Денес постои додаток во исхраната за речиси сè – од препарати за погуста коса и посилни коски до оние што ветуваат подобро расположение. Иако додатоците можат да бидат корисни, нивното премногу земање може да има сериозни здравствени последици.
Фактот дека состојките се од природно потекло или доаѓаат од добро познати производители не значи дека се целосно безбедни.
Нутриционистите објаснуваат што се случува кога консумираме прекумерни количини додатоци во исхраната и на кои ризици треба да обрнеме внимание, пишува EatingWell.
Тие можат да го оштетат црниот дроб
Црниот дроб обработува бројни супстанции што ги внесуваме во телото, а во него се складираат и одредени витамини.
„Витамините растворливи во масти се складираат во црниот дроб, па затоа нивното прекумерно внесување, на пример витаминот А, може да предизвика сериозни проблеми со текот на времето“, предупредува нутриционистката Ерин Персон.
За разлика од витамините растворливи во вода, чиј вишок најчесто се излачува преку урината, витаминот А може да се акумулира во телото. Долготрајното земање на високи дози може да доведе до труење и оштетување на црниот дроб.
Ризикот постои и со одредени билни препарати, како што се екстракт од зелен чај, ашваганда, кава-кава, куркума и цимицифуга, како и со високи дози на витамин Б3.
Луѓето кои веќе имаат заболувања на црниот дроб се особено изложени на ризик.
Тие можат да влијаат на ефектот на лековите
Само затоа што додатоците во исхраната се продаваат без рецепт, не значи дека нивното комбинирање со лекови е секогаш безбедно. Одредени додатоци во исхраната можат да го ослабат ефектот на лековите, додека други можат да го зголемат ризикот од несакани ефекти.
На пример, калциумот и железото можат да ја намалат апсорпцијата на левотироксин, лек што се користи за лекување на нарушувања на тироидната жлезда.
Додатоците на база на лук, гинко и рибино масло можат да влијаат на згрутчувањето на крвта, што е особено важно за луѓето кои земаат антикоагулантни лекови, како што е варфаринот.
Тие можат да го нарушат балансот на хранливи материи
Земањето неколку различни додатоци во исхраната истовремено не значи дека телото подобро ќе ги искористи сите хранливи материи. Напротив, некои витамини и минерали можат да се мешаат во апсорпцијата на други.
„Калциумот може да ја намали апсорпцијата на железо ако ги земате истовремено“, објаснува Персон, советувајќи овие минерали да се земаат во различно време од денот.
Сличен проблем постои и кога станува збор за цинк и бакар.
„Некој може редовно да зема цинк, верувајќи дека го зајакнува имунолошкиот систем, кога всушност може да предизвика нерамнотежа на други микронутриенти“, предупредува нутриционистката Џули Стефански.
Долготрајното внесување високи дози на цинк може да доведе до недостаток на бакар, што може да предизвика анемија и невролошки проблеми.
Дали го зголемуваат ризикот од камења во бубрезите?
Одредени додатоци во исхраната можат да го зголемат ризикот од камења во бубрезите, особено кај луѓе кои веќе се склони кон овој здравствен проблем.
„Многу билни препарати, особено оние што содржат цимет, цвекло, куркума, црн пипер или спанаќ, можат да имаат многу високи концентрации на оксалати“, предупредува нутриционистката Мелани Берц, специјализирана за здравје на бубрезите.
Иако консумирањето на овие намирници во нормални количини генерално не е проблем, нивните концентрирани форми во додатоците во исхраната можат да бидат ризични.
Високите дози на витамин Ц, исто така, можат да ја зголемат количината на оксалати во урината, додека некои истражувања сугерираат дека одредени начини на земање калциум и витамин Д може да бидат поврзани со поголем ризик од камења во бубрезите.
Дали воопшто ни се потребни додатоци во исхраната?
Социјалните мрежи честопати создаваат впечаток дека ни се потребни голем број додатоци во исхраната за да го одржиме нашето здравје. Сепак, нутриционистите истакнуваат дека додатоците се потребни само кога постои специфична причина за нив.
„Додатоци во исхраната треба да ја надополнат здравата и балансирана исхрана“, нагласува Берц.
Основата на доброто здравје е сè уште разновидна исхрана, редовна физичка активност, доволно спиење и намалување на стресот.
Додатоците во исхраната можат да бидат корисни за утврдени недостатоци на одредени витамини или минерали, за луѓе кои се придржуваат кон рестриктивни режими на исхрана, како и за болести кои го отежнуваат апсорбирањето на хранливите материи.
Доколку се сомневате дека ви недостасуваат одредени витамини или минерали, пред да посегнете по додатоци во исхраната, најдобро е да се консултирате со лекар или нутриционист за нивниот избор и соодветната доза.
