Хепаталната стеатоза поврзана со метаболичка дисфункција (MASLD), порано позната како неалкохолна масна болест на црниот дроб, е состојба што може да се развие без никакво предупредување.
Се јавува постепено и често без симптоми, па затоа многу луѓе дури и не се свесни дека го имаат. Често се открива случајно, за време на преглед за други здравствени проблеми. Бидејќи замастениот црн дроб првично не предизвикува болка ниту покажува очигледни знаци, лесно е да се игнорира, но последиците можат да бидат сериозни. Без соодветен третман, состојбата може да напредува во потешка болест на црниот дроб.
„Бидејќи нашата исхрана се потпира сè повеќе на високо преработена храна, стапките на дебелина и фреквенцијата на стеатоза се зголемуваат“, истакнува д-р Прадња Митро, гастроентеролог, за Параде.
Таа наведува дека околу 70 проценти од луѓето со дијабетес тип 2, како и 70 до 80 проценти од луѓето со дебелина, ја имаат оваа состојба.
Д-р Марта Техедор Браво, хепатолог на Универзитетот во Ајова, објаснува дека дебелината и дијабетесот тип 2 го зголемуваат ризикот од масни наслаги во црниот дроб. Ова може да предизвика воспаление и на крајот лузни на органот, што ги прави овие состојби клучни фактори на ризик за стеатоза.
И двајцата лекари нагласуваат една едноставна навика што може да го намали тој ризик и е особено корисна за луѓето кои го поминуваат поголемиот дел од денот седејќи.
Едноставна навика за секој што седи подолго време
Повеќето луѓе голем дел од денот го поминуваат во седечка положба. Многумина се врзани за компјутерот поради работа, а по работното време често е полесно да се опуштат на каучот отколку да бидат активни. Таквиот начин на живот, сепак, има своја цена. Научните истражувања потврдуваат дека физичката неактивност е еден од главните независни фактори на ризик за развој на замастен црн дроб.
Д-р Техедор и д-р Митроо препорачуваат едноставна навика за сите, особено за оние кои седат многу: кратка прошетка по секој оброк .
„Прошетката по јадење помага да се спречи ненадеен скок на шеќерот во крвта. Кога одите, вашите мускули го користат шеќерот од крвотокот за енергија, што ја намалува количината на шеќер што црниот дроб мора да ја преработи. Редовните прошетки му помагаат на телото поефикасно да го регулира шеќерот, што може да ја намали акумулацијата на масти во црниот дроб и да го подобри одговорот на инсулинот, хормон клучен за контрола на шеќерот“, рече д-р Техедор.
Д-р Митро цитира научни истражувања кои покажуваат дека одењето самостојно, дури и без промени во исхраната, може значително да ја намали количината на масти во црниот дроб.
„Прошетката, исто така, го поддржува здравјето на црниот дроб бидејќи го стимулира производството на пептиди кои ги намалуваат воспалителните процеси во тој орган“, додава докторот.
Таа посочува на студии кои потврдуваат дека одењето по оброк може значително поефикасно да ги намали скоковите на гликоза отколку вежбањето пред оброк.
„Ова е исклучително важно бидејќи е покажано дека 30 проценти од мастите што се акумулираат во црниот дроб се создаваат во црниот дроб како директен одговор на тие скокови на шеќер по јадење.“
Покрај намалувањето на воспалението и акумулацијата на масти, д-р Митро вели дека одењето може да помогне во обновувањето на функцијата на цревната бариера, која може да биде оштетена од исхраната богата со преработена храна. Ова може да помогне во обновувањето на рамнотежата на цревната микробиота.
„Тоа е клучно бидејќи знаеме дека нарушувањето на цревната флора ги активира воспалителните патишта кои го забрзуваат прогресијата на замастен црн дроб“, објаснува таа.
Други придобивки од одење по оброк
Кратката прошетка по оброкот не е добра само за црниот дроб, туку може да биде корисна и за целото тело. Според д-р Техедор, само 10 минути пешачење се доволни за да се намали нивото на шеќер во крвта , што предизвикува низа корисни ефекти во телото.
На пример, подобрата контрола на шеќерот му помага на телото полесно да го регулира метаболизмот на храната, а е корисна и за срцето.
„Намалувањето на скоковите на шеќер може да ги заштити крвните садови и да го намали ризикот од кардиоваскуларни заболувања на долг рок“, објаснува докторот.
Урамнотеженото ниво на шеќер во крвта може да придонесе и за подобра ментална состојба. Кога ќе воведете кратка прошетка по јадење, веројатно ќе забележите постабилни нивоа на енергија во текот на денот и подобро расположение. Наглите падови на шеќерот, имено, често можат да бидат придружени со замор и раздразливост.
Истражувањата покажуваат дека одењето по оброк може да биде корисно и за одржување на телесната тежина. Статија објавена во International Journal of General Medicine покажа дека одењето веднаш по јадење може да биде поефикасно за губење на тежината отколку чекањето еден час пред одење.
Како на друго место можете да го намалите ризикот?
Иако кратката прошетка е одличен почеток, и другите навики можат да помогнат. Кога станува збор за исхраната, д-р Митро истакнува дека медитеранската исхрана е одличен избор за намалување на ризикот од хронични заболувања, вклучително и замастен црн дроб. Овој начин на исхрана се базира на овошје, зеленчук, растителни протеини, морска храна и маслиново масло, со минимален внес на преработена храна и црвено месо.
„Високо преработената храна ја менува нашата микробиота, што може да предизвика нерамнотежа и да придонесе за воспаление на црниот дроб карактеристично за замастен црн дроб“, вели д-р Митро.
Таа додава дека е особено важно да се внимава на внесот на шеќер и вели:
„Луѓето треба да разберат дека замастениот црн дроб е предизвикан од шеќер, а не од маснотии.“
Друг начин да се заштити црниот дроб е да се намали консумирањето алкохол.
„Алкохолот може да го влоши оштетувањето на црниот дроб кај луѓето со замастен црн дроб. Истражувањата покажуваат дека дури и умерените количини алкохол можат да го забрзаат напредувањето на болеста. Затоа експертите препорачуваат ограничување на внесот, а луѓето со напредна фаза на лузни на црниот дроб треба целосно да го избегнуваат алкохолот“, предупредува д-р Техедор.
Исто така е важно да имате редовен и квалитетен сон.
„Квалитетниот сон е клучен бидејќи лошиот сон е значаен фактор на ризик за развој на замастен црн дроб. Повремениот или прекраткиот сон може да предизвика значително намалување на чувствителноста на инсулин, дури и по само една непроспиена ноќ“, објаснува д-р Митро.
Намалувањето на ризикот од дебелина не е ограничено на една навика – целиот начин на живот е важен. Сепак, воведувањето десетминутна прошетка по секој оброк може да биде одличен прв чекор кон подобро здравје, што може да биде од корист за целиот организам.
