Саудиска Арабија ги откажа плановите за изградба на футуристички стадион вреден 2,5 милијарди долари, кој требаше да биде еден од клучните спортски објекти за Светското првенство во 2034 година.
Континуираните одложувања во спроведувањето на „Неом“, најважниот мегапроект на државата, фрлија сериозни сомнежи за иднината на некои од најамбициозните архитектонски планови на саудиското кралство.
Според платформата MEED Projects, која ги следи градежните проекти на Блискиот Исток, изградбата на спектакуларниот стадион е ставена на чекање. Проектот моментално е класифициран како „привремено суспендиран“, без индикации за можен датум на продолжување.
Овој спортски објект требаше да биде архитектонско чудо – сместен на надморска височина од 350 метри во рамките на комплексот „Лајната“, долг 160 километри, со планиран капацитет од 46.000 гледачи.
Кога Саудиска Арабија ја поднесе својата кандидатура за Светското првенство во 2034 година во 2024 година, стадионот во Неом беше еден од 15-те предложени објекти. Во декември истата година, ФИФА официјално ѝ го додели домаќинството на Саудиска Арабија, што ќе ја направи оваа земја запаметена во историјата како прва земја што самостојно го организираше првенството во нов формат со 48 национални селекции.
Сепак, прекинот на изградбата на овој објект повторно го отвора прашањето за судбината на проектот „Линија“, кој е срцето на стратегијата „Визија 2030“ на престолонаследникот Мохамед бин Салман. Целта на оваа стратегија е целосна економска трансформација и намалување на зависноста на земјата од нафта.
Гувернерот на Саудискиот јавен инвестициски фонд (PIF), кој управува со Неома, Јасир Ал-Румајјан, претходно навести промена на курсот, наведувајќи дека „Линијата“ повеќе не е апсолутен приоритет и дека проектот не е од клучно значење за периодот до 2030 година. Иако целосното откажување не е официјално потврдено, движењата на теренот покажуваат спротивно.
Од друга страна, локалниот организациски комитет за СП 2034 ја смирува јавноста тврдејќи дека реализацијата на клучната инфраструктура за турнирот е веќе во тек, приложувајќи фотографии од напредокот на други градилишта низ земјата.
Одлуката за суспендирање на стадионот доаѓа само неколку месеци откако беше запрена изградбата на „Мукааб“ – гигантски облакодер во форма на коцка кој требаше да стане центар на новиот елитен кварт Мураба во Ријад. Аналитичарите истакнуваат дека ПИФ сè повеќе се одвраќа од екстремно скапите, футуристички мегапроекти кон инвестиции што гарантираат побрз и побезбеден финансиски поврат.
Промената во економската стратегија е директна последица на растечките економски и безбедносни предизвици. Извозот на енергетски производи е под голем притисок поради ширењето на регионалниот конфликт и војната меѓу САД, Израел и Иран. Дополнителен проблем се јеменските Хути, кои ги засилија нападите врз саудиската инфраструктура.
Само во саботата, Хутите ја презедоа одговорноста за нападот во близина на постројките на нафтениот гигант „Арамко“ во Ријад. Иако сведоците пријавија чад и оган, саудиските власти сè уште не дадоа официјална изјава за инцидентот.
Поради падот на приходите од нафта и огромните трошоци, саудиското Министерство за финансии прогнозира буџетски дефицит за оваа година, со пад на реалниот БДП од 3,6 проценти.
И покрај сите пречки, Светското првенство во 2034 година, чија кандидатура ФИФА ја опиша како „апсолутно неверојатна“, останува крунски елемент на стратегијата на Мохамед бин Салман за зголемување на глобалното влијание на Саудиска Арабија. Единственото прашање е колку поскромно ќе му се претстави ова влијание на светот.
