Американската војска му дала на претседателот план за заплена на околу 450 кг високо збогатен ураниум во Иран, што би вклучувало внесување рударска опрема и изградба на писта за товарни авиони за отстранување на радиоактивниот материјал, според две лица запознаени со ова прашање, според „Вашингтон пост“.
Комплексниот план му беше презентиран на претседателот минатата недела откако тој побара предлог, рекоа тие, вклучувајќи значителни оперативни ризици.
Барањето на Доналд Трамп за планот, претходно неоткриено, укажува на неговиот интерес да разгледа што би била исклучително чувствителна и ризична специјална операција. Разгледувањето на таква операција првпат беше објавено од „Волстрит џурнал“.
Ограничувањето на способноста на Иран да изгради нуклеарна бомба останува една од главните цели на администрацијата. Сепак, експертите велат дека овој план би бил исклучително тежок потфат што никогаш порано не бил испробан во воено време. Мисијата би барала воздушен транспорт на стотици, па дури и илјадници војници и тешка опрема за поддршка на ископувањето и собирањето на радиоактивен материјал. Поранешни претставници на одбраната проценуваат дека ова би можело да трае со недели и да се случи под оган длабоко во Иран.
Администрациските претставници неодамна му презентираа на Иран предлог од 15 точки за прекин на војната, барајќи, меѓу другото, Техеран да го предаде својот високо збогатен ураниум, кој Трамп го нарече „нуклеарна прашина“.
Иран го отфрли американскиот предлог, иако во преговорите непосредно пред војната сугерираше дека може да го „разреди“ збогатениот материјал на пониско ниво.
„Ова би била една од, ако не и најголемата, најкомплицираната специјална операција во историјата. Тоа е голем ризик за него“, рече Мик Малрој, поранешен заменик-помошник секретар за одбрана и пензиониран офицер на ЦИА и морнаричкиот корпус.
Друг знак за интересот на Трамп за таква операција беше тоа што во саботата ги охрабри Американците да ја гледаат емисијата на водителот на „Фокс њуз“, Марк Левин, силен поддржувач на Израел. Левин рече дека САД треба да распоредат „специјализирани“ копнени трупи за да ги запленат залихите на ураниум на Иран.
„Зошто треба да имаме војници на терен? Па, има многу причини и не треба да ни требаат 300.000 од нив. Станува збор за овој ураниум“, рече Левин.
Трамп, кој водеше кампања со ветување за крај на војните, сега е во петтата недела од конфликтот што го започна, конфликт кој во голема мера се води од воздух во координација со Израел. Започнувањето амбициозна копнена операција за запленување на ураниум би барало распоредување на командоси и бројни други војници и помошен персонал, воведувајќи значително ново ниво на ризик за војската.
„Работата на Пентагон е да се подготви да му даде на Врховниот командант максимални опции. Тоа не значи дека претседателот донел одлука“, изјави портпаролката на Белата куќа, Каролин Ливит, во писмен одговор на прашањата за планот.
Со оглед на тоа што анкетите покажуваат дека повеќето Американци се против војната, а особено против испраќањето копнени трупи, министерот за одбрана Пит Хегсет во вторникот се обиде да го прикаже претседателот како храбар лидер.
„Како што претседателот Трамп кажа безброј пати во текот на годините и во оваа администрација, Иран не може и нема да има нуклеарна бомба“, рече Хегсет на прес-конференција во Пентагон, осврнувајќи се на еден од мотивите за војната.
Во јуни, САД бомбардираа нуклеарни постројки во Иран. Сепак, според Меѓународната агенција за атомска енергија (МААЕ), Иран акумулирал околу 440 килограми ураниум збогатен до 60 проценти, што е малку под нивото потребно за оружје. Повеќе од половина се складира во нуклеарен постројка надвор од Исфахан, историски град во централен Иран, во тунели длабоки повеќе од 90 метри, според генералниот директор на МААЕ, Рафаел Маријано Гроси, додека остатокот е во нуклеарниот постројка Натанц и, потенцијално, на други локации.
Гроси рече дека пристапот до магацинот во Исфахан сè уште бил преполн со урнатини по бомбардирањето на САД во јуни. Оттогаш, според него, „не сме виделе никакви големи движења“ што би укажувале на обиди за пристап. „Можеби еден автомобил или камион“ во областа, но „нема багери што копаат работи“.
Високо збогатениот материјал, во форма на ураниум хексафлуорид, се складира во запечатени цилиндри слични на резервоари за нуркање, секој висок околу еден метар. Пред да може да се користи во оружје, мора дополнително да се збогати до повеќе од 90 проценти и да се преработи во метал.
За да се стигне до закопаното складиште во Исфахан „мора да се донесе опрема за ископ, да се пробие бетонска и оловна заштита“ и каква било друга заштита, „а потоа некако да се стигне до дното на силосите и да се отстранат контејнерите полни со нуклеарен материјал и да се изнесат со воздушен транспорт“, рече еден од изворите запознаени со ова прашање, кој зборуваше под услов да остане анонимен поради чувствителноста на темата. Проценките за тоа колку време би траело тоа варираат, од недели до неколку месеци.
Најдобриот начин за собирање на материјалот би бил по прекин на огнот и во придружба на персоналот на МААЕ, рече пензионираниот генерал Џозеф Вотел, кој раководеше и со Централната команда на САД и со Командата за специјални операции на САД.
„Но, ако морате сами да си го пронајдете патот, тоа би било изводливо. Постојат многу ризици поврзани со тоа. Ова е многу сложено. Веројатно ќе има жртви, но ова е проблем со кој се соочуваат американските сили за специјални операции. Тоа е она што го правиме ние. Имаме луѓе специјално обучени за вакви средини“, рече Вотел.
Размерот и сложеноста би ја направиле мисијата исклучително тешка, но изводлива, според поранешен функционер за одбрана запознаен со воените планови на Иран и можностите за специјални операции.
„Освен симболичен брз удар за да покажеме дека можеме да направиме повеќе, собирањето на поголемиот дел или целиот материјал бара привремена работа“, рече поранешниот функционер.
Логистиката веројатно би започнала со напад врз иранските одбранбени системи и опрема за да се создаде побезбеден премин за копнените трупи, кои потоа би биле транспортирани стотици милји во внатрешноста за да се воспостави одбранбен периметар околу објектот. Една опција, велат експертите, е падобранци од 82-та воздушно-десантна дивизија и „Ренџерс“ да го окупираат теренот, што би можело да ги стави во дострел на непријателската артилерија, ракети и беспилотни летала.
Инженерите потоа веројатно би изградиле писта за испорака на залихи и опрема, од кои дел би можел да се транспортира со авиони или хеликоптери. И двете опции би ги изложиле побавните транспортни авиони на непријателски оган.
Одржувањето на тешки ископувања би барало голем број помошен персонал, рекоа официјални лица. Механичари, возачи, дополнувачи на гориво и други би работеле 24/7. Храната и водата треба постојано да се надополнуваат. Цивилни нуклеарни експерти од Министерството за енергетика и други агенции, исто така, веројатно би биле присутни, рекоа поранешни официјални лица, за да ги проценат ризиците и да го надгледуваат отстранувањето на ураниумот.
Операциите за сместување, исхрана и заштита на персоналот веројатно би изгледале повеќе како мала база отколку како тајна мисија од низок профил.
Напорите за пробивање на карпата и влегување во магацинот би биле почеток на исцрпувачки процес метар по метар за командосите да влезат во подземен објект полн со непознати лица.
Единиците на пенетрацискиот тим, веројатно од Делта Форс или Морнари СЕАЛ, ќе користат пили и факели за да ги расчистат пречките во подземниот објект, додека снајперистите ќе ги покриваат, рече поранешниот оперативец на специјалните сили. Командосите ќе носат заштитни одела и респиратори, со уреди за откривање на радиоактивни закани.
Тие би морале да бидат внимателни бидејќи сè што пука и експлодира може да го наруши опасниот материјал. Загриженоста за изложеност на зрачење би барала исцрпна и повторена деконтаминација на персоналот и опремата. Исто така, може да има и стапици.
„Процесот е бавен, детален и може да биде исклучително смртоносен“, рече поранешниот оперативец.
Процесот на екстракција, исто така, би ги изложил војниците, опремата и нуклеарниот материјал на потенцијални напади од Иран, додека персоналот ќе се пренесува со авион низ непријателски воздушен простор.
Операцијата би ги направила сложените, високоризични мисии да изгледаат едноставни во споредба, рекоа поранешни функционери. На пример, нападите врз Николас Мадуро во Венецуела и убиството на Осама бин Ладен во Пакистан траеја неколку минути или часови. Целиот процес во Иран, дури и ако операцијата помине релативно непречено, би можел да трае со недели.
„Почнува да изгледа како да не купувате само автомобил, туку цела производствена линија“, рече поранешен функционер во одбраната.
Веројатно има само неколку десетици војници обучени за повлекување на нуклеарен материјал зад непријателските линии, а нивната вештина е намалена од Студената војна, рече поранешниот функционер, додавајќи дека сценаријата за повлекување на нуклеарното оружје во последните години се фокусирани на терористите и Северна Кореја.
„Се обрнуваше многу повеќе внимание на планирањето на овие заплени или на негирањето на пристапот на Севернокорејците до нуклеарни материјали“, рече поранешниот функционер.
