Соединетите Американски Држави се обидуваат да постигнат договор со кој би се обновила продажбата на руски природен гас во Европа преку Украина.
Планот на администрацијата на претседателот Доналд Трамп треба да ги охрабри Москва и Киев да ги запрат меѓусебните напади врз енергетската инфраструктура, но се соочува со силен отпор од европските земји, пишува „Волстрит џурнал“.
Според американските, европските и украинските претставници, Вашингтон сака да ги обнови испораките пред зимата. Една од можностите вклучува продажба на руски гас преку американски посредници, што исто така би отворило можност за американските инвеститори да заработат пари.
Луѓето на Трамп разговараа за планот во Москва и Киев
Предлогот беше даден за време на септемвриските посети на Москва и Киев од страна на претставникот на Трамп, Стив Виткоф, и зетот на претседателот, Џаред Кушнер, според луѓе запознаени со дискусиите.
Американските преговарачи веруваат дека враќањето на европскиот пазар на гас би можело да биде доволно силен економски поттик за рускиот претседател Владимир Путин да се согласи да го прекине нападот врз енергетската инфраструктура.
Украина, исто така, би имала корист, бидејќи повторно би можела да наплаќа транзитни такси за рускиот гас што минува низ нејзините гасоводи до Словачка, Австрија и други европски земји.
Парите од гасот нема веднаш да одат во Русија
Според висок американски функционер, Белата куќа предложила приходите од продажбата на руски гас да се уплатат на посебна сметка во трета земја.
Целта на таквото решение би била да се спречи Москва веднаш да ги користи тие пари за финансирање на војната против Украина. Не е познато под кои услови Русија би можела да располага со тие средства.
Вашингтон се обиде да им го претстави предлогот на европските лидери како начин за намалување на цените на енергијата пред зимата, во време кога европските залихи на гас се помали отколку во претходните години.
Украина повторно нападна руски рафинерии
Американскиот план привремено падна во втор план минатиот месец, кога Украина, под притисок на Трамп, ги суспендираше нападите врз руските рафинерии речиси две недели.
Во овој период, Русија продолжи да ја напаѓа енергетската инфраструктура на Украина, додека Москва почна да извезува дизел во САД по ублажувањето на американските ограничувања.
Киев ги продолжи нападите врз руските рафинерии во петокот. Според „Волстрит џурнал“, украинските сили извршија три напади врз големи руски рафинериски објекти за три дена.
Обновените напади дополнително го охрабрија Вашингтон да се обиде да постигне енергетско примирје пред новите разговори меѓу Украина, Русија и САД, кои се планирани за средината на ноември во Абу Даби.
Досега Москва не ги прифати американските предлози за такво примирје.
Европа остро се спротивставува на враќањето на рускиот гас
Најголемата пречка за американскиот план е спротивставувањето на европските земји, кои од почетокот на руската инвазија во 2022 година се обидуваат да ја намалат енергетската зависност од Москва.
Европската унија усвои регулативи според кои увозот на руски природен гас мора целосно да престане до крајот на 2027 година. Засега, европските влади ја отфрлаат можноста за враќање на рускиот гас дури и по евентуален мировен договор.
Европскиот комесар за енергетика, Ден Јоргенсен, во октомври изјави дека забраната за увоз на руски гас треба да биде трајна.
„Секако не би ѝ верувал на Русија. Дури и да имаше мир утре, на што сите се надеваме“, рече Јоргенсен.
Висок нордиски функционер изјави за „Волстрит џурнал“ дека продолжувањето на купувањето руски гас би било спротивно на сè за што се залага Европа.
Пред војната, Русија испорачуваше речиси половина од гасот во Европа
Пред инвазијата на Украина, Русија покриваше околу 45 проценти од потребите на Европа за гас. Денес, тој удел падна на приближно 11 проценти.
Во исто време, Европа го зголеми увозот на течен природен гас од САД, кој сега покрива околу 30 проценти од нејзината потрошувачка. Рускиот гас сè уште пристигнува во одредени европски земји со танкери, како и преку гасоводот „Турски тек“.
Транзитот на руски гас низ Украина запре во јануари 2025 година, по истекот на договорот меѓу двете земји.
Според „Волстрит џурнал“, украинската гасоводна мрежа би можела релативно брзо повторно да почне да испорачува руски гас во Европа, за разлика од оштетените цевководи „Северен поток“, чија поправка би одземала многу време и би била скапа.
Војната со Иран дополнително ја комплицира ситуацијата
Американската администрација смета и на пораст на цените на енергијата поради војната со Иран, што го наруши глобалното снабдување со нафта и гас.
Катарскиот течен природен гас тешко стигнува до светските пазари поради прекините во поморскиот сообраќај во Персискиот Залив. Според податоците на ЕУ, војната со Иран ги зголеми европските трошоци за енергија за околу 100 милијарди евра.
Европските складишта за гас моментално се полни со околу 75 проценти, што е под деветгодишниот просек за ова време од годината.
Американските претставници веруваат дека високите цени и стравот од нови недостатоци би можеле да го ублажат противењето на европските влади на продолжување на испораките на руски гас.
Голем пресврт во политиката на Трамп
Предлогот претставува голем пресврт од првиот мандат на Трамп како претседател, кога тој ја критикуваше Германија за изградбата на гасоводот „Северен тек 2“ и предупреди дека Берлин ќе стане премногу зависен од Русија.
Трамп воведе санкции за проектот во 2019 година, додека неговата сегашна администрација размислува за враќање на рускиот гас на европскиот пазар како дел од поширок договор за ставање крај на војната.
Американските претставници нагласуваат дека сите економски договори би биле дел од сеопфатен мировен договор, а не самостојна отстапка за Русија.
Досега не е постигнат договор за продолжување на испораките, а спроведувањето на предлогот би барало согласност од Украина, Русија и европските клиенти, како и решавање на постојните законски ограничувања во Европската Унија.
