Турција и Саудиска Арабија потпишаа историски Меморандум за разбирање за соработка во областа на железницата и логистиката во Ријад.
Овој договор го означува почетокот на амбициозен проект за реставрација и модернизација на историската железница Хеџаз, која би можела да стане една од клучните глобални трговски патишта во иднина.
Долгорочната визија за овој мегапроект вклучува поврзување на Турција, преку Сирија и Јордан, со Саудиска Арабија, а потоа и продолжување на железничката линија до Оман и Индискиот Океан. Ова би создало алтернативен трговски коридор што целосно би го заобиколил стратешки важниот, но честопати геополитички нестабилен Ормутски Проток.
Турскиот министер за транспорт и инфраструктура, Абдулкадир Уралоглу, изјави дека двете земји достигнале историска пресвртница во областа на транспортот и логистиката.
„Во овој контекст, започнуваме нова фаза што ќе ја зајакне размената на експертско знаење и техничката соработка во широк спектар на области, од логистички центри до модерни апликации“, рече Уралоглу преку турската социјална платформа NSosyal.
Договорот официјално беше потпишан во Ријад од страна на министерот Уралоглу и саудискиот министер за транспорт Салех бин Насер Ал-Џасер. Според турските власти, целта е да се воспостави одржлива и силна рамка за соработка, особено во областите на технологијата, инфраструктурата, обуката и развојот на човечките ресурси.
Оживување на историската рута и тест возење низ Ирак
Министерот Уралоглу потсети дека пред 2012 година и избувнувањето на регионалните конфликти, годишниот обем на билатерален транспорт меѓу двете земји изнесувал 20.000 единици. Иако овој број во моментов е значително помал поради геополитичките настани, крајната цел на новиот договор е не само да се обноват овие капацитети, туку и да се надминат многукратно.
Поради предизвиците на традиционалните рути, двете земји активно следат алтернативни рути. Уралоглу откри дека веќе се успешно спроведени две пробни возења на возови што тргнале од Турција, поминале низ Ирак и стигнале до Саудиска Арабија, што јасно ја докажало економската и техничката изводливост на оваа рута.
Турција планира да ја модернизира историската линија и за потребите на туризмот и за современиот транзитен товарен сообраќај. Првата фаза од проектот предвидува поврзување на Турција со Алепо во Сирија, користејќи ја постојната железничка мрежа Алепо-Дамаск-Јордан, додека паралелно продолжуваат интензивните преговори со саудиските власти за последните фази од изградбата.
Што значат потпишаните меморандуми?
Во Ријад беа потпишани два клучни документи:
Меморандум за разбирање за соработка во областа на логистичките услуги: Фокусиран е на олеснување на изградбата на логистички центри, управување и оперативно управување со услугите, размена на стручно знаење и развој на заеднички комерцијални активности.
Меморандум за разбирање за соработка во железничкиот сектор: Неговата цел е да поттикне заеднички иницијативи, инвестиции и технолошки развој во сите сегменти на железничката индустрија.
„Нека овие чекори, кои значително ќе придонесат за регионалната поврзаност, трговијата и целокупниот развој, донесат трајни придобивки за двете наши земји“, заклучи Уралоглу.
Долга историја
Железницата Хеџаз е еден од најамбициозните и најзначајните инфраструктурни проекти од почетокот на 20 век. Изградена е за време на Отоманската империја, под директно покровителство на султанот Абдул Хамид II.
Главната цел на железницата била да ги поврзе Истанбул и Дамаск со светите места Медина и Мека (иако самата железница до Мека никогаш не била завршена). Железницата требало да го олесни и обезбеди аџилакот за верниците, скратувајќи го претходно макотрпното и опасно патување со караван од 40 дена на само неколку дена. Покрај нејзиното религиозно значење, таа имала и огромно воено и административно значење за стабилноста на регионот.
Изградбата започнала во 1900 година, а железницата официјално била пуштена во употреба до Медина во 1908 година. Проектот е специфичен по тоа што бил финансиран исклучиво од буџетот на Отоманската империја и доброволни прилози на муслимани од целиот свет, без земање странски заеми.
Железницата работела со полн капацитет нешто повеќе од десет години. За време на Првата светска војна, таа станала главна цел на арапските бунтовници и британските сили. Познатиот британски офицер Т.Е. Лоренс (Лоренс од Арабија) одиграл клучна улога во саботажата и минирањето на железницата со цел да се пресечат снабдувачките линии на османлиската војска.
По распадот на Отоманската империја и исцртувањето на нови граници на Блискиот Исток, железницата беше фрагментирана меѓу различни земји и никогаш не беше обновена како една единица. Додека некои кратки делници во Сирија и Јордан беа користени со години потоа, стотици километри пруга во Саудиска Арабија останаа закопани во пустински песок.
