back to top
19.8 C
Skopje
петок, 20 ноември , 2026

Што е „нуклеарна вреќа“, забележана на самитот на АПЕК во Кина?

Други наслови

Додека лидерите на САД, Кина и Русија пристигнуваа во јужниот кинески град Шенжен во четвртокот на трилатерални разговори на маргините на самитот на Азиско-пацифичката економска соработка (АПЕК), беше забележан маж во руска воена униформа како носи мистериозна црна чанта.

И додека камерата на руската државна телевизија се фокусираше на поморскиот офицер што го придружуваше претседателот Владимир Путин, новинарот Евгениј Попов покажа кон торбата, велејќи им на гледачите: „Ова е нуклеарната торба“.

Службеникот се насмевна и потврди дека навистина станува збор за торбата што му овозможува на рускиот претседател директен пристап до нуклеарниот арсенал на неговата земја – познат како „Чегет“.

Американскиот претседател има слична чанта, позната како „нуклеарна фудбалска топка“, која редовно го придружува, иако сè уште не е видена во Шенжен.

Не е познато дали кинескиот претседател Си Џинпинг носи таква торба со себе.

Значи, дали овие торби се само симболи за прикажување моќ, или навистина им даваат можност на лидерите да нарачаат нуклеарен напад во секој момент?

Што е „нуклеарна вреќа“?

Според статија на Ал Џезира, објавува Телеграф, станува збор за специјално опремена торба, која е поврзана со воениот команден систем, преку која лидерот може да нареди нуклеарен напад.

Системите на САД и Русија (тогаш Советскиот Сојуз) беа создадени за време на Студената војна, кога лидерите на обете сили се соочија со можноста да донесат одлуки за нуклеарни напади со многу малку предупредување.

Сепак, сликата на прст што лебди над црвено копче е донекаде претерана.

За да се изврши наредба на водачот, потребен е воен персонал и многу поширок комуникациски систем.

Која е разликата помеѓу американскиот „нуклеарен фудбал“ и рускиот „Чегет“?

Потеклото на американската нуклеарна вреќа, позната како „нуклеарен фудбал“, датира од пред Кубанската ракетна криза од 1962 година.

Историчарите го поврзуваат тоа со администрацијата на Двајт Ајзенхауер и со еден декласифициран документ, кој покажува дека Ајзенхауер го информирал Џон Ф. Кенеди за овој уред еден ден пред Кенеди да ја преземе функцијата во јануари 1961 година.

Претседателот на САД носи и картичка, позната и како „бисквит“, која содржи кодови што служат за проверка на идентитетот на претседателот во моментот на издавање на нуклеарна наредба.

Потпретседателот има пристап до „резервна торба“ и кодови за автентикација, во случај да треба да преземе претседателски овластувања.

Конгресната истражувачка служба истакнува дека само американскиот претседател може да одобри употреба на нуклеарно оружје, иако може да побара совет од високи воени лидери.

Руската верзија на оваа торба, наречена „Чегет“, го добила името по планина на Кавказ.

Влезе во служба во Советскиот Сојуз во 1983 година и, според традицијата, тоа е морнарички офицер кој ја носи торбата за претседателот.

Во 2015 година, во центарот „Елцин“ во Екатеринбург беше изложена чантата што ја користел Борис Елцин, првиот претседател на Русија по советскиот период.

Денешниот „Чегет“ го поврзува претседателот со централната команда на руската војска; тој може да ја пренесе наредбата за употреба на нуклеарно оружје, но не може да го лансира.

Се верува дека Русија поседува три вакви торби, кои им се доделени на претседателот, министерот за одбрана и началникот на Генералштабот.

Според објавената руска нуклеарна доктрина, претседателот е тој што одлучува дали ќе се користи нуклеарно оружје.

„Чегет“ комуницира преку руската командно-контролна мрежа „Казбек“, која поддржува посебен комуникациски систем наречен „Кавказ“.

Отворените извори не се согласуваат околу тоа колку од овие торби се потребни за да се потврди претседателска наредба.

Зошто лидерите ги земаат со себе?

Теоретски, нуклеарен напад би можел да биде извршен додека претседателот е во авион, на самит или спие во хотел.

Значи, овие нуклеарни вреќи овозможуваат започнување напади или контранапади во секое време, без оглед на локацијата на водачот.

Сепак, ова е важно во однос на одвраќањето: идејата дека противникот може да се откаже од напад ако верува дека другата страна сè уште е способна да возврати.

Како што напиша економистот и стратег Томас Шелинг во својата книга од 1966 година, *Оружје и влијание*: „Моќта да се нанесе штета е моќ на преговарање“.

Руските медиуми, исто така, го прикажаа Путин, придружуван од поморски офицери како носат торби, за време на посетата на Пекинг во 2023 година.

И на самитот, присуството на торбата „Чеге“ би можело да послужи како видлив потсетник за нуклеарниот арсенал на Русија.

И снимката од Шенжен потврдува дека торбата е таму, што воедно служи како силен потсетник дека Русија поседува нуклеарно оружје.

„Фактот дека телевизиските канали поддржани од Кремљ го прикажаа ова ни кажува многу“, рече Сајмон Мабон, професор по меѓународна политика на Универзитетот во Ланкастер.

„Ова е едноставно политички театар и симболична изведба од човек кој е свесен дека позицијата на неговата земја во светот повеќе не е она што беше некогаш.“

„Во споредба со САД или Кина, Русија повеќе нема воен или економски капацитет што го поседуваше некогаш – ова е обид да се демонстрира, преку претстава, дека Русија има место на таа голема маса.“

Дали другите земји имаат „нуклеарна вреќа“?

Стокхолмскиот меѓународен институт за истражување на мирот брои девет држави вооружени со нуклеарно оружје.

Американските и руските „торби“ се повеќе документирани.

На други места, владите генерално откриваат повеќе за тоа кој може да одобри употреба на нуклеарно оружје отколку за тоа со каква опрема патуваат нивните лидери.

Во Обединетото Кралство, само премиерот може да одобри употреба на нуклеарно оружје.

Секој нов премиер, исто така, пишува четири рачно напишани „последни писма“ – по едно до командантот на секоја нуклеарна подморница – во кои наведува што да се прави ако нуклеарен напад ја уништи владата.

Во меѓувреме, во Франција, таа надлежност е кај претседателот. Францускиот весник „Ле Монд“ објави дека Никола Саркози му ги предал нуклеарните кодови на Франсоа Оланд кога тој ја напуштил функцијата во 2012 година.

Кина одржува политика „без прва употреба“, што значи дека Пекинг вели дека ќе распореди нуклеарно оружје само како одговор на нуклеарен напад од друга земја.

Дали претседателот Си Џинпинг патува со наменски нуклеарен куфер останува нејасно.

Во меѓувреме, владата во Индија вели дека само Политичкиот совет на Управата за нуклеарна команда, со кој претседава премиерот, може да одобри употреба на нуклеарно оружје, додека останува нејасно дали поседува опрема.

Иако Пакистан и Северна Кореја исто така имаат нуклеарно оружје, се верува дека и Израел го поседува, но нема доволно сигурни јавни информации за да се знае дали нивните лидери патуваат во слични прилики.

YouTube Video Thumbnail

Најнови вести