ЕУ воведува фиксна давачка од три евра за мали пакети што ќе се применува од 1 јули 2026 година. Станува збор за пакети во вредност помала од 150 евра, кои сочинуваат 93 проценти од е-трговијата во ЕУ.
Ана Брајковиќ, консултант и експерт за малопродажба од Хрватска, наведува дека постои еден важен детаљ.
„Не станува збор само за три евра по пакет, туку за три евра по различна категорија стока во пакетот. Ова значи дека ако имате, на пример, маица, кабел, декорација за куќата и детска играчка во една нарачка, дополнителниот трошок не мора да биде само три евра, туку три евра за секоја посебна категорија стока. Токму затоа оваа мерка ја менува логиката „Ќе ставам уште неколку ситници во кошничката““, вели таа, пренесува „Капитал“.
Тој додава дека има уште нешто интересно, а тоа е како купуваме денес, зошто толку лесно кликнуваме на „купи“ и како големите платформи го промениле однесувањето на потрошувачите.
„Платформи како Temu, Shein и AliExpress не се само класични онлајн продавници. Тие користат цела низа механизми што го прават купувањето побрзо, поимпулсивно и поемотивно: купони, одбројувања, „уште неколку до бесплатна достава“, персонализирани препораки, постојано чувство на можност и многу ниски цени (дури има и ефект на казино, па не се чувствувате како да купувате, туку како да купувате нешто). Во исто време, тие нудат производи со ниски цени и висок промет“, вели Брајковиќ и додава:
„Но, проблемот не е само тоа што нешто е евтино. Проблемот се јавува кога купувањето е дизајнирано да нè спречи што е можно помалку и да нè охрабри да направиме уште еден клик што е можно побрзо – па затоа може да биде и „зависно“.
Таа, исто така, презентираше неколку податоци што јасно ја покажуваат скалата:
– Во 2025 година, во ЕУ влегоа околу 5,8 милијарди мали е-трговски пратки со вредност до 150 евра, што е раст од 26% во споредба со претходната година.
– Тоа се 16 милиони пратки дневно или речиси 200 пакети секоја секунда, или околу 13 пакети по лице.
– Просечната вредност на артикалот во тој сегмент е 8,82 евра.
– Во 2025 година, францускиот регулатор тестираше повеќе од 600 производи од меѓународни платформи за е-трговија. 75% не беа усогласени со правилата на ЕУ, а 46% беа и неусогласени и опасни .
Брајковиќ исто така наведува дека во онлајн купувањето постои феномен наречен „заградување“: нарачуваме неколку големини, бои или варијанти, знаејќи однапред дека ќе вратиме дел.
Кај поскапите производи, ова создава голем проблем со враќањето, а кај ултраевтините производи често се случува нешто друго: производот дури и не се враќа затоа што не вреди, туку останува во фиока или завршува во отпад.
„Затоа оваа тема не е само прашање на обичаи. Важно е да се регулираат трговските практики, особено кога апликациите и алгоритмите силно влијаат врз однесувањето на клиентите. Но, подеднакво е важно да се едуцираат потрошувачите за да знаат како да разликуваат евтина куповина од добра куповина“, наведува таа.
