Американски истражувачки тим од Универзитетот во Вермонт постигна значителен напредок во третманот на мезотелиом, ретка и многу агресивна форма на рак која најчесто се поврзува со изложеност на азбест.
Во клиничко испитување на експериментален лек, болеста била запрена кај 67 проценти од пациентите со рекурентен мезотелиом, а кај некои пациенти е забележано и намалување на туморот . Терапијата генерално била добро толерирана, а резултатите укажуваат на можноста за продолжување на животот на пациентите кои досега имале многу ограничени опции за лекување.
Мезотелиомот често се развива децении по првото изложување на азбест. Вдишаните азбестни влакна можат да останат заробени во белите дробови и да предизвикаат долготрајно воспаление, кое со текот на времето може да придонесе за формирање на тумори.
Иако болеста е ретка, таа е многу смртоносна . Секоја година, во светот се дијагностицираат околу 30.000 случаи. Најчесто ги погодува мажите кои биле изложени на азбест за време на нивниот работен век, како што се работниците во бродоградба, рафинирање на нафта или производство на материјали што содржат азбест.
Стандардните терапии, вклучувајќи хемотерапија и имунотерапија, даваат ограничени резултати. Просечното преживување по дијагнозата е околу 12 месеци, додека само околу 10 проценти од пациентите се живи пет години по дијагнозата на болеста.
„Ова е болест со огромна и незадоволена медицинска потреба“, рече професорот Брајан Каниф од Универзитетот во Вермонт.
Напад врз „фабриката за енергија“ на ракот
Студија објавена во списанието „Nature Communications“, предводена од Каниф, истражувачката Викторија Гибсон и меѓународни соработници, носи поинаква перспектива за улогата на антиоксидансите во третманот на ракот.
Со години, научниците се обидуваат да го забават растот на туморот со зголемување на количината на антиоксиданси, верувајќи дека намалувањето на оксидативниот стрес може да ги ослабне клетките на ракот. Сепак, многу такви обиди не успеаја, а некои студии дури покажаа дека дополнителните антиоксиданси можат да им помогнат на туморите да преживеат.
Тим од Универзитетот во Вермонт го избрал спротивниот пат.
Наместо да ги заштитат туморските клетки од оштетување, истражувачите одлучија да го блокираат нивниот природен одбранбен механизам и да дозволат акумулација на штетни молекули кои на крајот ќе ги уништат.
Клучна улога во овој процес игра ензимот пероксиредоксин 3, познат како PRX3.
Овој ензим се наоѓа во митохондриите – делови од клетката одговорни за производство на енергија и им помага на клетките на ракот да преживеат големи количини на реактивни кислородни соединенија што се јавуваат поради забрзаниот метаболизам на туморот.
Истражувачите заклучија дека блокирањето на PRX3 може да биде ефикасен начин за напад на туморот одвнатре .
Експерименталниот лек го запрел напредувањето на болеста кај повеќето пациенти.
Врз основа на лабораториски откритија, развиен е експерименталниот лек RSO-021, кој е создаден од природниот антибиотик тиострептон.
Лекот делува така што ја инхибира функцијата на ензимот PRX3. Кога овој заштитен механизам ќе се отстрани, водород пероксид се акумулира во митохондриите на туморските клетки, предизвикувајќи нивна смрт.
Бидејќи клетките на ракот произведуваат многу повеќе реактивни кислородни видови од здравите клетки, тие се повеќе зависни од ензимот PRX3. Токму оваа разлика би можела да ѝ овозможи на терапијата примарно да го нападне туморот, со помал ризик за здравите ткива.
Во првата фаза од клиничкото испитување, спроведено помеѓу 2022 и 2023 година во Велика Британија, беа вклучени пациенти со релапсиран мезотелиом.
Лекот бил администриран директно во градите преку катетер кој веќе се користи кај пациенти со плеврален излив – насобирање течност помеѓу белите дробови и ѕидот на градниот кош. Околу 90 проценти од заболените од мезотелиом ја развиваат оваа компликација.
Кај 67 проценти од пациентите, болеста не напредувала за време на третманот, додека кај некои пациенти се забележало намалување на туморските промени.
Просечното време без прогресија на болеста беше 4,2 месеци, што е слично на резултатите од постојните терапии. Сепак, вкупното преживување на 15-те учесници во студијата беше подобро од вообичаено очекуваното за пациентите со болеста.
Втората фаза од клиничкото испитување е завршена , а резултатите треба да бидат презентирани на еден од главните меѓународни состаноци за онкологија.
Паралелно, се развиваат нови генерации лекови насочени кон ензимот PRX3. Научниците работат на соединенија кои би биле порастворливи и потенцијално би можеле да се користат во форма на таблети.
