Жените во постменопауза се соочуваат со зголемен ризик од развој на масна болест на црниот дроб, а лекарите предупредуваат за еден тивок знак кој често се занемарува. Иако е познато дека прекумерната консумација на алкохол го оптоварува црниот дроб, многумина не сфаќаат дека вишокот маснотии може да биде подеднакво штетен. Според извештај објавен во списанието BMC Gastroenterology, 40 проценти од возрасните во САД на возраст од 60 до 74 години имаат неалкохолна масна болест на црниот дроб (NAFLD).
Што е замастен црн дроб и кој е најмногу изложен на ризик?
„Замастен црн дроб се однесува на акумулација на масти во црниот дроб“, изјави за Parade д-р Суџит Џанардан, хепатолог во Медицинскиот центар на Универзитетот Раш, специјализиран за оваа болест.
Тој објаснува дека безалкохолната масна болест на црниот дроб е предизвикана од метаболичка дисфункција, како што се дебелината и дијабетесот тип 2.
Д-р Џузепи Морели, гастроентеролог специјализиран за заболувања на црниот дроб, вели дека возраста е исто така важен фактор на ризик.
„Ризикот достигнува врв во четириесеттите и педесеттите години и останува висок од неколку причини“, истакнува тој.
Овие причини вклучуваат метаболички промени како што се зголемена инсулинска резистенција и акумулација на висцерални масти, намалување на волуменот на црниот дроб и протокот на крв со возраста, што ја намалува неговата ефикасност, како и хормонални промени кои го поттикнуваат складирањето на масти. Токму овие хормонални промени се директно поврзани со зголемениот ризик кај жените во постменопауза.
И двајцата лекари предупредуваат дека нелекуваната масна болест на црниот дроб го зголемува ризикот од кардиоваскуларни заболувања, срцев удар, мозочен удар и откажување на црниот дроб. Затоа раното откривање и лекување се клучни.
Скриен симптом кој често се занемарува
Замастениот црн дроб се развива бавно и често без никакви очигледни знаци. Д-р Морели го нарекува „тивко заболување“ бидејќи во раните фази обично нема симптоми.
,,Повеќето луѓе дознаваат дека го имаат само преку рутински крвни тестови кои покажуваат покачени ензими на црниот дроб или преку тестови за снимање, како што се ултразвук, направени од други причини“, објаснува тој.
Сепак, двајцата лекари истакнуваат дека постои еден ран симптом кој често се занемарува. „Кога ќе се појават симптоми, првиот често е необјаснив замор или општо чувство на малаксаност“, вели д-р Морели. Д-р Џанардан се согласува, додавајќи: „Симптомите се многу благи и честопати доста неспецифични. Најчестата поплака е заморот, што, се разбира, е нешто што многумина од нас го доживуваат секој ден.“ Причината, вели тој, е што црниот дроб станува помалку ефикасен во претворањето на храната во енергија.
Други рани знаци и напредни фази
Покрај заморот, д-р Џанардан вели дека некои пациенти се жалат на чувство на исполнетост или тапа болка во горниот десен дел од стомакот, што може да биде резултат на зголемен црн дроб. Доколку почувствувате вакви симптоми, двајцата лекари советуваат што поскоро да го посетите вашиот лекар.
Како што напредува болеста, може да се појават посериозни симптоми, вклучувајќи пожолтување на кожата или очите, оток на нозете или стомакот, чешање на кожата, вени во облик на пајажина, ментална конфузија и необјаснето губење на мускулите.
„Опциите за третман за ваквите пациенти се поограничени, поради што е важно да се фокусираме на идентификување на факторите на ризик и рано скрининг“, вели д-р Џанардан.
Како да се намали ризикот и да се промени ситуацијата
Добрата вест е дека можете значително да го намалите ризикот од заболување на масен црн дроб, па дури и да го поправите ако веќе го имате.
„Најдобриот начин да се спречи заболувањето на масен црн дроб поврзано со метаболичка дисфункција е да се одржува здрав начин на живот преку исхрана и вежбање. Целта е да се спречат метаболичките состојби што предизвикуваат замастен црн дроб“, вели д-р Џанардан.
Првиот чекор е да соработувате со вашиот лекар за да ги контролирате сите постоечки здравствени состојби.
Кога станува збор за исхраната, двајцата лекари препорачуваат медитеранска исхрана, богата со храна базирана на растенија, растителни влакна, протеини од растенија или риба и умерени количини на здрави масти. Д-р Морели советува ограничување на внесот на алкохол и шеќер, кои се главни двигатели на болести. „Вежбањето треба да вклучува и аеробни и вежби за сила“, додава д-р Џанардан, а д-р Морели препорачува цел од 150 минути физичка активност неделно.
Иако е идеално да се усвојат овие навики пред педесеттата година, никогаш не е предоцна.
„Губењето на само 3 до 5 проценти од телесната тежина може да ги намали мастите во црниот дроб, а губењето од 7 до 10 проценти може дури и да ги поништи лузните“, објаснува д-р Морели.
Последиците од заболувањето на масниот црн дроб се опасни по живот, но можат да се избегнат. Справувањето со постојните состојби и усвојувањето здрави навики се клучни за спречување, па дури и за поништување на оваа болест.
