Односите меѓу Мароко и Алжир со децении се исполнети со тензии. Денес, повеќе е во прашање. Масовното пристигнување на марокански имигранти во Сеута дополнително го разгоре ривалството.
На 20 јули 2026 година, шпанскиот премиер Педро Санчез отпатува во Алжир на разговори. Целта на средбите со претседателот Абделмаџид Тебун и премиерот Сифи Гриеба беше конечно да се надмине дипломатската криза меѓу двете земји, која избувна во 2022 година поради конфликтот околу Западна Сахара, и да се редефинираат нивните односи. Во тоа време, Шпанија, на незадоволство на Алжир, го поддржа предлогот на Мароко за автономија за регионот како најдобро решение за конфликтот, пишува Дојче Веле.
Дали зближувањето на Шпанија со Алжир толку го налути Мароко што Рабат, и покрај значително подобрените односи со Шпанија во последните години, им дозволи на десетици илјади мигранти да се обидат да ја преминат границата во шпанската енклава Сеута, останува дискутабилно. Шпанскиот весник „Ел Паис“ алудираше на можноста за таква врска кон крајот на јули.
„Тензиите во Сеута директно се совпаѓаат со патувањето на Педро Санчез во Алжир, земја која е регионален ривал на алавитското кралство“, се вели во коментарот. Неколку реда подоцна, предупредување: „Секој обид повторно да се користи миграцијата како алатка за притисок е неприфатлив“. Портпаролот на мароканското Министерство за внатрешни работи ги отфрли обвинувањата. Според Рашид Ел Халфи, „злонамерната злоупотреба“ на социјалните медиуми, погрешните информации и погрешните толкувања на пресудата на шпанскиот Врховен суд се одговорни за нападот врз Сеута.
Експертите интервјуирани од ДВ, исто така, веруваат дека Мароко не го предизвикало намерно масовното преминување на границата.
Длабоко вкоренето соперништво
И покрај неодамнешната криза, меѓусебните обвинувања укажуваат на длабоко вкоренето соперништво меѓу Алжир и Мароко. Во срцето на конфликтот е статусот на Западна Сахара, кој започна со повлекувањето на Шпанија во 1975 година. Додека Мароко ја смета територијата за неотуѓив дел од својот територијален интегритет и бара меѓународно признавање, Алжир го поддржува движењето Полисарио и правото на самоопределување на Западна Сахара.
Според студијата на Шпанската мрежа за истражување на меѓународната безбедност и меѓународните односи (UNISCI), конфликтот околу Западна Сахара долго време е симбол на подлабокото соперништво меѓу Алжир и Мароко за политичко водство во Магреб. Двете земји го доживуваат успехот на соперничката страна како свој стратешки пораз. Бидејќи конфликтот е тесно поврзан и со внатрешниот политички легитимитет на двата режима – во Мароко, со територијален интегритет, додека во Алжир, со самоперцепцијата за антиколонијална држава – постигнувањето компромис станува сè потешко.
„Конфликтот околу Западна Сахара се разви во борба за регионална хегемонија во Магреб“, се вели во анализата. Тензиите со децении ја блокираат економската интеграција на Северна Африка во единствен простор. Институциите како што е Арапската унија на Магреб станаа во голема мера нефункционални, додека заедничките економски и безбедносни проекти едвај постигнаа никаков напредок. Како резултат на тоа, целиот регион ја губи економската динамика и меѓународната релевантност.
Односите со Израел
Ривалството доби на тежина во 2020 година со нормализацијата на односите меѓу Мароко и Израел, по што Израел ги призна мароканските претензии кон Западна Сахара.
„Алжир ги смета сè поблиските односи меѓу Израел и Мароко како закана за сопствената безбедност“, се вели во анализата на Меѓународната кризна група (МКГ).
Во срцето на алжирските загрижености не е толку нормализацијата на дипломатските односи меѓу Мароко и Израел, туку можноста за трајна воена и разузнавачка соработка, што би можело да ја наруши регионалната рамнотежа на моќ на штета на Алжир.
Анализата на МКГ го опишува односот меѓу двете држави како класична безбедносна дилема: обете земји ги сметаат своите воени и надворешнополитички потези за одбранбени, но ги перцепираат потезите на другата страна како заканувачки. Ова создава спирала на зголемено вооружување, одвраќање и недоверба, иако ниту една од владите нема непосреден интерес за отворена војна.
Токму оваа логика го прави конфликтот особено опасен, бидејќи дури и мали инциденти или погрешни пресметки можат да предизвикаат несакана ескалација.
Односи со Европа
Ривалството меѓу Мароко и Алжир долго време не е ограничено само на прашањето за Западна Сахара. Европскиот совет за надворешни односи (ECFR) го опишува како натпревар за меѓународни партнери и политичко влијание, во кој Европа стана важна потпора.
Двете земји се стремат да го нагласат своето стратешко значење за Европската Унија, користејќи различни надворешнополитички предности. Мароко се претставува како клучен партнер во областите на миграцијата, борбата против тероризмот и економската соработка, додека Алжир ја нагласува својата улога како снабдувач на енергија и своето влијание врз безбедноста во земјите од Магреб и Сахел.
На овој начин, односите со Европската Унија стануваат и дел од мароканско-алжирското соперништво за регионално влијание и меѓународна поддршка.
