Дали некогаш сте се разбудиле, сте погледнале на часовникот и сте сфатиле дека остануваат само неколку минути до заѕвонувањето на алармот? Или сте ги отвориле очите токму во моментот кога требаше да заѕвони, пред дури и да го чуете?
Ова чувство може да изгледа речиси неверојатно. Како нашето тело да има вграден будилник кој знае кога да нè разбуди. Сепак, нема мистерија зад овој феномен. Нашето тело има исклучително прецизен систем за регулирање на спиењето и будноста и може да го предвиди времето кога нормално би се разбудиле.
Еден од клучните механизми е циркадијалниот ритам, внатрешен биолошки ритам кој приближно следи 24-часовен циклус.
Влијае на многу повеќе од само сонот. Одредува кога сме поспани, кога сме најбудни, како се менува телесната температура, па дури и кога одредени хормони се лачат во поголеми или помали количини.
Главниот часовник на овој систем се наоѓа во дел од мозокот наречен супрахијазматично јадро. Тој прима информации за светлината од очите и ги користи за да му помогне на телото да прави разлика помеѓу денот и ноќта.
Затоа нашите тела, дури и кога не гледаме на часовникот, можат да се подготват да се разбудат во одредено време. Ако се будиме приближно во исто време секое утро, нашите тела почнуваат да препознаваат шема.
На пример, ако станеме во 6:30 часот во текот на работната недела, по некое време телото почнува да се подготвува да се разбуди пред тоа време. Сонот станува полесен, одредени телесни функции се менуваат, а хормоналниот систем почнува постепено да нè воведува во состојба на будност.
Кортизолот е особено важен, хормон кој учествува во одговорот на телото на стрес, но игра и важна улога во нормалното будење наутро. Неговото ниво природно почнува да расте пред да се разбудиме.
Затоа, будењето не мора да се чувствува како ненадеен премин од длабок сон во состојба на целосно будење. Телото често се загрева за будење додека сè уште спиеме.
Ако мозокот очекува да станеме во 7:00 часот, а алармот е поставен точно за тоа време, можно е да сме во полесна фаза на спиење неколку минути порано. Тогаш мала внатрешна или надворешна стимулација е доволна за да ни ги отвори очите.
