Откако американскиот претседател Доналд Трамп го отфрли најновиот предлог на Иран за прекин на војната, Техеран брзо одговори.
Иранскиот парламент подготвува радикален план од 12 точки со кој стратешки важниот Ормутски теснец би се ставил под директна иранска администрација, а правилата за пловидба драстично би се промениле.
Овој предлог доаѓа два месеци по почетокот на војната меѓу Иран од една страна и САД и Израел од друга страна, со што се затвори овој витален воден пат, прекинувајќи 20 проценти од светските испораки на нафта и гас.
Детали за новиот закон: Трајна забрана за Израел, даноци за САД
Според план што го разгледува иранскиот парламент, транзитот низ Хормуз никогаш повеќе нема да биде ист. Заменик-претседателот на Парламентот, Хамидреза Хаџи-Бабаеи, како и други високи функционери, ги презентираа клучните точки на овој закон:
- Трајна блокада за Израел: На израелските бродови ќе им биде трајно и безусловно забрането да минуваат низ теснецот.
- Воени репарации за непријателите: Бродовите од Соединетите Американски Држави и нивните сојузници ќе мора да платат воени репарации на Иран за да добијат право на премин.
- Строги контроли и дозволи: Сите други бродови ќе мора да побараат официјална дозвола од Иран пред да влезат во теснецот.
- Задолжителна употреба на името: Мохамадреза Резаи, претседател на парламентарниот Комитет за градежништво, нагласи дека сите бродови ќе мора да го користат името „Персиски Залив“ исклучиво при аплицирање за дозвола.
- Распределба на парите: Планирано е 30 проценти од приходите собрани од такси-возилата да одат за зајакнување на воената инфраструктура на Иран, додека преостанатите 70 проценти би биле насочени кон економски развој и јавна благосостојба.
„Управувањето со Ормутскиот теснец е поважно од стекнувањето нуклеарно оружје“, категорично рече Резаи, додека првиот потпретседател на парламентот, Али Никзад, го спореди овој потег со историската национализација на иранската нафтена индустрија во 1951 година.
Од друга страна, Вашингтон веќе испрати остро предупредување: сите компании и влади кои ќе се согласат да плаќаат ирански такси би можеле да се соочат со ригорозни санкции од САД.
Зошто Трамп го отфрли прекинот на огнот
Новата иранска закана е директен одговор на неуспехот на дипломатските напори. Висок ирански функционер потврди дека Техеран, преку посредник, им понудил на Американците отворање на Хормуз и крај на блокадата, во замена за укинување на американската поморска блокада на иранските пристаништа (која е во сила од 13 април) и гаранција дека САД и Израел нема повторно да го нападнат Иран.
Уловот беше тешките преговори за нуклеарната програма на Иран да се остават за подоцнежна фаза. Трамп категорично одби.
„Не сум задоволен. Тие бараат работи со кои не можам да се согласам“, изјави Трамп пред новинарите во Белата куќа. Вашингтон инсистира дека војната не може да се заврши без конечен договор што трајно би го спречил Иран да развива нуклеарно оружје, што беше главната причина за американско-израелските напади на крајот на февруари.
„Топката е во американскиот двор“
Заменик-министерот за надворешни работи на Иран, Казем Гарибабади, им рече на странските дипломати во Техеран дека Иран го претставил својот план на Пакистан, кој дејствува како посредник.
„Сега топката е во американскиот двор да го избере патот на дипломатијата или продолжувањето на конфронтацијата. Иран е подготвен за двата пата, но секогаш ќе одржува песимизам и недоверба кон американската искреност“, рече Гарибабади.
Потсетете се дека воените операции се паузирани од 8 април по неуспешната рунда преговори во Пакистан.
Блокадата на Хормуз предизвикува огромни проблеми во регионот. Катарскиот премиер и министер за надворешни работи, шеикот Мохамед бин Абдулрахман Ал Тани, имаше телефонски разговор со иранскиот министер за надворешни работи Абас Арагчи. Ал Тани изрази целосна поддршка за медијацијата, но нагласи дека слободата на пловидба во Хормуз мора да се воспостави што е можно поскоро.
Во меѓувреме, соседниот Ирак трпи огромни економски последици. Заменик-министерот за нафта на Ирак, Басим Мохамед, изјави дека Ирак би можел да го врати производството и извозот на нафта на нормално ниво во рок од седум дена по завршувањето на кризата. Нивното моментално производство падна на 1,5 милиони барели дневно, со ограничен извоз од 200.000 барели преку турскиот Џејхан, додека танкерите чекаат развој на безбедносната ситуација.
