Дали знаевте дека храната што ја јадете може да влијае на начинот на кој делуваат вашите лекови? Одредени видови храна можат да ја намалат нивната ефикасност или да го зголемат ризикот од несакани ефекти.
„Дури и навидум здравите промени во исхраната понекогаш можат да влијаат на начинот на кој лековите делуваат во телото“, вели Марк Бурдон, фармацевт од Англија.
Интеракциите помеѓу храната и лековите можат да предизвикаат сериозни здравствени проблеми, поради што е важно да се знае кои комбинации да се избегнуваат. Експертите особено предупредуваат против грејпфрут, лиснат зелен зеленчук, млечни производи и алкохол во комбинација со лекови како што се антибиотици, статини, антикоагуланси и лекови за крвен притисок, пишува EatingWell.
Грејпфрут
Иако може да звучи изненадувачки, грејпфрутот е една од најпроблематичните намирници за комбинирање со лекови. „Грејпфрутот и неговиот сок можат да се мешаат во ензимите во црниот дроб кои се одговорни за разградување на одредени лекови, вклучувајќи некои статини, лекови за крвен притисок и лекови против анксиозност“, објаснува Бурдон. Комбинирањето на грејпфрут со некои антихистаминици, кортикостероиди и имуносупресиви е исто така ризично.
„Дури и една чаша сок од грејпфрут може значително да го зголеми нивото на лекот во крвта“, вели фармацевтот д-р Лили Шапиро.
Ова го зголемува ризикот од сериозни несакани ефекти, како што се оштетување на црниот дроб и мускулите или откажување на бубрезите. Во некои случаи, како на пример со лекот за алергии Алегра, грејпфрутот може да има спротивен ефект и да ја намали ефикасноста на лекот.
За разлика од другите намирници, проблемот не може да се реши со консумирање грејпфрут неколку часа по земањето на лекот.
„Неговите ефекти можат да траат до 24 часа, па затоа земањето на лекот во различно време од денот нема да ја спречи интеракцијата“, вели фармацевтката д-р Кристин Д. Сомер.
Лиснат зелен зеленчук
Друга група на храна на која треба да се внимава се лиснатите зеленчуци како што се раштанот, спанаќот, кељот и брокулата. Овие намирници се богати со витамин К, кој може да се меша со ефектите на одредени лекови за разредување на крвта.
„Прекумерниот внес на витамин К може да ги неутрализира ефектите на варфаринот, што може да доведе до згрутчување на крвта“, објаснува д-р Маријан Амиршахи, фармацевт и лекар.
Сепак, тоа не значи дека мора целосно да избегнувате лиснат зеленчук ако земате антикоагуланси. Клучот е да јадете конзистентна количина секој ден.
„Кај пациентите на лекови за разредување на крвта кои одеднаш го зголемуваат внесот на кељ или спанаќ, нивните нивоа може значително да се разликуваат“, вели Шапиро, додавајќи: „Клучот е да ја прилагодите дозата на лекот на вашата вистинска исхрана“. Разговарајте со вашиот лекар за да добиете прецизно прилагодување на дозата врз основа на вашиот внес на витамин К.
Млечни производи
Млечните производи како сирењето, млекото и јогуртот можат да бидат проблематични кога се комбинираат со антибиотици како флуорохинолони, кои се користат за лекување на инфекции на уринарниот тракт и респираторни инфекции.
„Калциумот во цревата го врзува антибиотикот и ја намалува неговата апсорпција и ефикасност, што може да доведе до неуспешно лекување на инфекцијата“, вели Амиршахи.
Може да забележите дека симптомите на инфекцијата не се подобруваат и покрај земањето антибиотици. Млечните производи исто така може да ја намалат ефикасноста на левотироксин, лек што се користи за лекување на хипотироидизам и рак на тироидната жлезда.
Алкохол
Иако не е храна, важно е да се спомене алкохолот.
„Алкохолот често е дел од оброкот, но кога се комбинира со седативи како антихистаминици, лекови против болки и психијатриски лекови, може да ги засили нивните ефекти, што доведува до прекумерна поспаност и ризик од повреда“, предупредува Амиршахи.
Алкохолот реагира со многу други лекови, вклучувајќи ги и оние што се користат за лекување на артритис, ADHD, згрутчување на крвта, дијабетес, висок крвен притисок, висок холестерол и несоница. Во многу случаи, може да предизвика зголемена поспаност, но можни се и посериозни реакции како што се несвестица, оштетување на црниот дроб или проблеми со срцето.
,,Исто така, може да ја оштети слузницата на желудникот ако се зема со лекови како аспирин или ибупрофен“, додава Амиршахи.
Како безбедно да земате лекови
За да бидете сигурни дека вашите лекови делуваат како што треба и дека ненамерно го зголемувате ризикот од несакани ефекти, фармацевтите нудат неколку совети. Прво и најважно, секогаш е добра идеја да разговарате со вашиот лекар или фармацевт.
,,Иако проверувачите на интеракциите на лекови се корисни, некои од нив не ги опфаќаат интеракциите на лекови и храна“, забележува Амиршахи.
Фармацевтот може да ви даде и клучни информации.
„Фармацевтите се најинформирани за тоа дали лекот треба да се зема со храна, на празен стомак или да се избегнуваат одредени видови храна и пијалоци“, вели Бурдон. Шапиро додава: „Тоа е бесплатен ресурс што повеќето луѓе го користат недоволно“.
Исто така е важно да се обрне внимание на времето на земање на лековите. „Апсорпцијата на лековите може да зависи од pH вредноста на желудникот или од присуството на храна“, објаснува Амиршахи, додавајќи: „Некои лекови треба да се земаат на празен стомак, додека други треба да се земаат со храна или дури и со оброк со висока содржина на масти“.
Понекогаш сè уште можете да ги јадете вашите омилени јадења, само треба да ги консумирате неколку часа пред или по земањето на лековите. Разговарајте со вашиот лекар за идеалното време за земање на лековите и дали треба целосно да избегнувате одредени видови храна.
Конечно, воспоставете рутина.
„Еден од најлесните начини да го намалите ризикот од интеракции помеѓу лекови и храна е да создадете рутина за земање лекови“, советува Бурдон.
Откако ќе воспоставите идеално време за земање лекови и оброци, држете се до тој распоред. Потсетниците на вашиот телефон исто така можат да ви помогнат да воспоставите рутина додека не ја навикнете.
Затоа, фармацевтите предупредуваат дека грејпфрутот, лиснатиот зелен зеленчук, млечните производи и алкохолот можат да влијаат на ефектите на вообичаените лекови што се користат за лекување на анксиозност, висок холестерол, болка, згрутчување на крвта, инфекции и хипотироидизам. Нивното комбинирање може да ја намали ефикасноста на терапијата или да го зголеми ризикот од штетни несакани ефекти. Доколку не сте сигурни, прашајте го вашиот лекар или фармацевт за совет.
Тие можат да ви објаснат дали треба целосно да избегнувате одредени видови храна или дали е доволно да ги земате неколку часа пред да ги земате лековите. Неколку едноставни промени во исхраната можат да направат голема разлика во безбедноста и ефикасноста на вашата терапија.
