Кога тројца селани од кинеската покраина Сечуан им пишале на локалните власти во 2022 година и прашале зошто владата им ја конфискува земјата и ги иселува од нивните домови, добиле краток одговор: Тоа е „државна тајна“.
Истрагата на CNN откри дека оваа тајна се однесува на тајните планови на Кина за масовно проширување на своите нуклеарни амбиции!
Повеќе од три години по иселувањето, сателитските снимки покажуваат дека нивното село е срамнето со земја, а на негово место се изградени нови згради што поддржуваат некои од најважните кинески постројки за производство на нуклеарно оружје.
Проширувањето на локациите во покраината Сечуан, забележано на сателитски снимки и преглед на десетици документи од кинеската влада, ги поддржува неодамнешните тврдења на администрацијата на американскиот претседател Доналд Трамп дека Пекинг ја спроведува својата најзначајна кампања за модернизација на нуклеарното оружје во последниве децении .
Трамп ќе го посети Пекинг следниот месец на високопрофилно патување каде што се очекува да се обиде да започне дијалог за договор за ограничување на нуклеарните амбиции на кинескиот лидер Си Џинпинг . Порано оваа година, истече најновиот договор за намалување на оружјето меѓу Русија и САД – познат како Нов СТАРТ, а Трамп сакаше да постигне нов и подобрен договор со Москва, во кој ќе биде вклучена и Кина.
Но, драматичните промени што се гледаат на локациите во Сечуан сугерираат дека развојот на нуклеарно оружје од страна на кинеската војска, позната како Народноослободителна армија (NOA), покажува малку знаци на намалување.
Едно од најзначајните дополнувања на областа е огромна купола, со чудна форма како бомбона ТикТак, која се појави на бреговите на реката Тонгѓанг пред помалку од пет години. Се чини дека сè уште е „опкружена“ со опрема, што укажува дека можеби сè уште не е во употреба.
Со површина од 3.200 квадратни метри – со големина на 13 тениски терени – армираната купола е опкружена со бетонска и челична конструкција со монитори за зрачење и врати за експлозија, а нејзината мрежа од цевки се протега од зграда до зграда со висок вентилациски оџак.
Овие и други карактеристики, вклучително и обемна опрема за управување со воздухот, се дизајнирани да ги држат високо радиоактивните материјали како ураниум и плутониум заробени во куполата, според повеќе експерти.
Објектот, кој е изграден во база за нуклеарно оружје долго позната на ЦИА, е опкружен со три слоја безбедносна ограда. Блискиот тунел исчезнува во планинската падина. За да ги анализира индивидуалните карактеристики на локацијата позната како 906, CNN состави повеќе од 50 снимки од различни фази од изградбата на објектот во 3Д модел
„Оваа зграда е речиси Роршахов тест за најлошите кошмари на луѓето за тоа што прави Кина“, рече Џефри Луис, истакнат експерт за глобална безбедност на колеџот Мидлбери, еден од тројцата експерти кои ги разгледаа наодите на Си-Ен-Ен.
Се соочувате со реконфигурација на овој комплекс“, додаде Луис, осврнувајќи се на мрежата на локации за нуклеарно оружје во и околу округот Зитонг.
„Овој објект е централниот дел. Тој е симбол на сите овие промени. Се чини дека на крајот од ова ќе има многу поголем капацитет за производство“, истакнува тој.
Ново реновираните патишта го поврзуваат Локацијата 906 со најмалку три други бази за нуклеарно оружје распоредени по тесни долини во и околу округот Зитонг. Проектот за изградба на куполен објект во 906 е означен како XTJ0001, според документите на кинеската влада што ги прегледа CNN.
Друг од овие производствени капацитети е Локацијата 931, која се проширила во селото Баиту, раселувајќи ги неговите жители. Блиското село Дашан исто така било срушено за да се направи место за развој на базата.
Преминувачницата од пат до железница што ја поврзува мрежата со западниот дел на земјата е исто така драматично надградена од 2021 година – уште еден знак за сеопфатното оживување на објектот Зитонг, објавува CNN.
Кога шпионските сателити за прв пат ги фотографираа мрежите Зитонг во 1971 година, американските разузнавачки служби ги сметаа локациите за обележје. Декласифицираните документи заклучија дека тие го поставуваат Пекинг на пат да стане трет најголем производител на смртоносни боеви глави во светот.
Ова предвидување се оствари околу 2020 година, кога залихите на боеви глави на Кина ги надминаа француските. Пекинг е најбрзиот производител на нуклеарно оружје во светот, според Пентагон, иако, со нешто повеќе од 600 боеви глави, сè уште заостанува далеку зад САД и Русија, од кои секоја има залихи најмалку четири пати поголеми од Кина.
Во февруари, државниот потсекретар за контрола на оружјето, Томас Динано, ја обвини Кина за кршење на забраната за тестирање на експлозивно нуклеарно оружје. Пекинг жестоко го негираше тврдењето.
Американските разузнавачки претставници, исто така, проценија дека Пекинг тестира нова генерација нуклеарни боеви глави. Портпаролот на кинеското Министерство за одбрана, Џијанг Бин, рече дека изјавите „ги искривуваат фактите и ја клеветуваат Кина“.
„Секој знае дека Кина спроведува стратегија за нуклеарна самоодбрана и следи нуклеарна политика да не биде првата што ќе употреби нуклеарно оружје“, рече Џијанг.
„Кина се обврзува да не користи, ниту да се заканува дека ќе користи нуклеарно оружје против држави без нуклеарно оружје и зони без нуклеарно оружје“, додаде тој.
Но, необичниот дизајн на некои од структурите, како што е Куполата на реката Зитонг, им дава извесна веродостојност на тврдењата на ДиНан дека Кина ја ревидира својата програма за нуклеарно оружје.
„Можеби на овие локации се воспоставуваат нови процеси, се прават нови видови работи“, рече Рени Бабиарц, потпретседател за анализа и операции во „ОлСорс Анализа“, која ги прегледа сателитските снимки за Си-Ен-Ен.
Тој развој на настаните можеби создаде слепи точки за западните противници.
„Порано можевме да правиме некои информирани проценки за тоа колку нуклеарно оружје може да произведе Кина“, рече Декер Евелет, аналитичар за нуклеарно оружје и одвраќање во CNA Corporation, кој исто така ги разгледа наодите на CNN.
„Фактот дека оваа модернизација е толку обемна укажува на фундаментална реконструкција на технологијата што е основа на целиот систем“, додава тој.
Дополнителна потврда за тврдењата за процесот на модернизација е големата реконструкција во група истражувачки институти, околу 40 милји југозападно од мрежата Зитонга. Областа, позната како Град на науката, се смета за мозок на кинеската програма за нуклеарно оружје.
Проширувањето на кампусот е толку обемно што повеќе од 600 згради се срушени за да се направи место за нови објекти во текот на 2022 година, според сателитските снимки.
Кога беа прашани за наодите на Си-Ен-Ен, Министерството за надворешни работи на Кина рече: „Не сме свесни за ситуацијата што ја споменавте“.
Министерството за одбрана на Кина не одговори на барањата за коментар.
Според анализата на CNN, сеопфатните, континуирани промени околу округот Зитонг започнаа во 2021 година. Ова доаѓа само неколку месеци откако Си Џинпинг јавно им нареди на своите врвни воени функционери да „забрзаат изградба на стратешко одвраќање на високо ниво“.
Ставот на Пекинг во врска со нуклеарното оружје стана посилен. Кина разви системи за рано предупредување, според Пентагон, кои ѝ овозможуваат да детектира дојдовна ракета и да ја испали пред да удри.
Доколку НОА започне инвазија на Тајван, самоуправен остров што Пекинг го смета за свој, зајакнатиот арсенал на Кина веројатно ќе дејствува како одвраќање против западните сили кои би можеле да му дојдат на помош на Тајпеј.
Тоа е исто така клучен дел од визијата на Си за дипломатски овластена Кина.
„Кинеското раководство се чини дека верува дека градењето и демонстрирањето стратешки капацитети, вклучително и нуклеарно оружје, може да има психолошки ефект врз западните земји. И да ги принуди да ја прифатат реалноста на подемот на Кина“, рече Тонг Жао, виш соработник во програмата за нуклеарна политика и Кина во Карнегиевата фондација за меѓународен мир.
Трка во вооружување и стравови
Постојат стравувања дека навидум неограничениот раст на кинескиот арсенал би можел да предизвика нова трка во вооружување, посложена од Студената војна, бидејќи Пекинг би дејствувал како трета голема нуклеарна сила.
Во таков сценарио, големината на залихите од боеви глави може да се покаже како ирелевантна, тврдеше Евелет.
„Откако ќе поминете низ одреден број боеви глави, тоа станува академска разлика. Повеќе се работи за можностите и што планирате да правите со нив отколку за бројот на боеви глави“, рече тој.
Исто така, постојат загрижености дека САД би можеле да ги преценат способностите на Кина, влошувајќи ја нуклеарната пролиферација.
„Ќе има луѓе во САД кои ќе тврдат дека треба радикално да ги прошириме нашите сопствени капацитети за нуклеарно оружје за да се изедначиме со Кина“, рече Луис.
„Но, ние нема да се совпаднеме со она што го прават. Ќе се совпаднеме со она што мислиме дека го прават. Ќе се совпаднеме со нашиот сопствен кошмар. А тоа е потенцијално многу опасно“, рече Луис.
Во меѓувреме, Трамп би можел да се најде во неволја во Пекинг. Кинеската инфраструктура – и сè поконсолидираното владеење на Си Џинпинг над војската, за што сведочат неодамнешните чистки на врвни генерали – ѝ даваат одредена предност во случај на трка во вооружување, а Пекинг можеби нема да види причина да попушти.
Експертите велат дека тековната американско-израелска војна против Иран можеби ја зајакнала решеноста на Кина да ја прошири својата програма за нуклеарно оружје.
„Ако сте во кожата на Кинезите… гледајќи наназад, не гледате што се случува и не мислите дека има смисла да се разоружате или ослабете. Една од последиците од она што администрацијата на Трамп го прави во Иран нема да биде заплашување или исплашување на Кинезите, туку да ги исплаши да градат повеќе нуклеарно оружје“, рече Луис.
Во случај САД да направат отстапки за клучни стратешки прашања како што е Тајван, Си би можел „да даде симболична обврска за започнување широк билатерален стратешки безбедносен дијалог во кој нуклеарните прашања би биле една компонента“, рече Жао.
„Дури и во ова оптимистичко сценарио, малку е веројатно дека Пекинг ќе спроведе какви било сериозни преговори за контрола на оружјето. Но, неговата подготвеност да започне широк дијалог би можела да биде доволна за да го задоволи Трамп“, додаде тој.
