјата до замоците, далеку од големите градови, се селат во градовите. Старите феудални благородници кои сфатиле какви промени се случуваат, го искористиле своето богатство за да ги изградат првите фабрики и почнале да ги продаваат своите производи за профит.
Им е потребна работна сила за тоа, но не мора да се грижат бидејќи голем број луѓе доаѓаат во градовите во потрага по работа, па без разлика колку се лоши условите, повеќето немаат друг избор освен да ги прифатат.
Во такви околности, се вработуваат првите работници. Платите се многу ниски, а работничките семејства често ги праќаат своите деца на работа за да заработат доволно за храна. Богатите сопственици не гледаат проблем во ова: за нив е нормално некои луѓе да се родени во богатство и да го продолжат семејниот бизнис, додека помалку среќните ќе работат во рудниците, каде што несреќите се чести и честопати одземаат животи.
А што е со државата? Денес, постои социјална помош и бројни работни места кои не бараат физичка сила. Треба да се запомни дека државата во 19 век била сосема поинаква од денешната.
Бидејќи немаше иницијатива од горе за подобрување на положбата на работниците, тие почнаа да протестираат и да штрајкуваат. Првите штрајкови беа локални: работниците од фабрика или рудник честопати протестираа, а таквите протести се решаваа со отпуштање на постојните работници и вработување на нови. Меѓутоа, како што работничката класа стануваше сè побројна, така протестите растеа и стануваа сè позначајни.
Инцидентот во Хејмаркет во Чикаго во 1886 година
Работниците во САД во текот на 19 век не постигнаа многу во однос на своите права. Големите бранови на имиграција, главно од Европа, донесоа огромен број нови работници. Доколку работникот не беше задоволен, лесно можеше да биде отпуштен бидејќи имаше многу други кои бараа работа. Во тоа време, САД инвестираа огромни ресурси во индустријализацијата и станаа светски лидер во одредени сектори.
Сепак, големиот број работници значеше повеќе протести. Главниот проблем на американските работници во втората половина на 19 век беше долгиот работен ден . Мнозинството сметаше дека осум часа работа дневно е горна граница. Тие ја преточија својата идеја во слоган: „Осум часа за работа, осум часа за одмор, осум часа за она што го сакаме!“
На 1 мај 1886 година, повеќе од 40.000 работници маршираа низ Чикаго барајќи осумчасовен работен ден. Истиот ден, работниците од други градови во САД се придружија, па се проценува дека повеќе од 300.000 работници низ целата земја протестираа . Бидејќи првиот ден не донесе резултати, собирите продолжија и во следните денови. На 4 мај, во вечерните часови,
еден од водачите на работниците одржа говор на
плоштадот Хејмаркет , кој беше прекинат со пристигнувањето на голем број полицајци.
Полицијата побара митингот да се распушти и штрајкувачите да се вратат дома, но во тој момент некој фрли бомба кон полицијата. Еден полицаец почина на самото место, а неколку други беа ранети. Неколку секунди подоцна, избувна престрелка меѓу полицијата и штрајкувачите. Повеќе од 70 лица беа повредени, а петмина ги загубија животите таа вечер. Полицијата ги уапси водачите на демонстрациите, а седуммина беа осудени на смрт и погубени.
1 мај како државен празник
Во исто време, работничките движења во Европа прераснуваат во Втората интернационала. На конференција во Париз во 1889 година, беше одлучено 1 мај да се слави како Ден на трудот – во спомен на настаните во Чикаго неколку години претходно. Денес е неработен ден во поголемиот дел од светот, иако многу земји официјално не го воведоа сè до по Втората светска војна.
Во САД, работничките права не беа освоени со настаните од 1886 година, па борбата продолжи преку нови протести и штрајкови. Дури во 1930-тите години САД го воведоа осумчасовниот работен ден и подобри работнички права на федерално ниво. Денот на трудот во САД и Канада не се слави на 1 мај, туку во првиот понеделник во септември наречен Ден на трудот.
