Најдобар доказ за воените успеси на Украина може да биде промената во ставот на американскиот претседател Доналд Трамп. Пред повеќе од 18 месеци, тој го нарече Володимир Зеленски слабак без преговарачка моќ, а сега протестира против неговите катастрофални напади врз руските рафинерии, пишува уредникот на „Вашингтон пост“, Дејвид Игнатиус, во својата колумна.
Подолу е неговата анализа:
Минатиот викенд, континуираното непријателство на Трамп кон Зеленски кулминираше со договор со Москва за дизел . Со тоа, тој директно го поткопа законот за санкции против Русија, кој самиот неодамна го потпиша. Белата куќа сега се заканува со уште полош потег – намалување на клучната разузнавачка поддршка за Киев, за која еден европски дипломат призна дека би било „тешко да се замени“.
Сепак, како и многу од испадите на Трамп, овој последен конфликт околу Украина маскира нешто што би можело да биде многу поважно: САД и Европа полека се согласуваат за заеднички мировен предлог . Планот би донел финансиски и безбедносни придобивки и за Украина и за Русија и би послужил како основа за територијално решение што би спречило која било страна да ги постигне своите целосни воени цели.
Логиката на оваа комплексна мировна иницијатива се базира на идејата дека проблемот што не може да се реши треба да се зголеми. Американските преговарачи се обидуваат да изготват пакет што би ги задоволил повоените потреби и на Украина и на Русија, со цел да се запре крвопролевањето и да им користи на двете земји. Тоа треба да биде предност за територијален компромис што никому нема да му се допадне.
– Треба да ги прошириме и проблемот и решението за да им помогнеме на двете страни да видат како би изгледала повоената ситуација, а дури потоа да побараме отстапки, објасни американски функционер запознаен со преговорите, кој ги презентираше деталите од планот.
Дипломатските напори се интензивираа минатиот петок на шестчасовниот состанок во Флорида, предводен од американските пратеници Џаред Кушнер и Стив Виткоф. Средбата, на која присуствуваа украински функционери и претставници на Велика Британија, Франција и Германија, се одржа во голф-клубот „Шел Беј“, во сопственост на Виткоф.
Трамп го поставува условот за мировната иницијатива на САД Украина и Русија да престанат со бомбардирањето на рафинериите. Ова е лесно за Русија да го прифати бидејќи украинските напади веќе сериозно ја оштетија нејзината најголема рафинерија. За Зеленски, сепак, ова би значело откажување од едно од најсилните оружја.
„Јасно е дека украинските напади врз рафинериите влијаат на руската економија “, рече еден европски дипломат, додавајќи: „Тоа ја зголеми преговарачката моќ на Зеленски“.
На состанокот во петокот, Кушнер и Виткоф побараа од Украинците да престанат со нападите врз рафинериите и предупредија дека Трамп ќе постигне договор за дизелот ако не го сторат тоа. Американски функционер вели дека преговарачите го повториле барањето најмалку шест пати во последните неколку месеци, додека цените на дизелот растат. Следеше очекуваното сценарио: Зеленски го отфрли барањето, а Трамп постигна договор, со јасна политичка цел за намалување на цените пред изборите за Конгресот. Зеленски ја нарече одлуката на Трамп „слаба“, а Трамп се закани дека ќе ја прекине соработката со разузнавањето.
– Доколку Зеленски се согласи да ги запре нападите врз рафинериите, ние ќе се вратиме во играта и ќе одиме во Москва, рече американскиот функционер. Но, што би добила Украина и од што би морала да се откаже како дел од претстојното американско-европско решение?
Според американскиот функционер, пакетот би имал четири основни столба. Пораката до Путин би била јасна: не е потребно само да се стави крај на војната со Украина, туку и да се склучи економски и безбедносен договор со Европа што ќе ја врати стабилноста во регионот по постојаната ескалација.
Првиот столб е обновата на Украина. Светската банка и инвестициската компанија „БлекРок“ сакаат да создадат рамка за финансирање на бројните потреби на Зеленски – од обновата на опустошените подрачја и помошта на семејствата на загинатите и ранетите војници до закрепнувањето на уништената економија. Преговарачите побараа од Киев детални проценки на трошоците и гаранции дека парите нема да завршат во рацете на повоените профитери. Украинците сè уште не објавија бројки, но се очекува да го сторат тоа во следните неколку дена, освен ако мировните напори не успеат.
Друг клучен дел се безбедносните гаранции. Украина ќе добие ветување од САД и европските земји дека ќе интервенира воено доколку Русија повторно нападне, што е еквивалент на Член 5 на НАТО. Функционерот додаде дека Русија, исто така, ќе преговара за договори со Европа што ќе ги решат нејзините безбедносни загрижености, иако не е сосема јасно што точно би подразбирало тоа.
Третиот столб е економската интеграција на Русија, Украина и Европа преку енергетски договор. Една идеја е гасовод што би донел руска нафта и гас во Европа, при што Украина и Русија би го делеле профитот. Таквиот гасовод би можел драстично да ги намали трошоците за енергија во Европа. Мировниот договор, исто така, би прецизирал како и кога би се укинале постојните економски санкции и би ѝ обезбедил на Русија долгорочен пристап до европскиот енергетски пазар.
Последниот дел од договорот ќе биде најтежок за прифаќање. Русија, која ја започна војната со цел да ја освои цела Украина, би се согласила на прекин на огнот по сегашната линија на фронтот, или „линија на контрола“, како што ја нарекуваат преговарачите. За Украина, ова би значело дека Русија би ја задржала контролата врз територијата што моментално ја окупира, вклучувајќи го и спорниот Донбас. Проблемот е што оваа линија на контрола е флуидна, а линијата на фронтот се менува речиси секојдневно.
Иако европските лидери се лути поради договорот за дизел на Трамп, се чини дека тие остануваат посветени на дипломатскиот процес предводен од Кушнер и Виткоф.
„Ова е време да се смириме и да се вратиме на работа “, објасни европскиот дипломат.
Главната причина за постигнување договор токму сега е тоа што војната се претвори во ужасна крвопролевање. Русија има повеќе од 1,4 милиони мртви и ранети. Според британските проценки, само во август претрпе 42.000 жртви, или околу 1.400 луѓе дневно. Тоа е војна на исцрпување што скапо ја чини. Оваа зима, конфликтот ќе се претвори во економска пресметка во која двете страни ќе се обидат да ја уништат економијата на другата страна и да им го отежнат животот на цивилите колку што е можно повеќе.
Трамп со право се обидува да ја заврши војната откако ја презеде функцијата. Но, се чини дека сè уште не разбира дека Путин сака победа, а не прекин на огнот. „Путин не изгледа како некој што сериозно размислува за мир“, рече еден европски дипломат, повикувајќи се на разузнавачки извештаи. Со својот договор за дизел, кој ги крши неговите сопствени санкции, Трамп трагично му олеснува на Путин да ја продолжи оваа ужасна војна.
