Се верува дека Јосип Броз Тито почувствувал дека му се ближи крајот за време на последната Нова Година . Неговиот поздравен говор во 1980 година, одржан во Караѓорѓево, денес се смета за еден вид збогумска порака до народот – смирен, достоинствен, но исполнет со свест дека неговото здравје е сериозно нарушено.
На видеото кое сè уште циркулира на интернет, може да се види како претседателот на СФРЈ им испраќа честитки за годинава на граѓаните . Иако се обидувал да ја задржи својата смиреност и авторитет, било очигледно дека имал тешкотии со движењето, зборувал побавно и се потпирал на патерица. Многу историчари и современици веруваат дека Тито тогаш знаел дека тоа е неговата последна Нова Година.
Последниот поздрав во животот
„Другари, дозволете ми да ви ја честитам 1980 година. Верувам дека во таа година ќе постигнеме уште подобри цели отколку што сме постигнале сега. Многу успех, другари“, рече Јосип Броз Тито таа вечер во Караѓорѓев.
Тоа беше неговата последна новогодишна честитка. Само четири месеци подоцна, на 4 мај 1980 година, Тито почина , а Југославија потона во неколкудневна жалост.
Тешка болест и борба што траеше 122 дена
Во моментот на последната прослава на Новата година, Тито веќе имал сериозни здравствени проблеми . Официјално, неговата борба со болеста траела 122 дена, а причина била тешка блокада на крвните артерии во левата нога.
На 12 јануари 1980 година, му бил вграден бајпас, но состојбата набрзо се влошила. Девет дена подоцна, лекарите биле принудени да му ја ампутираат ногата, надевајќи се дека ќе му го спасат животот. Сепак, и покрај сите напори, неговата состојба се влошувала од ден на ден.
Органите почнаа да откажуваат, Тито беше ставен во вештачка кома , а лекарите се бореа до последен момент. Тој дефинитивно ја загуби битката на 4 мај во 15:05 часот, во Клиничкиот болнички центар во Љубљана, на 88-годишна возраст.
Сведоштво на матичниот лекар: Сè беше обвиткано во тајност
Д-р Миломир Станковиќ, личен лекар на Тито за време на лекувањето во Љубљана, подоцна сведочеше за драматичните и строго доверливи денови што претходеа на смртта на југословенскиот претседател.
„Тоа беше оклузивна ангиопатија која не беше последица на дијабетес. Беше на феморалната артерија и неговата нога беше во опасност . Јас бев одговорен и морав да направам нешто, па се обидов да го убедам да биде прегледан од лекарски одбор“, се присети Станковиќ и додаде:
„Сè беше целосна тајна. Не ми беше дозволено дури ни да ѝ кажам на сопругата дека ногата на Тито ќе биде ампутирана следниот ден. Никогаш не се знаеше кој слуша“, рече д-р Станковиќ во емисијата на Мира Адање Полак.
Тој откри и дека во клиничкиот центар внимавале да не брзаат низ ходниците за новинарите да не се посомневаат дека се случува нешто итно.
„Инекциите ги носевме во чанти за да не може да се види што инјектираме. Никој од неговата придружба не знаеше што му даваме. Сè беше апсолутна тајна“, рече докторот.
Тито наводно одбил да ја прифати дијагнозата, но по некое време почувствувал ужасна болка во ногата.
„Ни рече: „Ако ми се расипе ногата, ќе судам сам“. Кога мораше да оди во болница, го скривме пиштолот што го чуваше тајно“, откри докторот, додавајќи дека никому не му било дозволено да каже дека ампутацијата е неизбежна.
„Терапијата што не делуваше беше продолжена на неодредено време. И сè беше така сè додека ногата не се исуши, кога ќе се исушеше, го труеше телото“, рече тој.
Тито сакал гробница како онаа на Франклин Рузвелт
Уште за време на својот живот, Тито имал јасна визија за тоа како сакал да биде погребан. Откако го посетил семејниот дом на Франклин Рузвелт, бил длабоко импресиониран од едноставноста на местото на погребување на американскиот претседател.
Тој повеќе од еднаш рече дека самиот би сакал да се одмори во цветна градина, под ведро небо, во саркофаг од бел мермер, со едноставен натпис што ги содржи само неговото име, презиме, прекар и годините на раѓање и смрт.
Инспириран од гробницата на Рузвелт, во Белград беше уредена „Куќата на цвеќето“ , која ја покрива претседателската градина полна со разни цвеќиња и растенија. Саркофагот со останките на Тито беше поставен директно под фенерот, симболично почивајќи под „отворено небо“.
Трка со времето: Гробницата е завршена за 72 часа
Организаторите на погребот имаа само 72 часа да подготват сè – беше бетонирана површина од околу 200 квадратни метри, беше направен гроб, место за парада и трибини за стотици светски функционери.
Монументалната надгробна плоча била изработена од свадбена ткаенина од Аранѓеловац и тежела дури девет тони. Инженерот Гавриловиќ подоцна сведочел дека поради телевизиското емитување, било одлучено да се постави посветла мермерна маска за време на погребот, додека вистинската плоча била спуштена подоцна.
Кутијата со останките, која пристигна од Љубљана три дена претходно, беше дополнително обложена со бакарна маска, а врз неа беше поставена бетонска плоча за претседателот да може мирно и трајно да почива.
Дури доцна навечер на 8 мај 1980 година, во присуство на мал број луѓе беше завршен погребот на Јосип Броз Тито.
