Говорот што Чарлс Спенсер го одржа на 5 септември 1997 година во Вестминстерската палата длабоко ја трогна јавноста. Во исто време, тој предизвика многумина да го доведат во прашање животот на британското кралско семејство, но и начинот на кој неговата сестра беше изложена на јавен и медиумски притисок.
Ерлот Чарлс Спенсер, брат на покојната принцеза Дајана , неодамна објави дека ќе ја објави книгата „Лебедова песна“ на 22 септември. Во неа, тој зборува за детството на Дајана, нејзиниот тежок и несреќен брак со тогашниот принц од Велс, Чарлс, како и периодот на голема тага и јавен гнев што следеше по нејзината смрт во 1997 година, од нејзина лична перспектива.
Чарлс Спенсер беше еден од најважните луѓе во животот на принцезата Дајана , но и меѓу клучните луѓе кои учествуваа во организацијата на нејзиниот погреб. Неговиот говор е особено незаборавен, еден од најемотивните моменти на церемонијата, за кој целиот свет зборуваше во тоа време, а кој сè уште често се споменува во медиумите денес, речиси три децении подоцна.
Не сите го доживеаа говорот на Спенсер на ист начин
Додека ожалостените граѓани пред Вестминстерската опатија, како и милиони луѓе кои го следеа погребот на телевизија, реагираа емотивно и ги поддржаа зборовите на Спенсер со аплауз, членовите на британското кралско семејство го доживеаја неговиот говор на сосема поинаков начин.
Кралицата Елизабета Втора и принцот Филип останаа на своите места, без аплауз или видлива емоционална реакција, додека Ерл Спенсер зборуваше за својата сестра и вети дека семејството ќе направи сè за нејзините синови, Вилијам и Хари, еден ден да можат да најдат слобода и живот надвор од строгите граници на кралските должности.
Говор што одекна низ цела Британија
Во својот говор, Спенсер вети дека семејството ќе го почитува кралското потекло на принцовите Вилијам и Хари и ќе ја зачува нивната врска со традицијата, но и дека ќе им овозможи да доживеат поинаков живот, далеку од протоколот и очекувањата што доаѓаат со кралската титула.
– Во име на вашата мајка и сестри, ветувам дека ние, вашето семејство по крв, ќе направиме сè што е во наша моќ за да го продолжиме креативниот начин на кој ги водевте овие двајца исклучителни млади луѓе, за нивните души не само да бидат потопени во должноста и традицијата, туку и да можат гласно да пеат, како што планиравте – рече Спенсер.
Тој нагласи дека семејството го почитува наследството во кое се родени Вилијам и Хари и ќе ги поддржи во нивните кралски улоги. Сепак, тој исто така нагласи дека сака да им овозможи да пораснат и да бидат подготвени за живот кој нема да биде целосно определен од кралскиот протокол и обврски.
Студената реакција на кралицата на говорот на братот на Дијана
Токму овој дел од говорот на Спенсер многумина го протолкуваа како прикриена критика на британското кралско семејство. Таквиот впечаток беше уште посилен од комплицираниот однос на Дијана со кралската институција, кој по нејзиниот брак со Чарлс честопати беше исполнет со несогласувања и притисоци.
Додека многу присутни емотивно реагираа на зборовите на Спенсер, кралицата Елизабета II и принцот Филип останаа неодговорени и не се придружија на аплаузот. Сер Малколм Рос, тогашен еден од најблиските соработници на кралицата и човек вклучен во организацијата на погребот, подоцна понуди објаснување зошто воопшто се случи аплаузот во Вестминстерската опатија, наведувајќи дека тоа е исто така еден вид неуспех во организацијата на церемонијата.
Вратите на Вестминстерската опатија останаа отворени, па аплаузот и реакцијата на големиот број луѓе собрани надвор можеа јасно да се слушнат во црквата. Нивниот аплауз охрабри дел од присутните во опатијата да се приклучат кон реакцијата на зборовите на Спенсер.
Сер Малколм Рос подоцна објасни дека реакцијата на луѓето пред опатијата е таа што предизвикала аплауз меѓу гостите во црквата. Во исто време, тој призна дека неговиот личен впечаток е дека Спенсер го критикувал кралското семејство на одреден начин со својот говор.
– Ова значеше дека публиката надвор аплаудираше додека зборуваше Лорд Спенсер, што всушност предизвика аплауз од присутните внатре – објасни Рос, додавајќи дека добил впечаток дека братот на Дијана „го разбранувал кралското семејство“.
Сепак, Сер Малколм Рос нагласи дека не добил впечаток дека некој во кралското семејство бил навистина навреден од зборовите на Спенсер.
Говорот на братот на Дијана беше речиси сосема поинаков
Речиси три децении подоцна, Спенсер открил дека говорот што го одржал на погребот на Дајана воопшто не бил како неговата оригинална идеја.
Во гостувањето во подкастот „Rosebud“, тој рече дека на почетокот се обидувал да најде некој да одржи говор наместо него. Се вратил во Велика Британија од Јужна Африка кратко по смртта на Дајана, целосно скршен од тага. За време на летот, дури и стјуардесата му помогнала да се смири и да се справи со своите емоции.
Кога стана јасно дека никој друг нема да ја преземе одговорноста, Спенсер реши самиот да го напише говорот. Првата верзија беше, како што подоцна опиша, многу традиционална – токму она што би се очекувало на класичен погреб.
Сепак, тој набрзо сфатил дека таков говор едноставно нема да ја пренесе вистинската личност на Дајана. Затоа решил да го промени текстот и да зборува за својата сестра на поперсонален, поискреен и многу поемотивен начин.
– Потоа сфатив дека мојата задача во тој момент не беше да зборувам за Дајана, туку да зборувам во нејзино име – рече Спенсер.
Особено, како што истакна, чувствувал чувство на одговорност кон Вилијам и Хари. По смртта на Дајана, се сметал себеси за нивен заштитник, што дополнително влијаело на начинот на кој пристапил кон говорот. Конечната верзија ја напишал за само час и половина.
Така е создаден говорот, кој остана запаметен не само како емотивно збогување со принцезата Дајана, туку и како силна порака за иднината на нејзините синови. Неговите зборови многумина во тој момент ги сфатија како суптилна критика на системот на кој припаѓаа Вилијам и Хари, а од кој Вилијам е сè уште еден од најважните претставници денес.
Спенсер неодамна откри дека го препрочитал својот говор за прв пат по две децении и сега смета дека е „многу избалансиран“. Кога подоцна бил прашан дали кралицата Елизабета II, која му била кума, некогаш разговарала со него за говорот, Спенсер открил дека таа му рекла приватно дека „тој имал целосно право да каже како се чувствува, бидејќи е нејзин брат“.
