Нова научна студија сугерира дека фруктозата, вид шеќер што природно се наоѓа во овошјето, може да придонесе за развој на метаболички синдром, дебелина и дијабетес тип 2.
Истражувањата објаснуваат како телото го метаболизира овој шеќер, но експертите посочуваат клучна разлика помеѓу консумирањето на цело овошје и овошен сок или засладени пијалоци. Иако целото овошје останува дел од здравата исхрана поради влакната и хранливите материи што ја забавуваат апсорпцијата на шеќер, пијалоците со висока содржина на фруктоза без влакна претставуваат поголем ризик, пишува „Фуд енд Вино“.
Уникатните ефекти на фруктозата врз метаболизмот
Метаболниот синдром се однесува на збир на фактори на ризик кои ја зголемуваат веројатноста за развој на срцеви заболувања и дијабетес тип 2. Иако многу ризици се поврзани со дебелината, научниците сè уште не се сосема сигурни зошто состојбата е толку распространета.
Нов научен преглед објавен во списанието „Nature Metabolism“ сугерира дека причината може да биде поврзана со фруктозата, шеќер што се наоѓа во сè, од сируп до овошје. Авторите на студијата тврдат дека фруктозата, поради нејзините „уникатни метаболички ефекти“, предизвикува многу случаи на метаболички заболувања.
„Нашата работа сугерира дека примарната улога на фруктозата е складирање на енергија“, вели д-р Ричард Џ. Џонсон, главен автор на студијата и професор на Универзитетот во Колорадо Аншуц.
„Во природата – каде што најчесто се наоѓа во овошјето и медот – служел да им помогне на животните да се заштитат во периоди на недостиг на храна.“
Како пример, тој ги наведува мечките кои јадат големи количини бобинки богати со фруктоза за да складираат масти за зимата.
„Нашата работа покажа дека фруктозата е главниот двигател на складирањето на масти и развојот на инсулинска резистенција, што сега го нарекуваме метаболички синдром“, објаснува Џонсон. Инсулинската резистенција, која се смета за белег на дијабетес тип 2, се јавува кога клетките во телото престануваат правилно да реагираат на инсулинот, хормонот што ѝ помага на гликозата да навлезе во клетките и да се претвори во енергија.
Разлика помеѓу овошје и овошен сок
Лесно е да се протолкуваат овие наоди како знак дека треба да избегнувате овошје, но експертите предупредуваат дека реалноста е посложена.
„Целото овошје останува важен дел од здравата исхрана бидејќи обезбедува влакна, витамини, минерали и други биоактивни соединенија“, вели д-р Марк Херман, коавтор на студијата.
„И покрај нивната природна содржина на шеќер, консумирањето овошје е постојано поврзано со поволни здравствени исходи и не треба да се избегнува.“
Овошјето се метаболизира различно во телото од гликозата, објаснува нутриционистот Скот Китли.
„Во поголеми дози, фруктозата може да го стимулира црниот дроб да произведува масти. Сепак, вистинскиот проблем не е самата фруктоза, туку нејзината количина и начинот на кој се внесува.“
Овошните сокови и засладените пијалоци се попроблематични бидејќи немаат влакна, а понекогаш содржат и додадени шеќери. Податоците ја поврзуваат прекумерната консумација на додадени шеќери со зголемен ризик од голем број здравствени проблеми.
„Овошјето останува јасна здравствена корист“, се согласува нутриционистката Џесика Кординг.
„Неговата фруктоза се комбинира со растителни влакна, вода и хранливи материи кои ја забавуваат апсорпцијата, го намалуваат оптоварувањето на црниот дроб и го подобруваат чувството на ситост, така што не се однесува како додаден шеќер.“
Што е метаболички синдром?
Метаболниот синдром е група на состојби кои го зголемуваат ризикот од хронични заболувања, вклучувајќи дијабетес тип 2, срцеви заболувања и мозочен удар. Се смета дека едно лице има метаболички синдром ако има барем три од следниве фактори на ризик: голем обем на половината, висок крвен притисок, висок шеќер во крвта, високи триглицериди и ниски нивоа на HDL, таканаречен „добар“ холестерол.
Иако прекумерната тежина е главен фактор на ризик, научниците сè уште се обидуваат да разберат зошто метаболичкиот синдром стана толку чест. Начинот на живот, генетиката и исхраната можат да играат улога.
Што значи ова за вашето здравје?
„Не избегнувајте овошје“, советува Китли. Наместо тоа, тој препорачува претпазливост со засладени пијалоци кои може да содржат фруктоза без корисните хранливи материи што се наоѓаат во овошјето.
„Засладените пијалоци, без оглед на нивниот примарен извор на шеќер, можат да имаат многу негативни ефекти врз здравјето ако се консумираат редовно“, вели диететичарката Марија Хиет.
„Од друга страна, природните шеќери што се наоѓаат во овошјето и зеленчукот немаат таков ефект врз телото, особено кога се дел од балансирана исхрана богата со протеини и здрави масти.“
Конечно, Китли советува да се обрне внимание на изворот на шеќерот.
„Всушност, вашето тело го обработува шеќерот различно во зависност од тоа како е „спакуван“. Шеќерот во јаболкото не е ист како шеќерот во газиран пијалак.“
