Официјална Виена, која долго време бараше изговор да ја нападне Србија, ја искористи можноста што ѝ се укажа со смртта на надвојводата Франц Фердинанд, наследник на престолот на Двојната монархија, и неговата сопруга, војвотката Софија, еден месец претходно.
Атентатот извршен од млади Босанци, имено Гаврило Принцип, послужи како изговор. Објавата на војна ѝ беше доставена на Србија преку отворена телеграма.
Претходно, на 25 јули, бидејќи стана јасно дека се очекува напад од Белград, главниот град кој тогаш се наоѓаше на самата граница, централните државни органи на Кралството Србија беа преместени подлабоко во внатрешноста на земјата, владата и собранието во Ниш, а врховната воена команда во Крагуевац.
Никола Пашиќ, претседателот на Советот на министри, откако ја прими телеграмата со објавување на војна, им се обрати на присутните граѓани и новинари од балконот на Окружниот штаб во Ниш, презентирајќи дека земјата е во војна.
Австро-унгарските воени операции започнале истата ноќ со артилериски оган од воениот брод „Бодрог“, а според некои сведоштва, и порано, како кај Велико Градиште.
Виена влезе во таа војна ентузијастички, така да се каже.
На врвот на Австро-Унгарија, офицерскиот корпус, политичките елити, но и јавноста, постоеше верување дека Србија лесно ќе биде поразена.
Се очекуваше брза победоносна војна, чиј исход ќе биде не само потчинување на Србија, туку и распад на српското и југословенското движење во рамките на Двојната монархија.
Од друга страна, во Србија, која штотуку помина низ две балкански војни, против Турција и Бугарија во 1912/1913 година, можеше да се почувствува, покрај победничкиот ентузијазам, и тешка исцрпеност. Србија излезе од тие војни крунисана со слава, победа и територијално проширување, но беше очигледно дека ѝ требаа години закрепнување.
Впрочем, убедувањето дека Србија е слаба за сериозен отпор кон сила како Австро-Унгарија владееше низ цела Европа во тоа време, не само во Виена и Берлин.
Пет дена претходно, претставникот на Двојната монархија во Белград, Баронот Гизл, му доставил ултиматум на Лазар Пачу, кој тогаш дејствувал како претставник на претседателот на Кралската српска влада, Никола Пашиќ.
Со тој текст, Србија беше обвинета за субверзивни активности против Австро-Унгарија . Покрај вториот, беше обвинета дека атентаторите биле вооружени, обучени, а потоа илегално префрлени на територијата на Австро-Унгарија во Србија.
Членовите на Млада Босна, од чие крило биле атентаторите, биле противници на Австро-Унгарија и од политички и од социјални причини. Администрацијата на Двојната монархија во Босна и Херцеговина не ги реформирала општествените односи, туку напротив, упорно го почитувала феудалното наследство на Турција, имплицирајќи привилегиран статус на беготите.
Исто така, младите Босанци се сметале себеси за југословенски националисти, полни со ентузијазам за српските победи, иако биле од сите три религиозни национални групи на Босна и Херцеговина.
Истрагата спроведена во Сараево по атентатот доведе до сознание дека Грабеж, Чабриновиќ и Гаврло Принцип, атентаторите, биле во Србија, од каде што донеле оружје, а исто така и дека имале помош од поединци од српскиот државен апарат.
Немаше сомнение дека ултиматумот, на кој баронот Гизл нагласи дека се очекува одговор најдоцна во рок од 48 часа, беше формулиран на таков начин што би бил неприфатлив за Белград, иако беше јасно дека властите на Кралството Србија немаат никаква врска со атентатот.
Српските власти, соочени со перспективата за војна со непропорционално посилната Австро-Унгарија, во обид да го избегнат најлошото, ги исполнија сите барања на официјална Виена, освен учеството на властите на Двојната монархија во истрагата, односно процесите на српска почва.
Цело време, се нагласуваше жалењето за трагичните настани во Сараево, а неодговорноста на атентаторите беше остро осудена.
Мајорот Воислав Танкосиќ беше уапсен, а потрагата по Милан Цигановиќ беше во тек. Одговорот на ултиматумот во крајно помирувачка форма го формулираа Никола Пашиќ и Стојан Протиќ, а беше доставен до Австроунгарската амбасада во Белград неколку минути пред 18 часот на 25 јули.
Баронот Гизл веќе го напуштил Белград. Австроунгарските формации ја започнале инвазијата на 12 август со напад преку Дрина.
Потоа, Петтата и Шестата австриска армија влегле во Србија од Босна. Во тоа време, Втората австроунгарска армија била сместена во областа на Срем и Банат, од каде што главно се спроведувале акции за измама со цел да се одвлече вниманието од главната насока на нападот преку Дрина.
Паралелно, масовните артилериски операции продолжиле во Белград, Шабац и други места по должината на граничната зона.
Оскар Поќорек, артилериски генерал, врховен командант на Балканската армија на Австро-Унгарија, воен гувернер на БиХ од 1911 година, командувал со инвазијата преку Дрина, решен да ја победи Србија што е можно понеодговорно.
Покрај другото, тој беше организатор на катастрофалниот пречек на високи гости во Сараево на Видовден. Во Сараево и на други места во Босна и Херцеговина, кратко по атентатот, преовладуваше антисрпска хистерија со погроми против Србите и нивниот имот.
Поќорек организирал специјални формации во Босна, Шуккорпус, чија улога била да ги тероризираат Србите. Потоа биле уапсени над 5.000 Срби, од кои 460 убиени.
По некое размислување, Српскиот Генералштаб брзо сфатил дека ударот од Дрина не бил измама, па затоа започнала концентрацијата на трупите на тој потег. За време на Битката кај Цер, Србите ја победиле инвазивната Петта Австроунгарска армија, која се повлекла во неред, а на крајот на август 1914 година, трупите на Двојната Монархија биле целосно протерани од Србија.
За успешното управување со воените операции за време на Церската битка, Степа Степановиќ бил награден со чин војвода. Тоа била првата голема победа на сојузниците во Втората светска војна.
Следната инвазија на Србија ќе следи на 6 септември
Битките на Дрина, од кои составен дел беше Битката кај Мачково, ќе се претворат во поставување ровови. Третата офанзива на Поќорек се случи на 16 ноември.
По падот на Ваљево и Белград, ќе има српска контраофанзива во Битката кај Колубара, која ја осмислил и предводел Живојин Мишиќ.
До 16 декември, освен затворениците, ниту еден војник на Австроунгарија не бил на територијата на Србија. Победата на Србите била целосна.
Живојин Мишиќ бил награден со чин војвода. Успесите на Србите во 1914 година ги шокирале и Виена и Берлин, како и Сојузниците. Тоа било тешко понижување за Австро-Унгарија.
Во исто време, угледот на Србија драстично пораснал. Потоа, по неколкумесечно затишје, на есен 1915 година, Србија била заеднички нападната од австро-германските трупи, под команда на фелдмаршалот фон Макензен, а потоа и од Бугарите одзади.
Она што следеше беше трагично и херојско повлекување на Србите преку планинските сртови од Косово до Јадранското Море. Обновувањето на српската војска ќе се случи на Крф и во внатрешноста на Солун, каде што е формиран нов фронт, познат како Солунски, Македонски или Јужен. Колапсот на Централните сили започна со пробивот на Солунскиот фронт, кој го извршија Србите, во средината на септември 1918 година.
Бугарија набрзо капитулираше, потоа Турција, а потоа и Австро-Унгарија на почетокот на ноември, така што Првата светска војна ќе заврши со потпишување на примирјето со Германија на 11 ноември 1918 година.
