„Мајкрософт“ и „Мета“ објавија во последните денови дека планираат да отпуштат илјадници вработени, а во исто време брзо да ги зголемат инвестициите во вештачка интелигенција. Овие одлуки доаѓаат во време кога целиот технолошки сектор се насочува кон развој на системи со вештачка интелигенција, а компаниите тврдат дека вештачката интелигенција веќе презема дел од работата што претходно ја вршеа луѓето.
„Мета“ објави дека ќе укине околу 8.000 работни места, што претставува околу 10 проценти од вкупната работна сила, а покрај тоа, компанијата планира да не пополни околу 6.000 претходно планирани позиции. Отпуштањата се планирани да започнат кон крајот на мај 2026 година.
Од друга страна, „Мајкрософт“ нуди програми за доброволно отпуштање и предвремено заминување за некои од своите вработени во САД. Проценките велат дека околу 7 проценти од американската работна сила би можела да биде опфатена со оваа програма, додека оваа одлука е претставена како алтернатива на класичните отпуштања, но има иста цел, намалување на трошоците.
Отстранувања поврзани со трошоците за развој на инфраструктурата за вештачка интелигенција
Двете компании нагласуваат дека отпуштањата се директно поврзани со огромните трошоци за развој на инфраструктурата за вештачка интелигенција. „Мета“ планира да инвестира повеќе од 100 милијарди долари во вештачка интелигенција и центри за податоци во 2026 година, а „Мајкрософт“ исто така ги зголемува инвестициите и се фокусира на системи за вештачка интелигенција кои автоматизираат дел од бизнисот.
Извршните директори тврдат дека вештачката интелигенција веќе ја зголемува продуктивноста и ја намалува потребата за одредени видови работни места, додека „Мајкрософт“ наведува дека вештачката интелигенција веќе учествува во значаен дел од процесот на програмирање и развој на софтвер. Исто така, во „Мета“, вештачката интелигенција се користи за оптимизирање на рекламирањето и развој на дигитални платформи.
Вештачката интелигенција како замена за рутински и технички работни места
Покрај сето тоа, Мета дополнително го зголеми притисокот врз вработените со воведување нови системи за следење на работата и собирање податоци. Според извештаите, тие податоци се користат за обука на системи со вештачка интелигенција кои треба да заменат дел од човечката работа, што предизвика критики и загриженост од вработените.
Во исто време, „Мета“ агресивно инвестира во инфраструктура за вештачка интелигенција, вклучувајќи центри за податоци и сопствени чипови за вештачка интелигенција . Компанијата се обидува да ја стигне конкуренцијата во трката за развој на таканаречената суперинтелигенција, а тие амбиции дополнително ги зголемуваат трошоците за водење бизнис.
„Мајкрософт“ се потпира и на вештачката интелигенција за да ги намали оперативните трошоци и да го забрза развојот на производите. Во компанијата, се очекува вештачката интелигенција да замени дел од рутинските и техничките работни места на долг рок, и затоа реструктуирањето се смета за стратешки, а не само финансиски потег.
Во тек е забрзана транзиција кон автоматизација
Експертите предупредуваат дека ваквите потези покажуваат како улогата на вработените во технолошките компании брзо се менува. Сè повеќе работни места се автоматизираат, додека човечкиот труд се пренасочува кон следење и управување со системите за вештачка интелигенција, со што се менува целата структура на ИТ индустријата. Во исто време, кај работниците расте загриженоста дека вештачката интелигенција би можела дополнително да го намали бројот на традиционални работни места. Синдикатите и аналитичарите бараат појасни правила за тоа како технологијата се воведува во работните процеси, а особено се нагласува потребата од поголема заштита на вработените.
Иако компаниите тврдат дека вештачката интелигенција носи поголема ефикасност и нови можности, критичарите предупредуваат дека тоа е забрзана „промена во автоматизацијата“ што остава голем број луѓе без работа. Според проценките, овој тренд би можел да продолжи и во наредните години.
А што е со нашите работници?
Според достапните анализи, дел од ИТ секторот во Србија веќе поминува низ фаза на прилагодување, бидејќи компаниите ги намалуваат тимовите на проекти што можат да бидат заменети со алатки за вештачка интелигенција, што особено влијае на помладите позиции и рутинските работни места, додека се бараат поискусни инженери кои работат на вештачка интелигенција и облачни системи. Во исто време, некои компании во Србија кои се поврзани со големи американски клиенти бележат тивок пад на обемот на работа, односно помалку нови договори и побавен раст на вработеноста.
Од друга страна, компаниите што се занимаваат со развој на вештачка интелигенција, наука за податоци и автоматизација сè уште вработуваат и честопати нудат повисоки плати од традиционалните проекти за аутсорсинг. Затоа има поместување на работната сила од стандарден аутсорсинг кон работни места ориентирани кон вештачка интелигенција.
За нашите вработени, ова значи дека безбедноста на работното место сè повеќе зависи од знаењето во областа на вештачката интелигенција, облачните технологии и програмирањето на напредни системи, т.е. оние кои остануваат во „класичното“ ИТ аутсорсинг може да се соочат со стагнација или намалување на можностите.
