Германија е европската економија која би претрпела најголеми финансиски загуби од еден ден штрајкови, со околу 2,5 милијарди евра, според споредбата објавена од „Еуроњуз“. По неа следат Франција и Италија, додека Шпанија би изгубила околу 930 милиони евра.
Споредбата доаѓа во пресрет на 24-часовниот генерален штрајк во Шпанија, свикан од двата најголеми синдикати во земјата, Comisiones Obreras (CCOO) и Unión General de Trabajadores (UGT) за среда.
Последниот заеднички штрајк на овие две организации се одржа во ноември 2012 година, во време кога Шпанија се соочуваше со длабока криза од економските мерки за штедење.
Овој пат, барањата се главно поврзани со секојдневните прашања: прифатливи станови, плати што се прилагодуваат на растечките трошоци за живот и пофункционални јавни услуги.
Штрајкот се одржува 18 дена пред предвремените парламентарни избори во Шпанија, закажани за 29 ноември, објавува „Телеграф“.
Протестите не се ограничени само на оваа земја. Франција одржа ден на штрајкови и демонстрации на 5 ноември поради трошоците за живот. Во Италија, синдикатот CGIL повика на генерален штрајк на 20 ноември, додека белгиските синдикати предупредија на еден за неделата од 23 ноември.
Според прелиминарните податоци од Европскиот институт за синдикати (ETUI), 2025 година беше годината со најмногу штрајкови во Европската Унија од 1991 година.
Колку губат европските економии во еден ден штрајкови?
За да го спореди економското влијание, Euronews ја користеше истата формула за сите земји: годишниот бруто домашен производ (БДП) се дели со 365 за да се пресмета дневното производство. Потоа се претпоставува дека еден од пет работници престанува да работи и дека како резултат на тоа се губи околу една петтина од дневното производство.
Според податоците на Евростат за 2025 година, резултатите се:
– Германија: загуби од околу 2,5 милијарди евра.
– Франција: околу 1,6 милијарди евра.
– Италија: околу 1,2 милијарди евра.
– Шпанија: околу 930 милиони евра.
– Белгија: околу 350 милиони евра.
– Португалија: околу 170 милиони евра.
Шпанската економија минатата година произведе околу 1,69 трилиони евра, што се преведува на приближно 4,6 милијарди евра производство дневно.
Сепак, ова се само индикативни проценки. Штрајковите не влијаат подеднакво врз сите сектори: транспортот, училиштата и јавните услуги се обично најпогодени, додека многу фабрики и канцеларии продолжуваат да работат.
Зошто се надоместува голем дел од загубите?
Економските податоци честопати покажуваат поограничено влијание од проценките објавени пред штрајковите.
Франција е важен пример, бидејќи нејзините статистички институции неколку пати го мереа влијанието на протестите врз економијата.
Банката на Франција процени дека штрајковите против пензиската реформа во текот на март и април 2023 година го намалија економскиот раст за околу 0,1 процентен поен во првиот квартал од таа година.
Сепак, во вториот квартал беше забележано закрепнување од приближно 0,1 поен. Ова значи дека поголемиот дел од изгубената активност беше надоместена во рок од три месеци.
Сличен резултат откри и францускиот институт за статистика INSEE за протестите во пролетта 2018 година.
Причината е што штрајкот не мора да значи неповратен губиток на производството. Стоката може да се испорача подоцна, болничките прегледи може да се презакажат, а фабриките можат да го компензираат производството со дополнителни смени.
Сепак, некои загуби не можат да се надоместат. Работниците кои учествуваат во штрајкови губат дневница, државата губи даночни приходи од нарушена активност, а авиокомпаниите и хотелите не можат секогаш да компензираат за откажани летови или празни соби.
Белгија ги покажува последиците од честите штрајкови
Белгија е пример за тоа како повторените штрајкови можат да создадат долгорочни последици за економијата.
Според ETUI, земјата изгубила 1.354.845 работни дена поради штрајкови во 2025 година, или 313 дена на секои 1.000 вработени. Ова го надмина претходниот рекорд од 299 дена, забележан во 1993 година.
Разликата со соседните земји е огромна. Во Холандија, 23 штрајкови предизвикаа губење на речиси 60.000 работни дена во текот на 2025 година, според официјалната статистика на земјата.
Во Германија, Институтот за економски и социјални истражувања (WSI) проценува дека околу 645.000 работни дена биле изгубени поради штрајкови во текот на истата година, што е помалку од долгорочниот просек, иако германската економија е речиси седум пати поголема од белгиската.
Ова покажува дека еден ден штрајк може релативно брзо да се компензира, но честите прекини на работата можат да остават трајни последици врз економијата.
Потрошувачката на енергија ќе го покаже влијанието на штрајкот во Шпанија
Шпанија користи уникатен начин за проценка на учеството во штрајкови: следење на потрошувачката на електрична енергија.
За време на генералниот штрајк во ноември 2012 година, Министерството за внатрешни работи објави дека побарувачката за електрична енергија во раните утрински часови била за 11,4 проценти пониска од нормалното ниво за тој период од денот.
Во штрајкот во март 2012 година, падот во истиот час изнесуваше 15,4 проценти.
Се очекува податоците од операторот на електричната мрежа „Ред Електрика“ да дадат првична проценка за учеството во штрајкот во среда, пред синдикатите и владата да ги објават своите бројки, кои обично значително варираат.
Во меѓувреме, влијанието врз воздушниот транспорт останува нејасно. До понеделник, владата сè уште не ги објави минималните летови за време на штрајкот, иако повикот за прекин на работата ги вклучува и вработените на аеродромите и авиокомпаниите.
Финансиските пазари не реагираа значително.
Досега, финансиските пазари не се загрижени од најавениот штрајк во Шпанија.
Индексот IBEX 35 на шпанската берза затвори во понеделник на 19.742,5 поени, што е за 14,1 процент повеќе од почетокот на годината и околу 3 проценти под историскиот рекорд од 20.356,5 поени.
Дури и компаниите кои се најмногу изложени на прекини на работата објавија позитивни резултати. Акциите на хотелскиот синџир „Мелиа Хотелс Интернешнл“ пораснаа за 38 проценти во текот на годината, додека оние на „Аена“, операторот на повеќето шпански аеродроми, пораснаа за 21 процент.
За инвеститорите, еден ден штрајкови може да биде сличен на бура што ги одложува летовите со часови. Но, случајот со Белгија покажува дека кога штрајковите стануваат чести, тие можат да станат постојан економски фактор.
Во Шпанија, цената на штрајкот во среда ќе се мери во изгубени работни часови, додека поширокото влијание на протестите се очекува да се види и на изборите на 29 ноември.
