Повторно е време за враќање во училиште, а наставниците, заедно со нивните синдикати, ги враќаат годините на стагнација на платите и континуираниот недостиг на персонал во преден план на дебатата. Но, кои земји ги плаќаат наставниците најдобро?
Платите на образовниот персонал, особено на наставниците и директорите на училиштата, претставуваат најголем трошок во формалното образование, објавува „Еуроњуз“.
Сепак, во повеќето европски земји, наставниците често се сметаат за недоволно платени во однос на нивното ниво на образование.
Според некои студии, почетните плати на наставниците се околу 40 проценти пониски од приходите на другите високообразовани професионалци.
Иако овој јаз се намалува со зголемувањето на платите во текот на кариерата, голема географска разлика останува видлива во Европа.
Во учебната 2024/2025 година, Луксембург беше земјата на ЕУ што им плаќаше на наставниците највисоки плати на повеќето нивоа на образование, и на почетокот и на врвот на нивната кариера.
Овие податоци се објавени од „Евридика“, европската мрежа за образовни информации, финансирана од Европската комисија.
Луксембург беше убедлив лидер во однос на платите на наставниците. На почетокот на нивната кариера, тие беа платени помеѓу 55.000 и 62.000 евра годишно, додека на врвот на нивната кариера, платите достигнуваа помеѓу 97.000 и 109.000 евра.
По Луксембург, Холандија и Германија се рангираа меѓу земјите со највисоки плати, во зависност од нивото на образование и фазата
на кариерата на наставниците.
На другиот крај од рангирањето беа Словачка, Чешка и Унгарија, каде што наставниците имаа најниски плати на крајот од нивната кариера.
Во Словачка, годишните плати се движеа од 18.000 до 22.000 евра, во зависност од нивото на образование. Во Унгарија и Чешка, тие достигнаа
до 27.000 евра.
Во однос на почетните плати, Грција и Словачка се рангираа на дното на листата, со годишни плати што не надминуваат 17 илјади евра.
Колку години им се потребни на наставниците за да го достигнат врвот на својата кариера?
Напредувањето во кариерата често е поврзано со улогите и одговорностите на наставниците, годините на искуство, возраста, нивото на квалификација и нивните перформанси.
Според „Евридика“, во 11 земји од Европската Унија, на наставниците им се потребни помеѓу 31 и 40 години за да го достигнат највисокото ниво во својата кариера, во зависност од нивото на образование на кое предаваат.
Само во Данска и Финска наставниците можат да го достигнат врвот на својата кариера во рок од 10 години, исто така во зависност од нивото
на образование на кое работат.
Како што наставниците напредуваат во кариерата, така се зголемуваат и нивните плати. Ова се смета за важен фактор за да се направи професијата
попривлечна и да се задржат професионалците во образовниот систем.
Не се само наставниците тие што имаат корист. Според студија на ОЕЦД од 2025 година, повисоките плати за наставниците имаат тенденција да имаат позитивно влијание и врз резултатите на учениците.
Податоците од „Евридика“ покажуваат дека Кипар, Португалија, Холандија и Словенија се земјите од ЕУ каде што наставниците имаат корист од најголемо зголемување на платите, од почетокот до врвот на нивната кариера.
Дебатата за платите на наставниците и напредокот во кариерата се врати и во Франција. Министерството за образование неодамна изјави дека наставник во јавното образование во Франција добивал просечно 3.090 евра нето месечно во 2024 година.
Сепак, оваа бројка го претставува просекот на наставници со различни професионални статуси, вклучувајќи училишни наставници, сертифицирани наставници, вонредни професори и професори со повисоки дипломи.
Понатаму, овој просек не ги вклучува наставниците по договор, кои сочинуваат околу 8 проценти од наставниот кадар и се воедно групата со најниски плати.
Во меѓувреме, наставниците по француски јазик се меѓу петте земји од ЕУ каде што платите не успеаја да го следат растот
на трошоците за живот. Според „Евридика“, нивните плати се намалиле за 0,61 процент помеѓу учебните години 2023/2024 и 2024/2025.
Во ЕУ, само Романија (-6,34%), Словачка (-4,07%), Италија (-1,60%) и Француската заедница на Белгија (-0,71%) забележаа поголем пад на платите на наставниците од Франција.
