Се очекува кинескиот претседател Си Џинпинг да побара од САД да престанат да продаваат оружје на Тајван кога ќе се сретне со претседателот Доналд Трамп во Вашингтон оваа недела.
Кина го смета Тајван за свое најважно и најчувствително прашање, бидејќи се однесува на кинескиот суверенитет и територијален интегритет – прашања што не треба да бидат доведени во прашање или предмет на мешање од надворешни страни.
Еве зошто прашањето за Тајван е толку важно за Пекинг:
Каква е позицијата на Кина во врска со Тајван?
Кина тврди дека Тајван е кинеска територија уште од античко време.
Тајван кратко време бил покраина под династијата Ќинг, од 1885 до 1895 година, кога бил отстапен на Јапонија по војната.
На крајот од Втората светска војна, во 1945 година, Тајван беше предаден на владата на Република Кина.
Пекинг го смета Тајван за нерешено прашање од кинеската граѓанска војна; по победата над комунистите на Мао Це Тунг – кои ја основаа Народната Република истата година – поразената влада на Република Кина избега на островот во 1949 година.
Пекинг го смета Тајван за кинеска покраина без право да се прогласи за држава и никогаш не се откажал од употреба на сила за да го стави под контрола, иако вели дека би претпочитал „мирно обединување“, објавува „Телеграф“.
Кина го прогласува Тајван за „јадро на нејзините основни интереси“ и црвена линија што не може да се премине; редовно критикува каков било ангажман на високо ниво меѓу странските лидери и Тајпеј, нарекувајќи го мешање во внатрешните работи на Кина.
Како реагираше Кина на претходните „ангажмани“ на САД со Тајван?
Кина започна големи воени вежби околу Тајван во 2022 година, кратко откако тогашната претседателка на Претставничкиот дом на САД, Ненси Пелоси, го посети Тајпеј; оттогаш, Кина спроведе уште неколку рунди вежби како одговор на ангажманите на САД со Тајван.
Последните големи воени вежби на Кина во близина на островот се одржаа кон крајот на декември, потсетува на статија на Ројтерс , пренесува Телеграф.
Порано истиот месец, администрацијата на Трамп одобри пакет продажба на оружје на Тајван во вредност од 11 милијарди долари – најголем од ваков вид досега.
Каква е позицијата на Тајван?
Тајван е просперитетна демократија чија влада остро ги отфрла тврдењата на Пекинг за суверенитет.
Тајван изјавува дека сега е независна држава – и дека има право да комуницира со остатокот од светот и да ги избира своите лидери.
Тајван тврди дека Народна Република Кина никогаш не владеела со островот, дури ни за еден ден, и нема право да тврди дека го претставува или да врши каква било форма на суверенитет.
Претседателот на Тајван, Лаи Чинг-те, постојано нудеше разговори со Кина, но беше одбиен.
Ниту кинеската, ниту тајванската влада официјално не се признаваат меѓусебно; Кина одбива да го нарече Лаи „претседател“, нарекувајќи го „сепаратист“.
Лаи изјави дека, бидејќи Тајван е веќе независна држава, нема потреба од посебна декларација за формална независност.
Која е позицијата на САД?
САД ги прекинаа официјалните односи со Тајпеј во корист на Пекинг во 1979 година, но се обврзани според Законот за односи со Тајван да му обезбедат на островот средства за самоодбрана.
Официјално, САД не заземаат став за суверенитетот на Тајван, како дел од политиката на Вашингтон „Една Кина“.
Во 2022 година, американскиот Стејт департмент, исто така, додаде формулација поврзана со „Шесте гаранции“ – шест безбедносни гаранции дадени на Тајван за време на ерата на Реган, кои САД ги објавија (декласифицирани) во 2020 година.
Меѓу гаранциите дадени во 1982 година – но никогаш порано официјално објавени – се изјави дека САД не одредиле датум за прекин на продажбата на оружје на Тајван, не се согласиле на претходни консултации со Пекинг за оваа продажба, ниту на преиспитување на Законот за односи со Тајван, кој ја формира основата на политиката на САД кон островот.
Кина постојано бара од САД да ја прекинат продажбата на оружје на Тајван.
Како САД „интерактираат“ со Тајван?
САД одржуваат голема „де факто“ амбасада во Тајпеј, наречена Американски институт во Тајван, а двете страни имаат блиски економски и безбедносни врски.
Тајванските претседатели ги посетуваат САД само за време на таканаречените „транзитни“ (преодни запирања) на патувања до и од дипломатските сојузници во Латинска Америка и Карибите, иако секогаш ја користат можноста да се сретнат со пријателски настроени американски пратеници.
Претседателите на Соединетите Американски Држави и Тајван не комуницираат директно едни со други, иако Трамп во мај изјави дека ќе го повика Лаи.
Ова сè уште не се случило.
Кон крајот на 2016 година, новоизбраниот претседател Трамп имаше 10-минутен телефонски разговор со тогашната претседателка Цаи Инг-вен.Кина реагираше релативно благо, поднесувајќи дипломатска жалба и обвинувајќи го Тајван за преземање „мала акција“.
