На само десет минути возење од влезот во Националниот парк Плитвички Езера се наоѓа Објектот 99. Импозантната градба од камен и дрво на многумина им е позната како Вила Извор , односно најскапата резиденција на Јосип Броз Тито . Изградена е во раните педесетти години од минатиот век, а тогашното државно раководство ја избрало локацијата во близина на изворот на реката Корана поради нејзиниот мир, изолација и природна убавина, пренесува dnveno.hr.
Изграден е помеѓу 1948 и 1953 година, а го добил своето кодно име бидејќи наводно на неговите темели работеле 99 политички затвореници. Работите се изведувале во тајност, а градежните планови се чувале под етикетата „државна тајна“.
Комплексот вклучувал вила, помошни згради и фасцинантен тунел долг 150 метри, ископан низ самата карпа. Оваа зграда била една од најскапите згради изградени во тоа време во Југославија.
Тито престојувал таму само пет пати. Се шпекулирало дека ја изградил по барање
на неговата сопруга Јованка , чие родно место во Јошани е оддалечено неколку десетици километри од вилата. Во Вила Извор, Тито се дружел со тесен круг соработници, а зградата била наменета и како простор за неформални средби со странски дипломати.
Внатрешноста на вилата беше олицетворение на луксуз. Се простираше на околу 5.000 квадратни метри, со повеќе од 70 соби, затворен базен, кино, па дури и тајни премини што водеа до шумата и до службените објекти. Вилата имаше куглана и неколку простории за забава. Кон крајот на животот на Тито, беше инсталиран лифт за да се стигне до неговиот стан, единствениот на два ката и најголем, со прозорци што нудеа најубав поглед. Денес, само остатоците од мебелот, мермерните скали и облогата на некои ѕидови сведочат за некогашниот луксуз.
Луксузната зграда на Тито била изградена од затвореници
Каменот за изградба на зградата е испорачан од Медведница. Станува збор за специфичен зелен шкрилец кој повеќе не се експлоатира. Подовите биле направени од скапо дрво , а уникатниот мебел од масивно дрво бил изработен од затвореници од Лепоглава. На покривот имало хелиодром, додека во подрумот имало бункер и систем за вентилација што овозможувал повеќедневен престој во случај на напад. Во случај на опасност, под вилата имало тунел за евакуација долг 500 метри , кој денес се урна.
Вилата беше отворена без многу публицитет и во строга тајност. Освен градежните работници, во нејзината изградба беа вклучени и затвореници. Во еден момент, на градилиштето работеа неколку стотици политички затвореници од Голи Оток, Градишка, Лепоглава и Сремска Митровица.
По смртта на Тито во 1980 година, куќата постепено ја изгубила својата важност . Последен пат била во функција кон крајот на осумдесеттите години од минатиот век. За време на војната, била ограбена од единиците на Мила Мартиќ, а на почетокот на овој век од неа било одземено сè што имало вредност. После тоа, била оставена на забот на времето и заборавот. Сепак, постојат планови за нејзина реставрација и претворање во истражувачки и научен центар.
Најголемата државна тајна претворена во пропаст
Локалните жители велат дека понекогаш, во магливите утрински часови, околу вилата може да се чуе само лаење на кучиња скитници. Иако вилата е заштитена како дел од Националниот парк Плитвички Езера , пристапот до неа е официјално забранет. Сепак, секоја година многу љубопитни луѓе наоѓаат пат до неа и споделуваат фотографии од нејзината морничава внатрешност на социјалните мрежи.
Вила Извор редовно предизвикува восхит и тага на социјалните мрежи. Некои предлагаат да се реставрира како музеј на југословенската архитектура, други сметаат дека треба да стане луксузен хотел, но досега ниту еден од овие проекти не е реализиран.
„Преголем залак е. Вилата се наоѓа во средината на национален парк, па сите работи би требало да се извршат со строго почитување на условите за заштита на природата, што повлекува огромни трошоци“, велат од локалната самоуправа.
