ЕУ веќе обезбеди 10 милиони евра за работата на овој трибунал со седиште во Хаг.
Триесет и шест земји, претежно од Европа, се приклучија на специјалниот трибунал за да го гонат рускиот претседател Владимир Путин за агресија врз Украина. Трибуналот ќе има седиште во Хаг, Холандија.
Заедничката одлука беше формализирана за време на годишниот состанок на министрите за надворешни работи на Советот на Европа, организација за човекови права која ја презеде водечката улога во решавањето на правниот вакуум што остана под надлежност на Меѓународниот кривичен суд (МКС).
Министрите усвоија резолуција со која се дефинира структурата и функциите на одборот на директори кој ќе ја надгледува работата на трибуналот. Земјите се обврзуваат да ја почитуваат независноста на судските постапки.
Министерот за надворешни работи на Украина, Андриј Сибиха, кој учествуваше на церемонијата, го оцени овој момент како „точка од која нема враќање“ во долгорочната потрага по одговорност.
„Специјалниот трибунал станува правна реалност. Малкумина веруваа дека ќе дојде овој ден. Но, тој дојде“, напиша Сибига на социјалните мрежи.
„ Путин отсекогаш сакал да влезе во историјата . И овој трибунал ќе му помогне во тоа. Тој ќе влезе во историјата. Како криминалец“, додаде тој.
Резолуцијата ја потпишаа Андора, Австрија, Белгија, Хрватска, Кипар, Чешка, Данска, Естонија, Финска, Франција, Германија, Грција, Исланд, Ирска, Италија, Латвија, Лихтенштајн, Литванија, Луксембург, Република Молдавија, Монако, Црна Гора, Холандија, Норвешка, Полска, Португалија, Романија, Сан Марино, Словенија, Шпанија, Шведска, Швајцарија, Украина и Обединетото Кралство.
Австралија и Костарика беа единствените неевропски потписници.
Европската Унија, исто така, ја поддржа иницијативата, иако четири од нејзините членки, Бугарија, Унгарија, Малта и Словачка, не ја потпишаа резолуцијата.
Листата останува отворена за други земји, европски и неевропски.
Ален Берсе, генерален секретар на Советот на Европа, ги повика учесниците да ги завршат законодавните процедури и да ги обезбедат потребните финансиски средства за да може трибуналот да започне со работа што е можно поскоро. ЕУ веќе обезбеди 10 милиони евра.
Недостатокот на ангажман на Соединетите Американски Држави под претседателот Доналд Трамп претходно предизвика загриженост за можни буџетски проблеми.
Трамповиот притисок за што поскоро постигнување мировен договор меѓу Украина и Русија, исто така, ја доведе во прашање основната цел на трибуналот. Имено, минатогодишниот нацрт на мировниот договор од 28 точки, исто така, ја дискутираше идејата за општа амнестија за воени злосторства.
„Се ближи времето Русија да одговори за својата агресија. Патот пред нас е патот на правдата, а правдата мора да победи“, рече Берсет на состанокот.
Трибуналот ќе биде дополнет со Регистарот на штети и Меѓународната комисија за репарации, кои ќе ги разгледуваат барањата и ќе утврдуваат соодветни исплати на жртвите од војната.
Дали Путин ќе биде суден?
Воспоставувањето на специјален трибунал е приоритет за Украина и нејзините сојузници откако Кремљ ја започна војната во февруари 2022 година.
Иницијативата беше оценета како неопходна бидејќи Меѓународниот кривичен суд може да го гони кривичното дело агресија само кога тоа се припишува на држава потписничка. Бидејќи Русија не е потписничка на Римскиот статут и може да го искористи своето вето во Советот за безбедност на ООН за да блокира какви било промени, ова не беше можно.
За разлика од воените злосторства, злосторствата против човештвото и геноцидот, кои се однесуваат на поединците кои ги извршуваат, кривичното дело агресија е „злосторство на лидерство“ и се однесува на лицата кои управуваат со државата агресор.
Во пракса, ова ја вклучува таканаречената „тројка“ – претседателот, премиерот и министерот за надворешни работи, заедно со високи воени команданти кои го надгледуваа нападот врз суверенитетот и територијалниот интегритет на Украина.
Според извештаите, Путин, како главен организатор на инвазијата и промотор на нејзината ревизионистичка нарација, е главната цел. Сепак, малку е веројатно дека ќе му се суди во скоро време.
Каја Калас
Обвинителите можат да поднесат обвиненија против Путин и неговиот министер за надворешни работи, Сергеј Лавров, но постапката ќе биде суспендирана додека обвинетите не ја напуштат функцијата.
Судења во отсуство можат да се водат против лица надвор од „тројката“ кои потпаѓаат под кривичното дело агресија, како што се Валериј Герасимов, началник на Генералштабот на руските вооружени сили; Сергеј Кобилаш, командант на руските воздухопловни сили; и Сергеј Шојгу, секретар на Советот за безбедност. Оние кои се осудени на овој начин ќе имаат право на ново судење доколку се појават на суд.
Високи офицери од Белорусија и Северна Кореја, земји кои директно ѝ помагаат на Русија во војната, исто така би можеле да бидат гонети.
Трибуналот ќе има овластување да изрекува строги казни, вклучувајќи доживотен затвор, конфискација на имот и парични казни, кои ќе бидат насочени кон фонд за компензација на жртвите.
„Нема да има праведен и траен мир во Украина без одговорност од Русија и сторителите на ужасни злосторства против народот на Украина“, изјави високата претставничка на ЕУ, Каја Калас.
