Во Србија, 800 луѓе заболуваат од рак на гркланот секоја година, а оториноларингологот д-р Милан Драгишиќ предупредува дека пушењето и алкохолот се два клучни фактори на ризик за добивање на таа дијагноза.
Претседателот на Здружението на пациенти со ларингектомија, Душко Рибиќ, наведува дека во повеќето случаи еден од првите симптоми е долготрајна засипнатост на гласот.
Пациентите на кои им е отстранет гркланот поради рак се соочуваат со тежок период на закрепнување, во кој учат повторно да голтаат и да зборуваат, додека дишат низ траен отвор на вратот по операцијата.
Покрај физичките последици од болеста, тие се соочуваат и со бројни психолошки и социјални пречки.
Д-р Драгишиќ изјави дека секоја засипнатост што трае подолго од две недели бара преглед од оториноларинголог.
„Засипнатоста е обично постојана и интензивна, а обично се зголемува во текот на денот, како што пациентот зборува повеќе. Тоа е симптом на кој треба прво да се обрне внимание“, објасни Драгишиќ.
Според него, болката обично се појавува само во подоцнежните фази на болеста.
Кога туморот е ограничен на гласните жици , засипнатоста може да биде единствениот симптом, додека со промени во другите делови на гркланот може да се појави отежнато или болно голтање и чувство на грутка во грлото.
Проблемот е што, како што истакна тој, пациентите често ги поврзуваат ваквите тегоби со настинки, ладни или газирани пијалоци, рефлукс или пушење, па затоа не им придаваат доволно значење.
Драгишиќ објасни дека почетните промени понекогаш можат да личат на хронично воспаление на гласните жици. Затоа, пациентите се следат и, кога е потребно, биопсијата се повторува.
„За жал, најголем број пациенти дијагностицираме во напредна фаза на болеста. Проблемот е што пациентите не одат на лекар и не им придаваат доволно значење на симптомите“, рече Драгишиќ.
Ракот на Душко Рибиќ започнал на гласните жици, но подоцна се проширил на други структури на гркланот, поради што, како што навел, била неопходна тотална ларингектомија, операција со која се отстранува целиот грклан.
„Беше шок. Докторот ми рече дека мора да ми го отстрани гркланот. На почетокот немав поим што значи тоа“, се присети Рибиќ.
Со тотална ларингектомија, дишните патишта за дишење и голтање се физички одвоени, а пациентот повеќе не дише преку нос и уста, туку преку траен отвор во вратот.
Во првите денови по операцијата, пациентот не може нормално да зема храна и течности, и само откако лекарите ќе утврдат дека голтањето е безбедно, постепено се воведува вода, течност и пире од храна.
Рибиќ изјави дека денес јаде нормално, но дека последиците од операцијата и дополнителните терапии можат да го отежнат закрепнувањето, и додаде дека мал број оперирани пациенти се успешно рехабилитирани и го враќаат говорот.
Тој изјави дека негова мисија е да ја прошири достапноста на современи методи и помагала и државата да ги препознае потребите на лицата на кои им е извршена ларингектомија.
„Мојата желба е луѓето да разберат дека живееме, а не да бидеме стигматизирани во општеството како баби и дедовци со дупка во вратот. Потребно е што поскоро да се воведат современи методи и помагала и да се подигне процентот на рехабилитирани пациенти на нивото што постои во Европа“, нагласи Рибиќ.
