Роверот „Персеверанс“ на американската вселенска агенција (НАСА) откри ултрафини честички прашина на Марс, кои имаат дијаметар од само 100 нанометри, околу 500 пати потенки од човечка коса, што ќе има влијание врз организирањето на слетувањето на човечкиот екипаж.
Според студијата на научниот тим „Perseverance“, роверот на НАСА, кој го истражува подрачјето на кратерот Језеро на северната хемисфера на Марс од слетувањето во 2021 година, ги открил најмалите честички прашина досега регистрирани, пренесува Ројтерс.
Планетарниот научник Скот Ван Бомел од Универзитетот Вашингтон во Сент Луис изјави дека „помалата големина на честичките не мора нужно да ја направи прашината поопасна, но помалите честички имаат поголем потенцијал да навлезат подлабоко во човечкото тело, каде што телото потешко ги отстранува“.
„Како и со секоја супстанца, токсичноста зависи од дозата и времетраењето на изложеноста. Прашината на Марс содржи силициум диоксид, соединенија на железо и соединенија на хлор, како што е перхлорат, за кои е познато дека се штетни во доволно големи дози овде на Земјата“, рече Ван Бомел, кој е член на научниот тим на мисијата „Истрајност“ и главен автор на студијата што ги опишува овие наоди.
Научниот тим анализирал честички прашина што се наталожиле на опремата на роверот, вклучувајќи ги и материјалите што се користат за изработка на вселенски одела, носени на возилото со шест тркала, за да види како тие ќе ги издржат суровите услови на планетата.
Претходните мерења открија честички прашина на Марс со дијаметар до околу три микрометри, но инструментот, наречен PIXL (Планетарен инструмент за литохемија на Х-зраци), регистрираше две категории на уште пофини честички.
Покрај ултрафините честички, постоела и категорија на ситни честички со дијаметар помал од 2,5 микрометри, што е 30 пати потенки од човечката коса.
Овие честички можат да бидат доволно мали за да навлезат во белите дробови на астронаутот, да влезат во крвотокот и потенцијално да ги оштетат виталните органи.
Друга причина за загриженост е тоа што марсовската средина и физичките својства на прашината на крајот би можеле да ги оштетат материјалите што се користат за изработка на вселенски одела и живеалишта.
„Немаме докази дека прашината ги оштетила материјалите за вселенските одела, туку само дека материјалите реагирале различно кога биле во контакт со прашината“, рече Ван Бомел.
НАСА планира да испрати астронаути на Марс веќе во триесеттите години на 21 век.
„Овие откритија ќе помогнат во дизајнирањето на идните системи за поддршка на човечкиот живот за време на мисиите со екипаж на Марс, вклучително и изборот на материјали за вселенски одела и живеалишта, како и методи за чистење кои се ефикасни за честички со големина на субмикрон. Тие исто така ги надополнуваат упатствата и протоколите утврдени од НАСА во врска со токсиколошките ризици“, рече Ван Бомел.
