Животот во удобни услови значи различни работи за различни луѓе.
„Еуроњуз бизнис“ го пресмета месечниот нето приход на домаќинствата потребен за да се достигнат 150 проценти од националниот медијален приход, ниво што служи како почетна точка за дефинирање на горната средна класа.
Колку треба да заработите за да живеете удобно во Европа? Ова е прилично тешко прашање за одговор.
Прво, концептот на удобен живот е многу субјективен. Второ, цените значително варираат и од една земја до друга и во рамките на самите земји.
Трето, големината на семејството исто така варира. Понатаму, приходот не го зема предвид богатството или дали лицето поседува дом.
Сепак, некои индикатори за приход можат да дадат идеја за тоа колку пари им се потребни на луѓето за да живеат удобно.
Еден од нив е еквивалентниот расположлив приход.
Овој индикатор ги собира сите парични приходи на членовите на семејството, вклучувајќи ги приходите од работа, инвестиции, социјални бенефиции и други извори. Потоа, од вкупниот износ се одбиваат даноците и социјалните придонеси.
Преостанатиот износ се дели со бројот на членови на семејството, прилагоден според скала за еквивалентност што ја зема предвид големината и составот на семејството. Ова значи дека индикаторот не го претставува директно индивидуалниот приход.
Нивоа на приходи од средната класа
Организацијата за економска соработка и развој (ОЕЦД) ја дефинира средната класа како домаќинства кои имаат расположлив приход еквивалентен на 75 до 200 проценти од националниот медијален приход.
Оваа категорија е поделена во три групи: од 75 до 100 проценти од просекот ја вклучува пониската средна класа, од 100 до 150 проценти средната класа и од 150 до 200 проценти горната средна класа.
Не постои утврден стандард што покажува колку треба да биде приходот на едно семејство во однос на националниот просек.
„Ако единствените податоци што ги имаме се приходите, можеме да претпоставиме дека повеќето домаќинства што заработуваат над 150 проценти од медијаната имаат доволно приходи за да живеат релативно удобно“, изјави за „Еуроњуз бизнис“ Себастијан Кенигс, виш економист во ОЕЦД.
Сепак, други истражувачи истакнуваат дека приходите над 150 проценти од медијаната не мора нужно да гарантираат финансиска сигурност.
„Еуроњуз бизнис“ го пресмета нивото од 150 проценти од медијалниот приход за три типа семејства, со цел да покаже колку нето приход е потребен за да се достигне горниот праг на средната класа.
Во 2025 година, просечниот еквивалентен расположлив приход во Европската Унија изнесувал 22.939 евра годишно, или 1.912 евра месечно. Самохрано лице кое живее без други членови на семејството би требало да има приход од 2.867 евра месечно за да достигне 150% од просекот.
Во 34 европски земји, овој износ се движи од 603 евра месечно во Северна Македонија до 6.491 евра во Швајцарија. Во рамките на ЕУ, износот варира од 1.023 евра во Романија до 6.256 евра во Луксембург.
Оваа сума надминува 4.000 евра месечно и во Норвешка, каде што достигнува 5.240 евра, во Австрија со 4.568 евра, во Данска со 4.524 евра, во Ирска со 4.392 евра и во Холандија со 4.308 евра.
Меѓу четирите најголеми економии на ЕУ, Германија има највисок праг, од 3.611 евра месечно. По неа следува Франција со 3.307 евра, околу 15 проценти над нивото на ЕУ, додека Италија е рангирана малку пониско, со 2.758 евра. Шпанија има најнизок праг од четирите земји, од 2.546 евра.
Разликата е огромна: на едно самче во Германија му се потребни 1.065 евра повеќе месечно од едно лице во Шпанија за да постигне исто релативно ниво на приход.
Овој праг е под 1.000 евра месечно и во Албанија, каде што достигнува 723 евра, во Турција со 755 евра, во Црна Гора со 825 евра и во Србија со 975 евра. Заедно со Северна Македонија, сите пет од овие земји се кандидати за членство во ЕУ.
Во 11 земји од ЕУ, овој износ е помеѓу 1.000 и 1.900 евра месечно. Меѓу нив се Португалија со 1.808 евра, Полска со 1.799 евра, Грција со 1.463 евра, Бугарија со 1.108 евра и Унгарија со 1.099 евра.
Дали на двојката ѝ е потребен двојно поголем приход?
На брачен пар без деца не му е потребен двојно поголем приход од лице кое живее само. Бидејќи брачниот пар ги дели трошоците, како што се кирија и електрична енергија, Евростат проценува дека им е потребен 1,5 пати поголем приход.
Така, во ЕУ, на еден пар му е потребен нето приход од 4.301 евро месечно за да го достигне овој праг. За пар со две деца под 14 години, износот се зголемува на 6.021 евра месечно.
Рангирањето на земјите не се менува за парови или семејства, бидејќи бројката на секоја земја се множи со истиот коефициент: 1,5 за парови и 2,1 за семејства со две деца.
Интерактивната табела ги прикажува бројките за трите типа семејства во секоја земја.
Куповната моќ овозможува подобра споредба
Износите во евра не ги одразуваат разликите во цените меѓу земјите. Подобра основа за споредба се стандардите за куповна моќ (PPS), вештачка монетарна единица што ги елиминира разликите во нивоата на цените.
Разликите се намалуваат, но остануваат големи. Според паритетот на куповната моќ, прагот за едно лице во ЕУ е 2.830 PPS месечно.
Оваа бројка се движи од 1.031 PPS во Албанија до 4.709 PPS во Луксембург. Разликата е околу 4,6 пати, во споредба со 10,8 пати кога приходот се мери во евра.
Во рамките на ЕУ, Унгарија има најнизок праг, од 1.495 ППС. Ова значи дека прагот во Луксембург е нешто повеќе од три пати повисок, додека во евра разликата достигнува шест пати.
Релативно удобните приходи овозможуваат различен животен стандард
Овие разлики покажуваат дека удобното живеење може да значи многу различни работи од една земја до друга. Бројките засновани на паритетот на куповната моќ покажуваат што луѓето можат да купат со овој приход во секоја земја.
„Истата релативна позиција на приходите може да доведе до многу различен животен стандард во различни земји. Имањето приход од 150 проценти од просекот во една земја не значи иста куповна моќ како да имате исто ниво на приход во друга земја“, изјави за „Еуроњуз бизнис“ професорот Коен Каминада од Универзитетот Лајден.
Регионални разлики во рамките на земјите
„Бројките прилагодени според куповната моќ би ја подобриле споредбата, но националните просеци продолжуваат да ги кријат регионалните разлики, особено во трошоците за домување“, додаде тој.
Кенигс, исто така, истакна дека многу земји-членки на ОЕЦД имаат големи регионални разлики, како во нивото на приходи, така и во трошоците за живот.
Приходот е само дел од приказната, богатството е исто така важно
Кенигс рече дека приходите кажуваат само дел од приказната. Нееднаквоста во богатството, особено можноста за поседување дом, е значаен проблем во многу земји на ОЕЦД.
„Некои луѓе можат да се снајдат многу добро дури и со ниски приходи затоа што поседуваат свој дом и можеби живеат на место каде што цените се пониски“, рече тој.
Каминада, исто така, ја нагласи важноста на богатството и заштедите. Според него, семејство со скромен приход, но со заштеди до кои лесно можат да пристапат, може подобро да се справи со неочекуван трошок или губење на работата отколку семејство со поголем приход, но без заштеди и со големи долгови.
Како треба да се дефинира удобниот живот?
Каминада забележа дека удобното живеење треба да значи повеќе отколку само можност за плаќање на сметките.
„Семејството треба да може да си дозволи соодветно домување, храна, енергија и транспорт, да учествува во општествениот живот, да ужива во некои слободни активности и да издвојува дел од својот приход. Пред сè, треба да може да издржи неочекуван трошок или привремена загуба на приход без веднаш да западне во финансиски тешкотии“, објасни тој.
Тој предупреди дека ниту нивото од 150 проценти, ниту нивото од 200 проценти од националниот просечен приход не претставуваат утврдени прагови за удобен живот.
Според него, класификацијата на ОЕЦД за среден приход ја покажува релативната позиција на семејството во распределбата на приходите, но не и дали неговиот буџет е доволен за покривање на трошоците за живот.
Дури и Маркус М. Грабка, истражувач во Германскиот институт за економски истражувања (DIW Берлин), посочи дека приходите над 150 проценти од просекот сами по себе не гарантираат финансиска сигурност.
„Приходите што надминуваат 150 проценти од просекот обезбедуваат финансиска сигурност само кога се придружени со одредено ниво на приватно богатство“, изјави тој за „Еуроњуз бизнис“.
