Додека САД и Иран преговараат за трајно отворање на Ормутскиот теснец и повторно започнување на протокот на нафта од Блискиот Исток, следниот потег на глобалниот пазар би можел да зависи од една земја која воопшто не учествува во преговорите, Кина.
Кина, втор најголем потрошувач на сурова нафта во светот, ги искористи сите расположливи механизми за да ги зачува залихите, бидејќи војната во Иран го прекина пристапот до повеќе од 11 милиони барели нафта дневно. Со намалување на увозот, потпирање на огромни резерви и користење чиста енергија, Кина успеа да го ублажи влијанието на високите цени врз домашниот пазар, а овие дејствија се почувствуваа и на глобално ниво.
По повеќе од три месеци војна, некои аналитичари предвидоа дека цените на нафтата би можеле да скокнат на 200 долари за барел. Сепак, иако вкупната проценета загуба на снабдување надмина една милијарда барели, цените на суровата нафта останаа релативно стабилни. Многу експерти ја гледаат Кина како главна причина за ова, пишува CNN.
„Кина одигра клучна улога како „тампон“ за остатокот од Азија, а со тоа и за целата глобална економија“, рече Даан Валтер од енергетскиот тинк-тенк „Ембер“.
Во понеделник, цената на барел нафта од типот Брент падна под 78 долари, поради очекувањата дека Ормускиот теснец, низ кој минува една петтина од светската нафта, наскоро би можел повторно да се отвори за нормална трговија. Пред почетокот на конфликтот САД-Израел-Иран, Брент се тргуваше под 70 долари, додека на почетокот на мај достигна четиригодишен максимум од 114 долари.
„Невидливата рака“ што го балансира пазарот
Аналитичарите на „Сосиете Женерал“ истакнаа интересен факт во неодамнешниот извештај: Арапското ембарго од 1973 година, кое донесе пад од 7 проценти во глобалната понуда, резултираше со неверојатен скок од 134 проценти на цените на нафтата. Од друга страна, сегашната војна во Иран се закани со дури 14 проценти од глобалната понуда, но цените не скокнаа ни приближно толку многу.
Тие го припишуваат овој феномен на Кина, нарекувајќи ја „невидливата рака што го ребалансира пазарот“. Причината лежи во нејзината способност да го намали увозот на нафта за околу 3 милиони барели дневно, количина речиси еднаква на вкупната побарувачка на цела Јапонија.
Кина успеа драстично да ја намали потрошувачката од неколку причини.
Пред војната, Кина складираше нафта користејќи евтина санкционирана нафта од Русија и Иран. Моментално има повеќе од милијарда барели комерцијални и стратешки резерви.
Владата го ограничи извозот на рафинирани производи (како што се дизел и бензин) за да го обезбеди домашниот пазар, со што се намалува потребата кинеските рафинерии да купуваат од глобалниот пазар.
Секој втор нов патнички автомобил што се продава во Кина денес е ново енергетско возило. Според проценките на IEA, кинеската флота електрични возила ја намали потрошувачката на нафта за околу еден милион барели дневно минатата година.
По месеци страв од најлошата нафтена криза во историјата, Меѓународната агенција за енергија (ИЕА) сега предупредува на спротивното сценарио: отворањето на Ормутскиот теснец би можело да предизвика прекумерно снабдување следната година.
Во својот месечен извештај, ИЕА предвидува дека растот на понудата ќе ја надмине побарувачката следната година за 4,7 милиони барели дневно, доколку производството на Блискиот Исток се врати во нормала.
Покрај тоа, глобалната нестабилност дополнително го забрза преминот кон обновливи извори на енергија. Кина забележа рекорден извоз на производи за технологија за чиста енергија во март, а аналитичарите истакнуваат дека ова би можело да биде клучен момент за глобална декарбонизација.
Брзото отворање на Ормутскиот теснец би значело дека 100 милиони барели заробена нафта би биле вратени на пазарот одеднаш. Иран веројатно агресивно ќе го зголеми своето производство, особено ако се укинат санкциите од САД. Сепак, ова би можело да ја направи иранската нафта помалку привлечна за Кина, која досега ја купуваше со голем попуст.
Со оглед на тоа што многу земји веќе ги обезбедија своите потреби за нафта за претстојното лето, Кина повторно би можела да биде единствениот играч способен да апсорбира каков било вишок на пазарот. Прашањето што останува е, по која цена и под кои услови Пекинг ќе купува сега?
