Сонот е клучен за когнитивниот, физичкиот и емоционалниот развој на децата и директно влијае на меморијата, имунитетот и расположението. Сепак, една четвртина од помладите деца не спијат доволно, што предизвикува слаба концентрација, раздразливост и долгорочни здравствени ризици.
Сонот е еден од најважните фактори во когнитивниот, физичкиот и емоционалниот развој на децата. Според истражувањата на експертите и податоците од Американската академија за педијатрија (AAP), квалитетниот одмор директно влијае на вниманието, меморијата, способноста за учење, расположението и општиот имунитет на најмладите. И покрај ова, податоците покажуваат дека дури една четвртина од децата под петгодишна возраст не спијат доволно, што претставува сериозен здравствен и образовен предизвик.
Краткорочните ефекти од недоволниот сон кај децата често се манифестираат преку ненадејни промени во расположението, раздразливост или хиперактивност, што во многу случаи имитира симптоми на нарушување на вниманието и хиперактивност (ADHD). Кај учениците и адолесцентите, лишувањето од сон директно ја нарушува концентрацијата и резултира со послаб успех во училиште.
Долготрајниот недостаток на сон е поврзан со голем број сериозни последици:
– Физичко здравје: Зголемен ризик од развој на алергиски ринитис, дебелина, дијабетес и висок крвен притисок во подоцнежниот живот.
– Ментално здравје: Зголемена тенденција кон анксиозност, депресија и ризично однесување.
– Безбедност: Зголемен ризик од сообраќајни несреќи и спортски повреди кај тинејџерите.
Експертите нагласуваат дека доследноста и добрите навики се клучни за решавање на овој проблем. Се препорачува да се воведе стабилна вечерна рутина што ќе му сигнализира на телото дека е време за одмор:
– Отстранување на екранот: Исклучете го телевизорот, компјутерот и паметните телефони најмалку еден час пред спиење, бидејќи сината светлина го попречува природното производство на мелатонин.
– Умирувачки активности: Капење во топла бања, миење заби, читање книга или пеење приспивна песна.
– Оптимизација на просторот: Спалната соба треба да биде тивка, темна и малку ладна.
– Прилагодување на дневните навики: Редовната физичка активност е пожелна, но треба да се избегнува прекумерен напор непосредно пред спиење. Исто така, потребно е да се избегнува кофеин и тешки оброци навечер.
Кои се препорачаните количини на спиење?
Препорачаните количини на сон значително се менуваат како што детето расте и се развива. Во првите месеци од животот, новороденчињата од раѓање до три месеци имаат потреба од најмногу одмор, во просек помеѓу 14 и 17 часа на ден, распоредени низ чести дневни и ноќни дремки. Како што доенчињата ќе наполнат четири месеци и во текот на првата година од животот, вкупните потреби за спиење малку се намалуваат на 12 до 16 часа, при што дневниот одмор обично се намалува на две до три дремки.
Кога децата влегуваат во раното детство, од една до две години, им се потребни 11 до 14 часа сон, со една или две кратки дремки во текот на денот. Децата од предучилишна возраст на возраст од три до пет години идеално треба да спијат помеѓу 10 и 13 часа, а во овој период, дневните дремки постепено се намалуваат и обично целосно исчезнуваат до моментот кога ќе тргнат на училиште.
За деца на училишна возраст, од шест до 12 години, оптималната количина на ноќен одмор е помеѓу 9 и 12 часа. Конечно, адолесцентите на возраст помеѓу 13 и 18 години имаат потреба од 8 до 10 часа сон секоја ноќ за да издржат сè поинтензивни училишни и социјални обврски.
Нередовниот или недоволниот сон лесно се препознава во секојдневното однесување. Дете кое не спие доволно обично има тешкотии со будењето наутро, често заспива за време на кратки возења со автомобил и покажува знаци на прекумерен замор или невообичаена хиперактивност во текот на попладневните часови. Покрај тоа, недоволно одморените деца се посклони кон ненадејни промени во расположението и имаат забележителни тешкотии во одржувањето на концентрацијата во училиште или градинка.
